Buzz
Tổng quanGiảm thiểu hoặc loại bỏ tiếng ồn trong dàn âm thanh vinyl để đạt được chất lượng âm thanh tốt nhất là một quá trình phức tạp và đòi hỏi nhiều bước. Ngay cả những bộ phonostage có mức nhiễu thấp nhất vẫn có thể gây ra tiếng ồn khó chịu nếu ta thiết lập chúng không đúng cách. Bài viết này không áp dụng cho các mâm như Victrola, Crosley.
Phonostage
Điều quan trọng đầu tiên cần chú ý là tín hiệu từ cartridge (turntable) chỉ bằng 1/1000 so với tín hiệu từ đầu CD hoặc DAC. Tín hiệu nhỏ dễ bị ảnh hưởng bởi ù xì, nhiễu cao tần. Phonostage MM có mức tăng âm 40dB ở 1kHz (tăng = 100), tuy nhiên vì quá trình RIAA Equalization, mức tăng âm ở 60Hz sẽ lớn hơn 10 lần (tăng = 1000), do đó, nếu có nhiễu điện 0.0005V, khi được khuếch đại, nó có thể tạo ra tiếng ồn có thể nghe thấy. Với cartridge MC, hiện tượng này còn tệ hơn vì tín hiệu của chúng chỉ từ 0.2mV-0.5mV.Xử lý tiếng nhiễu trong hệ thống âm thanh đĩa than
Nguồn gây ra tiếng ồn thường đến từ dây cáp, tonearm hoặc cả cartridge, chủ yếu là do dòng điện không sạch hoặc nhiễu từ trường, sóng cao tần, sóng radio.
Triệu chứng và giải pháp
Dưới đây là danh sách các triệu chứng nhiễu trong hệ thống âm thanh và cách giải quyết phổ biến nhất. Trong phần này, chúng ta sẽ tập trung vào các vấn đề liên quan đến nhiễu điện.
- Tiếng xì nhẹ: Bình thường. Điều này là điều mà chúng ta mong muốn trong một hệ thống âm thanh sử dụng turntable. Một hệ thống tốt sẽ có tiếng hiss nhỏ hơn tiếng ồn từ rãnh đĩa (groove noise).
- Nổ tí tách: Xảy ra do đĩa bị trầy xước
- Thi thoảng có tiếng bụp bụp: Do kết nối không tốt, có thể là do đầu cắm, dây hoặc ổ cắm lỏng. Cũng có thể là do mối hàn bị đứt.
- Bụp 1 tiếng lớn: Âm thanh “bụp” khi tắt hoặc mở nguồn máy. Trong nhiều trường hợp, cần can thiệp vào phần cứng bằng cách hàn thêm tụ vào đầu vào nguồn của ampli. Tuy nhiên, đối với hầu hết mọi người, điều này không khả thi. Tốt nhất là giảm âm lượng ở ampli trước khi tắt các thiết bị khác.
- Ù to: Do nhiễm từ. Thường là do đặt gần biến áp nguồn, biến áp cách ly, hoặc ground loop do quá nhiều đường ground trong hệ thống.
- Phát ra tiếng ù nhẹ, ổn định: Do hệ thống turntable không được kết nối đất đúng cách hoặc không được kết nối đất. Thường xảy ra trong các hệ thống không có kết nối đất (với 3 chân).
- Kêu è è: Xuất phát từ các motor trong các thiết bị gần nhau. Tủ lạnh hoặc các thiết bị điện có motor khi được kết nối với cùng một nguồn điện có thể tạo ra nhiễu tần số thấp trong quá trình hoạt động của chúng.
- Rít: Do nhiễu cao tần từ tủ lạnh, TV, máy giặt, xâm nhập vào hệ thống điện tổng và hệ thống âm thanh.
- Bắt sóng radio: Thường xảy ra với phono bán dẫn không được chống nhiễu cẩn thận, hoặc do hệ thống thiếu kết nối đất, khi chạm vào cần trục kim loại, bạn có thể không cố ý biến nó thành một anten thu sóng AM/FM.
- Hú: Mâm kêu u u, độ lớn tăng dần. Điều này xảy ra do rung động từ việc đặt loa và mâm gần nhau. Không có cách cách ly hoàn hảo giữa mâm và loa, dễ dẫn đến cháy mạch ampli nếu mở âm lượng lớn.
- Đục tiếng, mất high mid và treble: Trở kháng tải quá lớn có thể làm mất âm thanh sắc nét.
- Chói gắt: Thường gặp với kim MC. Kim MC sử dụng trở kháng tải chứ không phải dung kháng tải như kim MM, nếu trên phono có dung kháng tải quá cao, nó có thể làm tăng các dải cao và đẩy các âm thanh high mid và treble lên cao, gây ra hiện tượng chói gắt và mỏng tiếng. Điều chỉnh dung kháng tải xuống càng nhỏ nếu sử dụng kim MC.
Xử lý và khắc phục sự cố
Điều trị triệt để các vấn đề trên thường rất phức tạp, đặc biệt khi có nhiều vấn đề xảy ra đồng thời. Bạn có thể tiến hành kiểm tra đơn giản theo các cách sau:
- Chạm vào các phần kim loại như chân nối đất, tonearm, vỏ bọc kết nối, khung máy... Nếu mức nhiễu thay đổi, bạn cần xem xét xử lý vùng đó. Bắt đầu bằng việc kiểm tra nối đất.
- Tháo dây input của phonostage để kiểm tra xem nó có loại bỏ được nhiễu không.
- Thay đổi giữa các kênh để xác định kênh nào gây ra sự cố.
- Thay đổi vị trí và hướng của phonostage để xem liệu tiếng hum có thay đổi không. Phương pháp này sẽ giúp xác định chính xác thiết bị nào gây ra vấn đề.
- Thử cắm dây vào ổ cắm khác.
- Tắt tất cả đèn huỳnh quang để xem liệu tiếng ồn có biến mất không?
- Đối với hệ thống sử dụng dây 2 đầu, hãy kiểm tra xem đã nối đất chưa.
- Thử cách ly phonostage, tắt router WiFi, máy tính bảng, laptop và smartphone gần hệ thống.
Bắt đầu bằng việc đặt turntable và phonostage cách xa power amplifier và loa, cũng như đặt chúng trên bề mặt cứng cáp và chắc chắn. Cắm tất cả thiết bị điện vào chung lỗ cắm bằng ổ điện hoặc line filter. Sử dụng dây ngắn và riêng biệt với các dây khác (không nên cột thành bó). Cuối cùng, đặt các nguồn nhiễu như biến áp cách ly, ổn áp, tủ lạnh, TV càng xa các thiết bị âm thanh càng tốt.
