
Đọc lại văn bản Ngôn chí, bài 3 trong SGK ngữ văn 10, tập hai, tr.34 và trả lời các câu hỏi:
Câu 1
Xác định thể loại và nêu cấu trúc của bài thơ.
Phương pháp giải:
- Đọc lại văn bản Ngôn chí.
- Xác định thể loại và nêu cấu trúc bài thơ.
Lời giải chi tiết:
- Thể loại: Thất ngôn bát cú Đường luật.
- Cấu trúc: 4 phần (Đề-thực-luận-kết)
+ 2 câu đề: Không gian sống thanh bình, yên tĩnh
+ 2 câu thực: Ăn uống đơn sơ, giản dị
+ 2 câu luận: Chăm lo sức khỏe, đời sống tinh thần
+ 2 câu kết: Ngâm thơ, ngắm trăng tận hưởng cuộc sống.
Câu 2
Nêu quan điểm sống được tác giả thể hiện trong hai câu thơ 3 và 4.
Phương pháp giải:
- Đọc lại câu thơ 3 và 4.
- Chú ý nghệ thuật đối và ý nghĩa ẩn dụ của các hình ảnh.
- Rút ra quan điểm sống được tác giả thể hiện trong hai câu thơ.
Lời giải chi tiết:
Hai câu thơ 3 và 4 thể hiện lối sống giản dị, đạm bạc mà thanh cao của Nguyễn Trãi. Từ đó bộc lộ quan điểm “lánh xa cuộc sống ồn ào” của ông. Tránh xa sự phức tạp của thế giới, giữ gìn phẩm chất của mình và sống trọn vẹn tuổi già với thiên nhiên mà ông luôn yêu mến.
Câu 3
Mô tả về cuộc sống của nhân vật trữ tình trong bốn câu thơ cuối. Khoảnh khắc nào trong cuộc sống của nhân vật trữ tình ấn tượng nhất với bạn? Vì sao?
Phương pháp giải:
- Đọc kỹ nội dung 4 câu thơ cuối.
- Chú ý đến các hoạt động hàng ngày của tác giả.
- Rút ra khoảnh khắc ấn tượng nhất.
Lời giải chi tiết:
Trong bốn câu thơ cuối, tác giả đã mô tả nhiều khoảnh khắc đẹp đẽ, quý giá trong cuộc sống của nhân vật trữ tình với những niềm vui thanh cao, tao nhã: thưởng nguyệt, ngắm hoa và sự “thăng hoa' của tâm hồn nghệ sĩ khi thi hứng được khơi nguồn.
Khoảnh khắc em cảm thấy ấn tượng nhất là: tác giả bắt được cảm hứng làm thơ qua một đêm tuyết, điều này thể hiện tâm hồn nghệ sĩ tài hoa, lãng mạn và cũng không kém phần phong phú, thi sĩ như đang hòa mình vào thiên nhiên mà tách rời khỏi những ồn ào trong cuộc sống.
Câu 4
Chỉ ra một số yếu tố đột phá trong bài thơ. Phân tích một yếu tố mà bạn thấy ấn tượng.
Phương pháp giải:
- Đọc kỹ nội dung văn bản.
- Sử dụng kiến thức về thơ.
- Chỉ ra một số yếu tố đột phá trong bài thơ.
Lời giải chi tiết:
- Tác giả đã sử dụng những hình ảnh gắn với cuộc sống hàng ngày ở nông thôn: dưa muối, đất cày ngõ ải,...
- Hai câu thơ sáu ngôn tạo điểm nhấn nổi bật về quan niệm sống của tác giả,...
Câu 5
Bài thơ giúp bạn hiểu thêm điều gì về con người tác giả?
Phương pháp giải:
- Đọc kỹ nội dung văn bản.
- Tập trung vào quan niệm sống của tác giả thể hiện trong bài thơ.
- Rút ra nhận xét về con người tác giả.
Lời giải chi tiết:
Bài thơ giúp hiểu sâu hơn về con người Nguyễn Trãi thông qua những cảm xúc, suy tư, quan niệm về cuộc sống hàng ngày. Đó là con người có tâm hồn cao quý, biết sống một cuộc sống giản dị nhưng lại phong phú,...
