Bài viết được tham vấn chuyên môn cùng Bác sĩ Nguyễn Hùng Tiến - Khoa Nhi - Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Mytour Hải Phòng.

Chảy nước mắt sống do tắc lệ đạo thường gặp ở trẻ. Hiểu biết về nguyên nhân và cách điều trị chảy nước mắt sống giúp bạn chăm sóc bé đúng cách, tránh biến chứng nguy hiểm.

Chảy nước mắt sống ở trẻ là hiện tượng mắt luôn “đẫm lệ” do tắc lệ đạo. Tắc lệ đạo là nguyên nhân chính gây chảy nước mắt sống, làm ảnh hưởng đến hệ thống lệ đạo.

Hệ thống lệ đạo từ điểm lệ đến ống lệ mũi không hoạt động đúng cách, khiến nước mắt không dẫn lưu xuống mũi và chảy ra ngoài mắt. Tình trạng này thường gặp ở trẻ nhỏ, có thể khiến bé bị viêm nhiễm và đau nhức.

Tắc lệ đạo có thể gây nhiễm khuẩn, viêm tắc và đau nhức ở mắt. Khi bé khóc, nước mắt không chảy vào mũi mà trào ra ngoài, làm mắt luôn ướt và có thể gây viêm nhiễm. Chảy nước mắt sống có thể xảy ra ở một hoặc cả hai bên mắt và tăng cường trong những lúc bé khóc nhiều.

Có nhiều lý do gây tắc nghẽn hệ thống lệ đạo ở trẻ, bao gồm cả yếu tố bẩm sinh và các nguyên nhân khác.

Tắc lệ đạo bẩm sinh thường xuất hiện ngay sau khi trẻ mới sinh (đặc biệt là trẻ thiếu tháng). Lệ đạo hình thành trong thai nhi chưa hoàn thiện, khiến màng ngăn ở phần cuối của ống dẫn nước mắt không mở ra đúng cách, dẫn đến tắc nghẽn ở hoặc gần thời điểm sinh. Thường thì trường hợp này có thể tự khỏi khi trẻ lớn lên.

Các lý do gây tắc lệ đạo khác ở trẻ bao gồm:

• Tắc lệ đạo có thể xuất phát từ hệ thống ống dẫn của lệ đạo bị hẹp, không có lỗ dẫn nước mắt ở mí mắt trên hoặc dưới, bị nhiễm trùng, hoặc xương mũi tạo ra tắc nghẽn lỗ đổ của ống dẫn nước mắt vào mũi.
• Tắc lệ đạo có thể do chấn thương vùng mắt, viêm xoang; mắc bệnh viêm nhiễm mạn tính ở mắt như bệnh mắt hột, viêm kết mạc...
• Các nguyên nhân chấn thương có thể là do trẻ bị té ngã, bị mảnh bụi, mảnh kim loại đâm vào kết mạc, giác mạc, hoặc thậm chí là do thú cưng cào.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy hầu hết các trường hợp tắc lệ đạo không rõ ràng nguyên nhân.

Khi trẻ chảy nước mắt sống do tắc lệ đạo, thường xuất hiện những dấu hiệu sau:

• Trẻ thường xuyên bị chảy nước mắt hoặc từng lúc do hiện tượng đọng nước mắt ở khe mi, có thể bị chảy 1 hay cả 2 mắt.
• Nước mắt có thể đi kèm với chất tiết, gỉ mắt hay chất nhầy, hiện tượng này sẽ tăng khi trời lạnh, nắng hoặc gió...
• Buổi sáng khi thức dậy, trẻ thường có hành động chải mắt và có nhiều gỉ vàng dính quanh mí mắt.
• Bờ mi mắt đỏ do trẻ thường xuyên chải mắt và có thể phát sinh viêm kết mạc giả.

• Tắc nghẽn lệ đạo khiến nước mắt không dẫn xuống mũi được, đọng lại trên mắt tạo nên tình trạng ướt mắt, ướt mi, thậm chí có thể chảy xuống má. Triệu chứng này thường xuất hiện trong những ngày đầu hoặc tuần đầu sau khi trẻ mới sinh và mức độ nặng nhẹ thay đổi tùy thuộc vào điều kiện thời tiết và sức khỏe.
• Triệu chứng trở nên nặng hơn khi trẻ bị cảm lạnh hoặc nghẹt mũi, hoặc khi tiếp xúc với gió lạnh. Lúc này, trẻ sẽ chảy nước mắt và đổ ghèn nhiều hơn. Mí mắt có thể đỏ và sưng lên, đôi khi bị dính lại với nhau với ghèn vàng xanh do nhiễm trùng. Trẻ nhỏ mắc bệnh có thể có sốt, khóc quấy và thường xuyên sờ tay lên mắt.

Khi phát hiện bé bị chảy nước mắt sống do tắc lệ đạo, cha mẹ cần đưa bé đến khám ở chuyên khoa mắt để được điều trị đúng cách. Dựa vào tổn thương bệnh mà người ta sử dụng các cách điều trị chảy nước mắt sống phù hợp.

Đối với trường hợp trẻ tắc lệ đạo bẩm sinh:

• Phương pháp điều trị có thể sử dụng day ấn vùng góc trong mắt, nơi có túi lệ, kết hợp với sử dụng kháng sinh nhỏ mắt và kháng sinh uống. Khi được điều trị bằng biện pháp này, phần lớn các trường hợp viêm tắc lệ đạo sẽ được phục hồi hoàn toàn.
• Khi trẻ đạt đến 2 - 3 tháng tuổi, nếu bé vẫn chưa hết chảy nước mắt, người ta có thể thực hiện bơm rửa và thông lệ đạo, giúp cho nước mắt lưu thông xuống mũi. Về mặt thời gian, giai đoạn từ 4 - 6 tháng tuổi là thời kỳ tốt nhất để thông lệ đạo.

Với những trường hợp trẻ bị tắc lệ đạo mắc phải:

• Cần thực hiện phẫu thuật túi lệ để tạo ra đường dẫn nước mắt mới, từ mắt xuống mũi. Phương pháp này có thể đạt hiệu quả cao trong việc điều trị triệu chứng chảy nước mắt, làm lành viêm nhiễm và loại bỏ mủ nhầy ở túi lệ.
• Đối với các trường hợp không thể mổ để tạo đường thông nước mắt, cần phải thực hiện phẫu thuật cắt bỏ túi lệ. Phương pháp này sẽ loại bỏ ổ viêm tại mắt, ngăn chặn các biến chứng gây áp-xe túi lệ, tuy nhiên, bệnh nhân sẽ phải đối mặt với tình trạng chảy nước mắt suốt đời.

Trên đây là những cách điều trị chảy nước mắt sống do tắc lệ đạo ở trẻ. Trong thực tế, có nhiều trường hợp tắc lệ đạo mắc phải không rõ nguyên nhân, nên khi phát hiện triệu chứng do viêm tắc lệ đạo, cha mẹ hãy đưa bé đi khám ngay ở chuyên khoa mắt để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.