Buzz
Vắc-xin AstraZeneca là một loại vắc-xin có giá rẻ và dễ bảo quản, chỉ sản xuất trong vòng một năm kể từ khi đại dịch Covid-19 bùng phát. Bạn đã bao giờ thắc mắc về điều gì diễn ra đằng sau con đường phát triển thần tốc của loại vắc-xin này chưa? Giáo sư Sarah Gilbert và tiến sĩ Catherine Green, hai nhà khoa học chủ chốt trong quá trình phát triển vắc-xin AstraZeneca tại Oxford, đã quyết định kể lại hành trình này, mong muốn dần xóa đi những lầm tưởng về khoa học.
Cả hai nhà khoa học Sarah Gilbert và Catherine Green đã cùng nhau viết cuốn sách “Vaxxers: Câu Chuyện Về Cuộc Đua Phát Triển Vắc-Xin Chống Covid-19 Của Nhà Khoa Học Oxford” dưới hình thức tự truyện. Mỗi tác giả viết từng chương trong tổng số 13 chương của cuốn sách. Bên cạnh trình bày về các quy trình phát triển và sản xuất vắc-xin nói chung và vắc-xin chống Covid-19 nói riêng, cuốn sách cung cấp nhiều thông tin hữu ích xoay quanh các vấn đề y khoa như virus, vắc-xin, miễn dịch, v.v. nhằm khẳng định sự chặt chẽ và an toàn trong quá trình sản xuất vắc-xin. Tác giả còn hé lộ những khó khăn mà nhà sáng chế vắc-xin phải đối mặt, cũng như mở ra tấm màn về cuộc sống cá nhân của họ. Họ là những người làm việc với những điều vô cùng phức tạp, vượt ra ngoài tầm hiểu biết thông thường của công chúng. Tuy nhiên, Sarah Gilbert và Catherine Green đã truyền đạt kiến thức trong cuốn sách một cách đơn giản, dễ hiểu và sinh động.
Thường mất khoảng 10 năm hoặc nhiều hơn để phát triển, sản xuất và đưa vắc-xin mới ra thị trường. Nhưng trong tình hình khẩn cấp của đại dịch Covid-19, quá trình này đã được rút ngắn xuống chỉ một năm. Điều này là một thành tựu phi thường, nhưng cũng có nhiều nghi ngờ phát sinh: Liệu các nhà khoa học có vội vàng quá? Vắc-xin có an toàn không? Có nên tiêm vắc-xin không? Cuốn sách “Vaxxers: Câu Chuyện Về Cuộc Đua Phát Triển Vắc-Xin Chống Covid-19 Của Các Nhà Khoa Học Oxford do những người sáng chế vắc-xin viết sẽ giúp giải đáp những thắc mắc này.
Phát triển vắc-xin không bắt đầu từ đầu
Covid-19 có thể là bất ngờ với nhiều người, nhưng không phải với các nhà khoa học. Họ đã chuẩn bị cho một đại dịch toàn cầu - bệnh dịch X, biết rằng nó sẽ xảy ra, chỉ là vấn đề thời gian. Họ đã dành hàng chục năm nghiên cứu về virus, bệnh truyền nhiễm và phát triển vắc-xin, đạt được nhiều tiến bộ. Họ sẵn sàng cho việc sáng chế vắc-xin mới và hiệu quả nhất.
Một yếu tố quan trọng là các nhà khoa học đã có “công nghệ nền tảng” trước khi đại dịch Covid-19 bùng phát, như chAdOx1 của AstraZeneca. Công nghệ này giúp tiết kiệm thời gian cho việc phát triển vắc-xin. Vì thế, vắc-xin Covid-19 được phát triển nhanh chóng. Các nhà khoa học không bắt đầu từ đầu - vắc-xin không phải là điều được “tìm ra”, mà là điều được “sáng chế”. Đó là kết quả của tri thức và kinh nghiệm tích lũy từ lâu.
Nhanh mà chắc
Tốc độ sản xuất vắc-xin đã gây ra nhiều nghi ngờ về an toàn của AstraZeneca. Tuy nhiên, không ai trong các nhà khoa học có thể đánh đổi lương tâm và trách nhiệm của mình để tạo ra một loại vắc-xin nhanh mà không an toàn. Covid-19 đã thách thức họ vượt qua giới hạn cá nhân, vì mục tiêu cuối cùng là cứu sống hàng triệu người.
Những nhà khoa học đã phải chạy đua với đại dịch. Họ đã phải làm việc cực độ, dồn sức lực vào sản xuất vắc-xin chống Covid-19. Họ đã thay đổi cách làm việc của mình, làm song song các quy trình để tiết kiệm thời gian mà không làm mất đi sự cẩn trọng và tinh thần khoa học.
Thời gian luôn là yếu tố quan trọng trong sản xuất vắc-xin, không chỉ với Covid-19 mà còn với bất kỳ bệnh dịch nào khác. Chúng ta cần sự chủ động và kinh nghiệm của các nhà khoa học, cũng như sự phản ứng nhanh chóng và phù hợp từ các thủ tục và các bên liên quan.
Thời gian luôn là một yếu tố quan trọng trong sáng chế vắc-xin. Chúng ta cần sự chủ động, kinh nghiệm và phản ứng nhanh chóng từ các bên liên quan để giảm thiểu hậu quả của dịch bệnh.
Chuẩn bị cho bệnh dịch kế tiếp
Trước khi đại dịch Covid-19 bùng phát, các nhà khoa học đã cố gắng thuyết phục nhiều người tham gia và đầu tư cho việc chuẩn bị đối phó với bệnh dịch X - mà nay đã được giải mã, chính là đại dịch Covid-19. Những gì chúng ta đang chứng kiến ngày nay chính là kết quả của sự lơ là trước những lời cảnh báo đó. Tuy nhiên, đây cũng là một bài học.
Mặc dù câu chuyện về đại dịch Covid-19 vẫn chưa kết thúc, nhưng chúng ta biết rằng, sau này khi căn bệnh này được kiểm soát, thì trong tương lai chắc chắn sẽ còn có những dịch bệnh khác - bệnh dịch Y. Từ những gì chúng ta đã, đang và sẽ phải đối mặt với Covid-19, việc chuẩn bị kỹ lưỡng về tri thức và hậu cần về lĩnh vực y học, bào chế vắc-xin, nghiên cứu dịch bệnh là điều thiết yếu. Có những người sẽ xem việc sản xuất vắc-xin là một trận đấu chính trị, con người có thể phân biệt lẫn nhau vì sắc tộc, các quốc gia có thể chạy đua và đối kháng lẫn nhau, nhưng virus thì không - nó không phân biệt bất kỳ quốc gia, dân tộc nào. Để chống lại bệnh dịch, chúng ta không chỉ cần tri thức mà còn cần đến lòng trắc ẩn, sự tương trợ, hợp tác lẫn nhau ở một quy mô toàn cầu. Bởi “Không ai có thể khỏe mạnh nếu tất cả mọi người không khỏe mạnh”.
Hành trình phát triển và sản xuất vắc-xin không chỉ là thành tựu của một hay hai thiên tài đơn độc, với những khoảnh khắc “Ơ-rê-ca!” kịch tính, reo hò, vỗ tay, ăn mừng. Trái lại, đó là kết quả từ sự tỉ mỉ, chăm chỉ, tận tâm và nỗ lực không ngừng của các nhà khoa học - tất cả những bước tiến nhỏ đã tạo nên một thành tựu vĩ đại. Đó cũng là kết quả từ tầm nhìn, sự đồng cảm và dũng cảm của những tình nguyện viên, những người đã ủng hộ vắc-xin và tiêm vắc-xin, những nhà đầu tư và hoạch định chính sách. Con người, quốc gia có thể đi trước trong cuộc đua phát triển, chúng ta có thể sống với cái tôi vị kỷ, nhưng dịch bệnh Covid-19 sẽ nhắc cho ta nhớ rằng chỉ có nỗ lực toàn cầu mới có thể giúp chúng ta vượt qua một thách thức mà cả nhân loại phải đối mặt.
