Buzz
Vào năm 2006, những bác sĩ tại Thụy Sĩ đã ghi nhận một trường hợp kỳ lạ trong một bài báo trên tạp chí Research Report. Bệnh nhân này, mắc một khối u não, đã tường tận thấy đến bảy phiên bản của bản thân mình đồng thời hiện diện trong một căn phòng.
Nếu bạn đã từng trải qua những cảm xúc lạ này, bạn sẽ không cảm thấy cô đơn: Bước vào một căn phòng khách sạn hoặc đôi khi là chính căn nhà của mình và cảm nhận sự hiện diện của một 'người' - mặc dù khi bạn quét mắt quanh, không có ai cả - bạn rõ ràng đang ở một mình.
Tương tự, khi bạn đi qua một con phố tối tăm và cảm nhận có một người đang bám theo sau lưng, nhưng khi bạn quay lại, con đường vẫn trống trơn, không một bóng người nào.
Điều đáng sợ nhất là cảm giác tỉnh giấc giữa đêm và bất giác nhận ra có một người ngồi bên cạnh bạn, im lặng và không tạo ra bất kỳ âm thanh hoặc tiếng động nào.
Nhưng một lần nữa, khi bạn mở mắt, hình bóng đó đã biến mất. Trong tình trạng hoang mang nửa tỉnh nửa mê, bạn không thể biết được điều gì là sự thật - liệu có phải có ai đó thật sự đang ngồi bên cạnh giường bạn không?
Hầu hết mọi người khi gặp những tình huống này thường nghĩ rằng họ đã gặp ma. Tuy nhiên, các nhà khoa học cho biết: Mọi trải nghiệm tâm linh đều có thể được giải thích bằng khoa học hiện đại trong thế kỷ 21.
Cảm giác có một 'hồn ma' vô hình hiện diện thực ra là do một sự cố trong não bộ, liên quan đến các vùng não đang xử lý thông tin về vị trí của bạn trong không gian.
Một bài báo đáng chú ý trong văn học: Một người đàn ông nhìn thấy đến 7 phiên bản của chính mình trong cùng một căn phòng
Đây là trường hợp của một nghệ sĩ làm gốm 41 tuổi từ Thụy Sĩ, được các bác sĩ tại Bệnh viện Đại học Zurich ghi nhận trong một bài báo trên tạp chí Research Report vào năm 2006. Bệnh nhân này được gọi là 'PH' và đến phòng khám với các triệu chứng mệt mỏi, chóng mặt và không thèm ăn.
Thỉnh thoảng, ông ta trải qua những cơn co giật và chính những cơn này đã khiến ông tìm đến bác sĩ. Tại phòng khám, PH kể lại một trong những ký ức sâu sắc nhất của mình, một sự kiện xảy ra ba tháng trước mà ông tin là nguyên nhân của căn bệnh.
Vào một đêm khi đang ngủ, PH bỗng dưng tỉnh giấc và nhận ra rằng cơ thể mình bị chia làm hai phần: Nửa bên trái vẫn bình thường, trong khi nửa bên phải lại bị tách ra về cả mặt vật lý lẫn tâm ý.
Ngoài phần cơ thể bên phải của mình, PH còn nhìn thấy một người đàn ông khoảng 50 tuổi. Không hiểu vì sao, bệnh nhân cảm thấy người đàn ông này cũng là một phần của mình, dù ông ta trông già hơn, với mái tóc vàng màu khác.
Tò mò, PH đứng dậy và tiến gần hơn về phía người đàn ông tóc vàng để nhìn rõ khuôn mặt của ông ta. Thế nhưng, điều kỳ lạ là khi ông đứng dậy, người đàn ông kia cũng đứng dậy, và khi PH nhìn sang phải, người đàn ông tóc vàng cũng làm như vậy.
Bản thân người này lặp lại chính xác những hành động của PH.
Mọi chuyện không chỉ dừng lại ở đó, khi PH cố gắng nhìn rõ hơn người đàn ông tóc vàng, ông nhận ra phía bên phải của mình còn có một nhóm người khác. 'Cách đó khoảng 2 mét, tôi thấy một phụ nữ khoảng 50 tuổi, tóc bím vàng. Cách xa thêm 4 mét, có hai cô gái, cả hai đều trẻ khoảng 20 tuổi', PH kể lại.
Cuối cùng, cách 20 mét về phía cuối căn phòng, ông thấy một cậu bé không rõ tuổi. Cậu bé thường đứng ở ranh giới giữa ánh sáng và bóng tối, đôi khi xuất hiện, đôi khi biến mất.
Bằng cảm nhận, PH nghĩ rằng có tổng cộng 7 người đang hiện diện trong căn phòng cùng ông. Tất cả 7 người này đều có một mối liên hệ với nhau và với ông. PH gọi họ là một 'gia đình', tin rằng cả gia đình này đang 'chia sẻ cùng một linh hồn' với mình.
Dấu hiệu cho thấy khi PH đứng dậy, tất cả các người khác cũng đứng dậy, khi ông ngồi xuống, tất cả cũng ngồi xuống. Khi PH nhìn sang phải, tất cả đều làm như vậy, trừ hai cô gái đang trò chuyện với nhau nhưng nhìn về phía ông.
Ở phía cuối căn phòng, cậu bé đó là bản thân duy nhất có hành động khá tự do. Cậu ấy thoải mái chơi đùa, thỉnh thoảng biến mất và hiện ra, khá độc lập với hành động của PH.
Điều gì đã xảy ra với người đàn ông này?
Dựa vào báo cáo kỳ lạ của PH, các bác sĩ tại Bệnh viện Đại học Zurich đã tiến hành một loạt các xét nghiệm, chụp cắt lớp não và kiểm tra nhận thức. Kết quả cho thấy thị giác của ông hoàn toàn bình thường. PH cũng vượt qua tốt các bài kiểm tra trí nhớ, tâm lý và thần kinh.
Tuy nhiên, chỉ có ảnh cắt lớp não cho thấy người đàn ông này có một khối u ở bán cầu não trái. Khối u này đã xâm lấn và ảnh hưởng đến hai khu vực, thùy đảo sau và vùng khớp nối thái dương đỉnh (temporalparietal junction-TPJ).
Các bác sĩ cho biết khả năng cao đây chính là nguyên nhân khiến PH nhìn thấy nhiều bản thể khác nhau của mình xuất hiện trong căn phòng. Thùy đảo sau là khu vực não có nhiệm vụ xử lý thông tin nội bộ của cơ thể. Nó liên quan đến việc bạn cảm nhận cơ thể của mình, từ nhịp tim đang đập trong lồng ngực đến cảm giác và trực giác trong nhận thức.
Khớp nối thái dương đỉnh là điểm hội tụ của thùy đỉnh và thùy thái dương trong não bộ. Tại đây, não bộ xử lý các thông tin về giác quan và tạo ra bản đồ vị trí của chúng ta trong không gian.
Hãy thử một thí nghiệm đơn giản với vùng não này bằng cách nhắm mắt lại. Bạn có thể vẫn hình dung được mình đang ngồi ở đâu trong phòng và biết vị trí của các vật, bàn ghế, và bức tường xung quanh không?
Hãy tiếp tục lấy tay phải chạm vào vai trái, thậm chí là vị trí của từng ngón tay trái. Nếu khớp nối thái dương đỉnh hoạt động tốt, bạn có thể làm những động tác này một cách chính xác mà không cần phải mở mắt.
Đó là cách TPJ xác định ranh giới của cơ thể trong không gian xung quanh, vị trí của chúng trong phòng và tạo ra một bản đồ ảo của mình trong thế giới.
Trong các thí nghiệm trên tình nguyện viên, các nhà khoa học đã chứng minh rằng kích thích vào vùng khớp nối thái dương đỉnh sẽ tạo ra những trải nghiệm đặc biệt, khiến người tham gia có thể nhìn thấy hoặc cảm nhận được cơ thể của mình từ một góc nhìn khác.
Khi kích thích TPJ ở bán cầu não trái, tình nguyện viên sẽ cảm thấy một cảm giác lạ phía sau lưng, trong khi kích thích TPJ ở bán cầu não phải sẽ tạo ra cảm giác bên ngoài cơ thể (Out of Body), khiến họ báo cáo rằng họ nhìn thấy bản thân từ góc nhìn của một người thứ ba:
Một thí nghiệm tái hiện sự hiện diện của người khác trong phòng
Trong trường hợp của PH, khối u áp lực lên khớp nối thái dương đỉnh ở bán cầu não trái. Do đó, các bác sĩ nghi ngờ nó đã làm rối loạn hoạt động của TPJ, khiến người đàn ông nhìn thấy một loạt các bản thể khác của mình xuất hiện ở bên tay phải.
Cũng có tài liệu ghi nhận nhiều trường hợp tương tự, như một bệnh nhân bị bắn vào não trái vào năm 1959 cho rằng cơ thể của mình đã bị chia thành ba phần. Ông ta thấy hai bản thể khác của bản thân mình đang hoạt động ở bên trái và bên phải cơ thể vật lý.
Năm 1924, một phụ nữ bệnh nhân tâm thần phân liệt 32 tuổi thậm chí đã thấy 'bảy bản thể rời khỏi cơ thể của mình, mỗi người kế tiếp một người khác... Tất cả đều giống tôi và họ thực hiện hành động giống với suy nghĩ của tôi'.
Tuy nhiên, bạn không cần phải có khối u não, bị bắn vào đầu hay mắc bệnh tâm thần phân liệt mới có thể trải qua những trải nghiệm kỳ lạ như vậy.
Năm 2014, nhà nghiên cứu não học Olaf Blanke từ Thụy Sĩ đã thực hiện một thí nghiệm chỉ ra rằng não bộ con người dễ bị lừa để tạo ra cảm giác phân thân hoặc cảm nhận sự hiện diện của một người lạ trong phòng.
Thí nghiệm liên quan đến một robot 'chủ/tớ', có khả năng mô phỏng hành vi của nhau:
Khi các cú chọc đồng bộ và không có sự trễ, các tình nguyện viên bị bịt mắt báo cáo một cảm giác kỳ lạ, trong đó, họ cảm thấy như đang đứng sau và chọc vào lưng của chính mình:
Điều gì xảy ra khi các cú chọc đồng bộ?
Tuy nhiên, khi robot nô lệ được lập trình để tạo ra các cú chọc có độ trễ và không đồng bộ với robot chủ, cảm giác kỳ lạ biến thành việc có ai đó trong phòng đứng phía sau và thực hiện những cú chọc:
Ảnh chụp MRI thực hiện trong quá trình thí nghiệm tiếp tục xác nhận vùng khớp nối thái dương đỉnh có liên quan đến cảm giác hiện diện này. Một số bệnh nhân Parkinson tham gia vào thí nghiệm là những người bị ảnh hưởng nặng nhất.
Các nhà nghiên cứu giải thích: Khi thực hiện một chuyển động, bộ não của chúng ta dự đoán về những gì sẽ xảy ra với các giác quan của chúng ta. Nếu bạn làm hỏng điều đó, những điều kỳ lạ bắt đầu xảy ra. Robot phá vỡ những kỳ vọng giác quan của bạn, khiến bạn cảm thấy như đang thực hiện hành động của người khác.
Nhiều bệnh nhân Parkinson thường báo cáo họ cảm nhận được có ai đó khác đang ở trong phòng với mình. Điều này khiến họ đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi những cú chạm ảo của robot.
Tuy nhiên, rất nhiều bệnh nhân Parkinson thường ngày vẫn báo cáo họ cảm nhận được có ai đó khác đang ở trong phòng với mình. Điều này khiến họ đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi những cú chạm ảo của robot.
Hai tình nguyện viên trong thí nghiệm cảm nhận sự hiện diện đến mức phải ngừng lại giữa chừng vì cảm thấy rùng mình.
Tóm lại, thông qua các thí nghiệm khôn ngoan và nghiên cứu về thần kinh cũng như báo cáo trường hợp, các nhà khoa học đã chứng minh rằng cảm giác hiện diện của một 'người nào đó' xung quanh bạn không nhất thiết phải là do giác quan thứ sáu hay thấy ma.
Thay vào đó, đây chỉ là một hiện tượng mất đồng bộ tạm thời giữa các tín hiệu trong não, thường liên quan đến vùng não gọi là khớp thái dương đỉnh TPJ. Bệnh nhân có tổn thương não, mắc các tình trạng như Parkinson, ung thư hoặc tâm thần phân liệt là những người dễ gặp cảm giác này nhất.
Thậm chí người bình thường cũng có thể trải qua cảm giác hiện diện kỳ lạ này trong một số trường hợp như khó ngủ, căng thẳng và kiệt sức.
Tham khảo Theconversation, Sciencedirect, Time, Vice, BMC
