Tác giả
Tác giả Bảo Ninh
1. Tiểu sử
- Bảo Ninh, tên thật là Hoàng Ấu Phương, sinh ra tại huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An, quê ở xã Bảo Ninh, huyện Quảng Ninh (nay thuộc thành phố Đồng Hới), tỉnh Quảng Bình
- Ông gia nhập quân ngũ vào năm 1969. Trong thời kỳ chiến tranh, ông tham gia chiến đấu tại mặt trận B-3 Tây Nguyên, trong tiểu đoàn 5, trung đoàn 24, sư đoàn 10.
- Năm 1975, ông rời khỏi quân ngũ. Từ năm 1976-1981 ông theo học đại học tại Hà Nội, sau đó làm việc tại Viện Khoa học Việt Nam. Từ năm 1984-1986 ông tham gia khoá học 2 tại Trường viết văn Nguyễn Du, và làm việc tại báo Văn nghệ Trẻ. Ông trở thành hội viên của Hội Nhà văn Việt Nam từ năm 1997.
2. Sự nghiệp sáng tác
- Một số tác phẩm nổi bật:
+ Bảy chú lùn (1987)
+ Khúc bi ca của chiến tranh (1991)
....
- Phong cách nghệ thuật: Dòng văn trữ tình, sâu lắng.
Các tác phẩm
Giang
I. Khám phá tổng quan
1. Loại văn bản: truyện ngắn
2. Nguồn gốc và bối cảnh sáng tạo:
- Lấy từ tập truyện Bảo Ninh - những câu chuyện ngắn
- Chương mở đầu của tập truyện là truyện ngắn
- Truyện kể về những ký ức của tác giả khi tham gia vào quân đội
3. Phương pháp diễn đạt : tự sự
4. Người kể chuyện: tác giả
5. Tóm lược:
Câu chuyện kể về một cuộc gặp gỡ đầy bất ngờ nhưng rất ấm áp giữa nhân vật Giang, cha của Giang và cá nhân tôi, bên dưới đó là ngập tràn tình thương, lòng nhân ái của những người dân trong những ngày đau khổ nhưng cũng tràn ngập hy vọng trong cuộc kháng chiến.
6. Sơ đồ cốt truyện:
- Phần 1: từ đầu đến “chưa muộn, chỉ mới sáu giờ mà thôi, anh”
Tình huống gặp gỡ giữa tôi và Giang tại giếng nước
- Phần 2: tiếp tục từ “con về muộn bố không yên tâm đâu”
Sự gặp gỡ giữa cha của Giang và nhân vật “tôi”
- Phần 3: phần còn lại
Phần tạm biệt giữa Giang và “tôi”
7. Ý nghĩa của câu chuyện:
- Tình yêu với quê hương, đất nước, tình thương của con người qua những thăng trầm của cuộc sống
8. Giá trị về nghệ thuật:
- Lối viết tự nhiên, nhẹ nhàng
- Cách kể chuyện chân thật, tỉ mỉ nhưng giàu cảm xúc.
II. Phân tích chi tiết
1. Cuộc gặp gỡ giữa “tôi” và Giang
- Thời gian: Những ngày gần Tết, trời mưa nhẹ nhưng chưa tối hoàn toàn
- Địa điểm: Cái giếng được xây ở đầu làng
- Tình huống gặp gỡ: Khi Giang đang mang nước và tôi (nhân vật tác giả) cũng đến giếng để “rửa mặt chớp nhoáng và xỏ lại dép”. Giang giúp tôi múc nước
- Hành động của Giang:
+ “Không để tôi tự múc mà cúi mình xuống, một tay nghiêng gầu nước để đổ nhẹ nhàng, một tay lau sạch bùn đất ở ngón chân, bàn chân và bắp chân của tôi”
+ “Cô chu kĩ cho tôi đôi dép đúc”
→ Hành động tử tế, chu đáo, tinh tế và khéo léo, “tấm lòng nhân ái”
- Thái độ của nhân vật kể chuyện: Ngạc nhiên đến trầm trồ, hạnh phúc và biết ơn
2. Cuộc trò chuyện giữa tôi và Giang tại nhà
- Ngôi nhà của Giang:
+ Bước sâu vào con ngõ tối, một mình Giang ở trong một căn lều nhỏ, mái che làm từ ván đất
+ Có một chiếc giường đơn, một chiếc đèn hoa kỳ treo trên tường, và một chiếc xe đạp Phượng Hoàng
→ Gia đình cũng đang gặp khó khăn, thiếu thốn
- Giang nấu cơm mời “tôi” ăn cùng
→ Một không gian ấm áp, tiếp đón khách mến khách
- Câu chuyện giữa bố Giang và “tôi”
+ Bố Giang cũng là trung tá quân đội, một người đàn ông cao to
+ Ban đầu, gương mặt nghiêm túc, nhìn chằm chằm đề hỏi
+ Nhưng sau đó, nụ cười hiền hòa, động viên “tôi”
+ Cho phép “tôi” cưỡi xe đạp về đơn vị cùng Giang
→ Một người đàn ông chu đáo, lương thiện nhưng cũng rất ấm áp
3. Sự ra đi của Giang và “tôi”
- Giang đưa tôi đến đơn vị ở Bãi Nai bằng xe đạp
- Hứa hẹn nếu có dịp hoặc Tết mời tôi đến nhà chơi
- Tác giả suy ngẫm về cuộc sống trong thời kỳ chiến tranh đầy gian nan, nhiều nỗi đau mất mát
→ Sự tách biệt đầy cảm xúc, xót xa. Bên cạnh đó là những hiểu biết về nỗi đau, những tổn thất quá lớn do chiến tranh gây ra.
