Giao diện người dùng

Giao diện người dùng (tiếng Anh: User Interface, viết tắt: UI) là cầu nối giao tiếp giữa người dùng và máy tính trong một thiết bị. Điều này có thể bao gồm màn hình, bàn phím, chuột và giao diện máy tính để bàn. Nó cũng là cách người dùng tương tác với ứng dụng hoặc trang web. Với sự phụ thuộc ngày càng cao của doanh nghiệp vào các ứng dụng web, ứng dụng di động và mạng xã hội, nhiều công ty đã đặt sự ưu tiên lớn hơn vào UI để nâng cao trải nghiệm người dùng.

Tóm tắt lịch sử phát triển

Máy tính hàng loạt & Giao diện dòng lệnh (Batch Computer & Command Line Interface)

Giao diện người dùng của máy tính hàng loạt (Batch computer) chỉ cho phép nhập liệu qua thẻ đục lỗ hoặc phương tiện tương tự, và ngoài các phương tiện này, người dùng không thể tương tác với máy tính theo thời gian thực.

Giao diện dòng lệnh đã giảm đáng kể thời gian phản hồi từ vài ngày hoặc giờ xuống chỉ còn vài giây, vì giao diện này xử lý một loạt các yêu cầu ngay lập tức. Quan trọng là nó cho phép người dùng điều chỉnh yêu cầu dựa trên dữ liệu từ các giao dịch trước đó.

Ra đời của giao diện người dùng đồ họa (Graphic User Interface)

Giao diện người dùng kỹ thuật số và hệ thống con trỏ chuột đã nâng cao trải nghiệm người dùng đáng kể. GUI đầu tiên được phát triển bởi các nhà nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Xerox Palo (PARC) vào những năm 1970, đánh dấu bước khởi đầu cho sự phát triển đồ họa máy tính đến nay.

Sự phát triển của điện thoại thông minh

Cuối năm 2010, thiết kế giao diện máy tính bắt đầu trải qua sự thay đổi mạnh mẽ do sự bùng nổ của điện thoại thông minh. Sự thay đổi này trong phần cứng máy tính đã buộc các nhà thiết kế phải xem xét lại các thiết kế trước đây.

Các nguyên tắc và quy chuẩn

Theo phương pháp thiết kế tập trung vào người dùng (usage-centered design), các nguyên tắc bao gồm:

• Nguyên tắc cấu trúc: Tổ chức giao diện một cách có chủ đích, sử dụng các mô hình rõ ràng, nhất quán và dễ nhận biết với người dùng. Ví dụ, nhóm các mục liên quan lại với nhau và tách biệt các mục không liên quan.
• Nguyên tắc đơn giản: Đơn giản hóa các tác vụ phổ biến để người dùng dễ thực hiện. Cung cấp các phím tắt hữu ích để giảm thiểu quy trình phức tạp.
• Nguyên tắc hiển thị: Hiển thị tất cả các tùy chọn và yếu tố cần thiết cho một tác vụ cụ thể cùng lúc, tránh làm người dùng phân tâm với thông tin không liên quan hoặc dư thừa. Một thiết kế tốt là không gây áp lực hoặc nhầm lẫn cho người dùng với thông tin không cần thiết.
• Nguyên tắc phản hồi: Thiết kế cần thông báo cho người dùng về các hành động, thay đổi trạng thái, điều kiện và các lỗi hoặc trường hợp ngoại lệ một cách rõ ràng và quen thuộc với họ.
• Nguyên tắc linh hoạt: Thiết kế nên linh hoạt để giảm thiểu sai sót và ngăn ngừa lỗi bằng cách chấp nhận nhiều thông tin và trình tự khác nhau, đồng thời diễn giải hợp lý.
• Nguyên tắc tái sử dụng: Thiết kế nên tái sử dụng các thành phần và hành vi bên trong và bên ngoài, duy trì tính nhất quán có mục đích thay vì nhất quán tùy ý, giảm sự cần thiết phải ghi nhớ và suy nghĩ lại cho người dùng.

Các loại giao diện người dùng

Giao diện dòng lệnh (Command-line)

Giao diện dòng lệnh cho phép người dùng tương tác với máy tính thông qua việc nhập các lệnh. Máy tính sẽ hiển thị lời nhắc và các nút phím của lệnh. Người dùng thực hiện lệnh bằng cách nhấn phím Enter hoặc Return.

Tương tác qua menu và bảng chọn (Menu-driven)

Loại giao diện này cho phép bạn tương tác với máy tính hoặc thiết bị thông qua một loạt các màn hình hoặc menu. Ví dụ như trên máy tính bảng hoặc điện thoại di động, nơi bạn sử dụng giao diện điều khiển menu. Bạn sẽ thấy một menu, chọn tùy chọn và sau đó menu kế tiếp sẽ xuất hiện trên màn hình.

Giao diện đồ họa (Graphic User Interface):

Đây là một thuật ngữ trong ngành công nghiệp máy tính, chỉ việc tương tác với máy tính hoặc thiết bị điện tử thông qua hình ảnh và văn bản thay vì chỉ dòng lệnh. GUI được ứng dụng rộng rãi trong máy tính, thiết bị di động, thiết bị đa phương tiện và các linh kiện điện tử văn phòng.