'Giới thiệu cuốn sách 'Nhà báo trên chiến trường' của tác giả Trần Mai Hưởng': Trên những con đường của chiến tranh và hòa bình

'   'Thông tin trên đất chiến trường'   '

Chúng ta có thể nhìn thấy điều này rõ ràng trong hồi ký Nhà báo trên chiến trường của tác giả Trần Mai Hưởng. Có thể nói, hình ảnh sự chia ly do chiến tranh đã hiện diện ngay từ trang đầu tiên của cuốn sách, khi tác giả phải sơ tán từ khi còn là một đứa trẻ 13 tuổi và phải sống xa gia đình. Tiếng chuông báo động khi máy bay Mỹ đến cũng là ký ức không thể nào quên của tuổi thơ tác giả.

Trong tác phẩm, chúng ta như được hòa mình vào những trải nghiệm của một phóng viên chiến trường, với khả năng đưa tin, bài viết, ảnh đúng lúc đến với độc giả và hiểu được phần nào cảm xúc của một phóng viên đối diện với nguy hiểm: 'Đột ngột, đất rung lên, tôi nhìn thấy hàng loạt bom nổ trước mặt, một khoảnh khắc hụt hơi, rồi những đợt sóng không gian tấn công...'. Bất chấp bom đạn, sức ép nguy hiểm, những người phóng viên vẫn dũng cảm ở nguyên trạng để kịp thời mang tin tức, bài viết và ảnh hình đến với bạn đọc.

Trong những nỗ lực hi sinh đó, hình ảnh của cuộc chiến, chiến thắng của quân dân ta được tác giả Trần Mai Hưởng mô tả rõ ràng trong từng chi tiết như sự giải phóng Quảng Trị, Đà Nẵng, Thừa Thiên - Huế... và đặc biệt là việc giải phóng thành phố Sài Gòn - Gia Định.

Tác giả là một trong số những phóng viên ở tuyến đầu khi Quảng Trị vừa được giải phóng trong chiến dịch Tổng tiến công 1972, là người tận mắt chứng kiến, ghi lại những khoảnh khắc của cuộc trao trả tù binh giữa hai bên và niềm vui khi những chiến sĩ bị giam cầm gặp lại người thân tại Thạch Hãn, Quảng Trị sau khi Hiệp định Paris được ký kết đầu năm 1973.

Mùa Xuân 1975, tác giả tham gia ngay từ buổi sáng đầu tiên khi Thừa Thiên - Huế được giải phóng, kịp thời chuyển tải tin tức về không khí ngày hội của thành phố này. Tác giả cũng có mặt ở Đà Nẵng sau khi thành phố này được giải phóng để kịp thời đưa tin trong một hành trình khó khăn trên chiếc xe máy. Điều đáng nhớ nhất là tác giả có mặt tại Dinh Độc Lập để ghi lại khoảnh khắc 'Xe tăng quân giải phóng tiến vào Dinh Độc Lập trưa 30/4/1975'. Bức ảnh này sau đó trở thành biểu tượng của Đại thắng mùa Xuân 1975 - một kỷ niệm không thể nào quên trong sự nghiệp làm báo của tác giả.

Không chỉ đưa tin về cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của quân và dân ta, tác giả, nhà báo Trần Mai Hưởng còn đóng góp vào việc đưa tin về cuộc chiến tranh biên giới Tây Nam, bảo vệ Tổ quốc và hỗ trợ nhân dân Campuchia thoát khỏi nguy cơ diệt chủng, hồi sinh đất nước. Ông là phóng viên trực tiếp tại Phnom Penh khi thành phố này được giải phóng, mang đến tin tức về sự giải phóng thành phố này và những địa điểm khác ở Campuchia. Khi bộ đội Việt Nam hoàn thành nhiệm vụ, ông cũng là người chứng kiến sự ấm áp của người dân Campuchia dành cho bộ đội Việt Nam.

Trong tương lai, tác giả sẽ xuất hiện ở Hà Giang và Cao Bằng trong cuộc chiến chống lại sự xâm lược của quân đội thù địch.

Ông cũng đã có dịp đặt chân đến Mỹ để tìm kiếm 'những ký ức đặc biệt' của mình, như là việc thăm các bảo tàng chiến tranh Việt Nam tại New York và Washington. Những ghi chép của ông về cộng đồng người Việt tại Mỹ cũng được mô tả sinh động, và người Việt gốc Mỹ luôn nhớ về quê hương và mong muốn thấy đất nước phát triển mạnh mẽ.

Dưới bút pháp sắc sảo, sống động và đầy lãng mạn qua những bài thơ trong cuốn sách, cuốn hồi ký Phóng viên trên chiến trường của nhà báo Trần Mai Hưởng đã truyền đạt những trải nghiệm của mình cùng với đồng nghiệp trong thế hệ của mình qua những thời kỳ khốc liệt nhất của cuộc chiến, trên khắp các chiến trường, hoàn thành nhiệm vụ của những người 'đưa tin trong lửa đạn'.

Cuốn sách cũng thể hiện quan điểm của tác giả về hành trình đời mình qua những năm tháng gian khổ của chiến tranh và hòa bình. Những bài thơ trong sách cũng đóng vai trò là nguồn cảm hứng để viết những trang văn liền mạch hơn. Có lẽ, những kinh nghiệm đắt giá từ những trận chiến đã giúp ông có thêm sự linh hoạt khi lãnh đạo cơ quan sau này trong vai trò Tổng Giám đốc của Thông tấn xã Việt Nam.

'Qua nhiều thử thách trong thời chiến và thời hòa bình'

Trần Mai Hưởng, một nhà báo sinh năm 1952 tại thị xã Hải Dương (nay là thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương).

'Tôi ghi lại những ký ức này khi đã vượt qua tuổi 70. Cuộc đời trôi như một dải phim chậm, với nhiều sự kiện, nhiều khuôn mặt và hoàn cảnh đã trải qua' - ông chia sẻ trong buổi ra mắt cuốn sách - 'Đã 55 năm trôi qua kể từ khi tôi rời ghế nhà trường để theo đuổi sự nghiệp phóng viên tại TTXVN khóa 8. Tôi đã dành trọn cuộc đời mình cho nghề báo. Nó đã giúp tôi trải nghiệm nhiều, trải qua nhiều khó khăn trong thời chiến và thời hòa bình, chứng kiến nhiều sự kiện lịch sử của đất nước. Với tôi, đó thực sự là một niềm may mắn lớn'.

Nói về công việc làm báo, ông nói rằng, làm phóng viên chiến trường, đặc biệt làm thông tấn, là một thách thức cực kỳ khắc nghiệt.

'Trong thời chiến, việc có mặt kịp thời, chứng kiến các sự kiện, phóng viên thực sự là những chiến sĩ. Những nguy hiểm, hi sinh gần như rình rập ở mọi nơi. Đằng sau mỗi bài báo, mỗi bức ảnh là tinh thần vượt lên mọi khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ. Việc có mặt kịp thời đã khó, làm việc và đưa những sản phẩm về cơ quan, tòa soạn đôi khi cũng đòi hỏi những hi sinh, nỗ lực rất lớn' - ông nhấn mạnh.

Theo ông, phóng viên không chỉ đối mặt với kẻ thù, với bom đạn mà còn phải vượt qua cả những lo lắng, suy nghĩ của mỗi cá nhân về sự sống và cái chết để hoàn thành sứ mệnh của 'những người viết lịch sử bằng máu trong ngọn lửa của chiến tranh'. Khói lửa của chiến tranh đã tạo ra, đào tạo bản lĩnh, tinh thần kiên nhẫn, vượt qua mọi thách thức. Qua công việc của mình, qua bài báo, bức ảnh, qua những cuốn phim - với vai trò là nhân chứng đáng tin cậy - phóng viên đã đóng góp vào việc động viên, cổ vũ cán bộ, chiến sĩ, và nhân dân trong công cuộc chung. Đó là một niềm vinh dự nghề nghiệp đáng tự hào!

'Tôi đã trải qua những thời kỳ đầy hào hùng và bi thương. Tôi đã chứng kiến những khoảnh khắc lịch sử và cả những hy sinh, nỗi đau, mất mát vô cùng lớn của con người. Nhiều đồng nghiệp của tôi đã hy sinh trên chiến trường, với máy ảnh và vũ khí trong tay, những trang báo còn đang chưa hoàn thiện. Sự hy sinh đó là không thể đo lường được' - ông nghĩ sâu - 'Là những người may mắn trở về, sự sống của chúng tôi luôn mang trọng trách của cả những người không còn ở lại. Vì vậy, sống sao cho xứng đáng, sống cho cả mong ước của những người không trở về, luôn là một bài học lớn cho mỗi người trong chúng ta ngày nay'.

Nhà báo Trần Mai Hưởng còn là một nhà thơ có cái nhìn sâu sắc về cuộc sống và con người. Xin chia sẻ lại bài thơ Phóng viên chiến trường của ông để kết thúc những trang ký ức này:

Tóc và râu đã chuyển màu sắc
Nhưng chuyện xưa vẫn còn trong tôi xanh thẳm
Nhiều lần cận kề cái chết vẫn đến
Duyên số chưa kết thúc, nợ nần vẫn chưa dứt

Trái tim vang tiếng bấc và chì
Không ít khó khăn đã qua, không gì là không thể
Đôi tay run rẩy, bước chậm lại, ngực đau nhức
Vẫn cười, vui sướng mỗi khi gặp gỡ

Trên đường Trường Sơn, mưa nắng thất thường
Thời gian gian khổ đói khát, sốt rung cả trời đất
Bom đạn rơi rất gần, nổ tung khắp nơi
Nhưng hình bóng người ấy vẫn mãi trong mơ

Những kỷ niệm trong lòng không thể nào quên
Mỗi lần xa cách, lòng lại càng nhớ thêm
Không ai có thể biết được tương lai
Nhưng tôi may mắn vì người ấy luôn đợi chờ

Đời thật như một giấc mơ
Cho dù cuối cùng, chúng ta vẫn còn bên nhau
Hãy gạt bỏ hết những lo âu
Mỗi ngày trôi qua, chúng ta vẫn đong đầy tình yêu

Mỗi dòng tin một hình ảnh
Xao xuyến nhớ về bạn bè xưa kia
Ngàn dặm xa lạ bên bờ
Mộng ước vẫn còn dang dở

Đôi tay run rẩy chống năm tháng
Nghe tiếng thời gian lặng lẽ trôi qua

Bài viết của NGUYỄN HUY MINH | Tạp chí Thể Thao Văn Hóa