Giới thiệu từ BS Hùng Ngô về quyển sách Hoang mang

Ngay cả ở các nước phát triển, với mức độ kiến thức cơ bản và kinh tế cao, các bác sĩ vẫn phải đối mặt với hậu quả đáng tiếc khi người dân tự tìm hiểu và tự áp dụng kiến thức chuyên môn cho bản thân. Tất cả bắt nguồn từ niềm tin cảm tính mà không có cơ sở.

Xã hội Việt Nam gần đây đã trải qua nhiều thay đổi về chất lượng và số lượng. Sự phát triển kinh tế đi đôi với nhu cầu chăm sóc sức khỏe tăng cao. Việc tiếp cận thông tin đa dạng đã mang lại lợi ích cho nhiều người. Tuy nhiên, internet cũng mang lại nhiều thông tin không chính xác và độc hại, khiến nhiều người mắc kẹt trong các ý kiến không khoa học, tương tự như các nước phát triển, nhưng ở mức độ cực kỳ nghiêm trọng và nguy hiểm hơn nhiều.

Các nghiên cứu thường phóng đại vấn đề về sức khỏe, thậm chí có tính âm mưu, luôn thu hút người đọc. Giống như đọc sách trinh thám, hấp dẫn và thuyết phục. Làm thế nào để nhận biết kiến thức đáng tin cậy. Khi bối rối, người ta thường tìm kiếm nguồn tin mình tin tưởng và đặt niềm tin vào đó. Các chuyên gia đã phân tích vấn đề này.

Người ta thường dễ tin vào những người nổi tiếng, các trang web cá nhân đầy ấn tượng và có số lượng người theo dõi lớn trên mạng xã hội, thay vì tin vào những dữ kiện y tế khô khan trên giấy...

Tác giả, bác sĩ Nina Shapiro, tốt nghiệp Y Harvard và có kinh nghiệm 20 năm, hàng ngày đối mặt với những vấn đề sai lầm về sức khỏe khi người bệnh tự tìm kiếm thông tin trên internet. Họ không nhận ra rằng họ đang rơi vào bẫy của thông tin sai lầm.
Câu chuyện về thực phẩm biến đổi gen, vắc-xin gây tự kỷ hoặc thực dưỡng chữa ung thư luôn khiến người đọc xúc động bởi những câu chuyện thương tâm. Nhưng liệu chúng có thực sự gây hại hay chỉ là những câu chuyện không chính xác mà các trang tin muốn truyền đi.

Các vấn đề mà tác giả đưa ra trong cuốn sách được phân tích một cách thuyết phục, rất phù hợp với nhu cầu hiện nay về việc tiếp cận thông tin đa chiều. Một cuốn sách hay và một cái nhấp chuột không thể thay thế được sự tư vấn của một bác sĩ. Một cơn sốt virus có thể tự khỏi mà không cần điều trị đặc biệt, nhưng vẫn có tỷ lệ biến chứng. Khi viết về sức khỏe cộng đồng, các KOL thường chỉ đề cập đến các thông tin chung nhất và phổ biến nhất, điều này khiến nhiều người hiểu sai ý. Nếu họ thiếu kiến thức cơ bản, họ có thể thực hiện hành động sai lầm.

Trong vài năm gần đây, thị trường sách khoa học ở Việt Nam đã phát triển, nhưng không ít cuốn sách chứa nội dung đầy ngụy biện, chỉ thể hiện quan điểm của tác giả về một khía cạnh nhỏ như một giả thiết chưa được kiểm chứng mà không phản ánh khoa học. Những cuốn sách này lại gây ra một trào lưu có hại về sức khỏe do tính thuyết phục của chúng. Những bác sĩ hàng ngày phải làm việc mệt mỏi để khắc phục những hậu quả đó.

Từ việc hiểu, biết, làm được và trở thành kỹ năng phải đi qua bốn bước tuần tự. Kinh nghiệm và sự hướng dẫn chỉ giúp việc này diễn ra nhanh chóng hơn, nhưng không thể thay thế. Để có kỹ năng tốt, bạn cần rèn luyện và trải nghiệm qua thời gian. Một phi công cần trải qua nhiều giờ tập luyện trước khi có thể lái máy bay. Để đối mặt với Internet 'hoang dã', bạn cần có kiến thức phân tích cho bản thân.

Tôi hy vọng rằng kiến thức từ cuốn sách này sẽ giúp các bạn giảm bớt sự hoang mang khi đối diện với mê cung thông tin rộng lớn và phức tạp như thế này.

BS Hùng Ngô
Chuyên khoa Hồi sức Cấp cứu – Bệnh viện Bạch Mai, Hà Nội.

Theo medinsights.vn