Một gốc tự do (tiếng Anh: radical hoặc free radical) là một nguyên tử, phân tử hoặc ion có ít nhất một electron hóa trị độc thân. Những electron độc thân này thường làm cho gốc trở nên rất phản ứng hóa học. Nhiều gốc tự do sẽ tự động kết hợp với nhau. Đa số các gốc tự do hữu cơ có thời gian tồn tại ngắn.
Một ví dụ tiêu biểu của gốc tự do là gốc hydroxyl (HO·), một phân tử với một electron độc thân trên nguyên tử oxy. Hai ví dụ khác bao gồm oxy triplet và triplet carbene (꞉CH
2) có hai electron độc thân.
Vai trò của các gốc tự do
Trong sinh học
Các gốc tự do giữ vai trò quan trọng trong sinh học; nhiều trong số chúng là thiết yếu cho sự sống. Một số gốc tự do tham gia vào quá trình truyền tín hiệu tế bào, gọi là truyền tín hiệu redox (redox signaling).
Tuy nhiên, các gốc tự do cũng có thể gây ra một số vấn đề sức khỏe. Chúng được cho là liên quan đến bệnh Parkinson, suy giảm thính lực do tuổi tác hoặc thuốc, tâm thần phân liệt và bệnh Alzheimer.
