Nhờ sự nung chín dưới nhiệt độ cao, gốm sứ Đông Triều không chỉ giữ lấy vẻ đẹp tự nhiên mà còn khẳng định độ bền vững đáng kinh ngạc. Với niềm đam mê nồng nàn, những con người tài năng của làng gốm hôm nay vẫn hết mình để bảo tồn nghệ thuật truyền thống.
Gốm sứ Đông Triều – Nguồn Cảm Hứng từ Đất Quảng Ninh
Huyện Đông Triều, cách thành phố Hạ Long khoảng 60km, tỏ ra là bậc thầy của nghệ thuật gốm sứ. So với những xưởng gốm nổi tiếng như Bát Tràng, Phù Lãm, Kim Lan… gốm sứ Đông Triều ở Quảng Ninh vẫn còn trẻ trung nhưng những nghệ nhân tài năng ở đây chưa bao giờ làm mất đi lòng tự hào về nghề thủ công truyền thống.

Bức tranh về Gốm sứ - Hình ảnh từ Tạp chí Tài chính
Năm 1955, nghề làm gốm tại đây bắt đầu rộn ràng, thời điểm đó chỉ có 2 xưởng gốm hoạt động. Trải qua những giai đoạn khó khăn, nghề làm gốm từng phải đối mặt với nguy cơ suy tàn, nhiều gia đình đã phải đóng cửa lò gốm do sự cạnh tranh từ các sản phẩm nhựa, inox, nhôm…

Hình ảnh từ langmoi.vn.
Những tác phẩm đầu tiên của nghệ nhân gốm Đông Triều chỉ là những bức bình phong, đĩa trang trí đơn giản hoặc được chạm khắc với họa tiết hình học. Chưa đầy vài năm, loại sản phẩm mở rộng thêm với ấm, chén, niễng… đượm đà nét đẹp theo lối khuôn mẫu của nghệ nhân gốm Bát Tràng.

Nét đẹp Họa tiết trên Gốm sứ - Hình ảnh từ langmoi.vn.
Sau đó, phương pháp làm gốm ở đây chuyển sang sử dụng kỹ thuật đổ rót từ nghệ nhân gốm Hải Dương. Hiện nay, gốm sứ Đông Triều đã vươn xa khắp cả nước, và nghề làm gốm đã trở thành nguồn thu nhập chính của cộng đồng dân cư trong khu vực này.

Xưởng làm gốm - Hình ảnh từ Báo Quảng Ninh.
Để tạo ra những sản phẩm gốm sứ với chất lượng và vẻ đẹp đạt chuẩn, những người thợ gốm luôn tuân thủ chặt chẽ các bước: lựa chọn, xử lý, và pha trộn đất; tạo hình, vẽ hoa văn; phủ lớp men và cuối cùng là quá trình nung chín.

Sản phẩm gốm trước khi bước vào lò nung - Hình ảnh từ Báo Quảng Ninh.
Mỗi bước trong quá trình tạo ra sản phẩm gốm sứ đều đóng vai trò quan trọng. Là làng nghề gốm nổi tiếng, quy trình sản xuất của gốm sứ Đông Triều vẫn tập trung chủ yếu vào những công đoạn thủ công, nơi mà tay nghề của người thợ được thể hiện một cách chân thực và tinh tế.

Tác phẩm gốm với độ bền vô song - Hình ảnh từ Báo Quảng Ninh.
Vì vậy, gốm Đông Triều mang đặc điểm khác biệt so với những loại gốm được sản xuất tự động trong các nhà máy hiện đại. Sự khác biệt này không chỉ mang lại những hạn chế mà còn đồng thời tạo ra những ưu điểm riêng, là sự hiện hữu của tâm huyết trong từng sản phẩm được thể hiện tận tâm bởi những người thợ.

Gốm sứ được Trang Trí và Men Tráng - Hình ảnh từ Báo Quảng Ninh.
Bắt đầu từ nguyên liệu đất sét thô, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn sàng lọc, loại bỏ tạp chất để thu được loại đất mềm, mịn, dẻo. Nếu đất sét còn chứa tạp chất hoặc chưa được lọc kỹ, sản phẩm cuối cùng sẽ không đạt được cấu trúc đồng đều theo chuẩn mực.

Du khách Tìm Mua Sản Phẩm Gốm Sứ - Hình ảnh từ VnBusiness.
Sau khi chuẩn bị nguyên liệu, người thợ bắt đầu tạo hình cho sản phẩm trên bàn xoay, tạo những đường cong tinh tế hoặc tỉ mỉ xếp khuôn hình. Việc làm thủ công đòi hỏi nhiều thời gian, tùy thuộc vào hình dáng và kích thước của sản phẩm. Tiếp theo là công đoạn vẽ hình, với những đường nét về núi, biển, cảnh vật và con người, mang đến sự đa dạng cho từng tác phẩm.

Hình ảnh từ Báo Quảng Ninh.
Bước cuối cùng là quá trình nung sản phẩm ở nhiệt độ cao, từ 1.300 đến 1.400 độ C, kéo dài từ 4 đến 5 tiếng tùy thuộc vào loại sản phẩm. Với tính chất nặng lửa của gốm, lò nung ở đây được sưởi bằng củi. Trong suốt quá trình nung, lửa được kiểm soát để đảm bảo rằng các phần của sản phẩm nhận được nguồn nhiệt đều và đồng đều từ đầu đến cuối lò.

Hình ảnh từ Báo Quảng Ninh.
Mỗi loại củi sử dụng tạo nên màu sắc đặc trưng cho men, do nhiệt độ đốt khác nhau và lớp bụi từ củi làm nổi bật những điểm nhấn trên bề mặt sản phẩm. Quá trình này tạo ra những tác phẩm gốm sứ với vẻ đẹp độc đáo và phong cách riêng biệt.

Tinh Hoa của Sự Nặng Lửa - Hình ảnh từ Báo Quảng Ninh.
Người nghệ nhân gốm ở đây đã dành thời gian nghiên cứu cách phối hợp nguyên liệu và kỹ thuật lò đốt. Từ việc chọn lựa nguyên liệu đặc biệt, xử lý đất một cách tỉ mỉ, đến quá trình nung ở nhiệt độ cao, tạo nên những sản phẩm gốm sứ Đông Triều không chỉ vững bền mà còn có lớp nước men trong suốt.

Làng gốm là Nguồn Cung Việc cho Đồng Bào - Hình ảnh từ Báo Quảng Ninh.
Sản phẩm gốm không chỉ góp phần vào thị trường xuất khẩu với điểm đến là nhiều quốc gia như Hàn Quốc, Canada, Ả Rập Thống Nhất, Đài Loan... mà còn nhận được đánh giá cao về chất lượng và thiết kế độc đáo. Gốm sứ Đông Triều, mặc dù còn trẻ nhưng đã tỏa sáng với vẻ đẹp duyên dáng, mang đến cho cuộc sống những tác phẩm nghệ thuật ý nghĩa.
Tác Giả: Yến Nguyễn
Từ khóa: Gốm sứ Đông Triều – Nghệ thuật đánh thức linh hồn của đất đỏ Quảng Ninh
