
Trong cuốn sách Sapiens, tác giả Harari đã chỉ ra rằng khả năng hợp tác là yếu tố quan trọng nhất giúp con người thống trị Trái Đất. Tuy nhiên, trong những thời điểm khó khăn như dịch Covid-19, điều này cũng là một điểm yếu khi chúng ta phải tạm thời ngừng các hoạt động giao tiếp trực tiếp.
Kinh tế là một sự hợp tác giữa người mua và người bán. Đi làm cũng là sự hợp tác giữa nhân viên, sếp và khách hàng. Đi học cũng là một hình thức hợp tác giữa học sinh, giáo viên và trường học. Thậm chí, trong tình yêu, cũng là một dạng hợp tác mà thái độ của cả hai bên đều quyết định thành công.
Tuy nhiên, việc hợp tác không phải lúc nào cũng dễ dàng. Để tìm hiểu vấn đề này, cuốn sách 'Sức Mạnh của 2 - Người Thông Minh Không Làm Việc Một Mình', dựa trên nghiên cứu sâu rộng của Gallup, sẽ cung cấp cho chúng ta một công thức hoàn hảo để hợp tác với bất kỳ ai.
Nhưng tại sao bạn cần phải hợp tác? Liệu không phải việc trở thành một anh hùng đơn độc như Iron Man, một thiên tài đa tài như Leonardo da Vinci hoặc một trí tuệ siêu phàm như Einstein là đủ để tự mình đương đầu với mọi thách thức? Đúng vậy, nếu bạn có đủ khả năng để tự mình hoàn thành mọi công việc mà không có bất kỳ điểm yếu nào. Tuy nhiên, mỗi người đều có những hạn chế riêng, và vì thế điểm yếu của bạn có thể là điểm mạnh của người khác, và hai người có thể bổ sung cho nhau.
Dựa trên 5 năm nghiên cứu kỹ lưỡng, 2 tác giả Rodd Wagner và Gale Muller đã xác định và phân tích 8 yếu tố chính của một cặp đôi hoàn hảo: cho dù là trong kinh doanh, thể thao, học thuật... Từ những tác phẩm trí tưởng tượng (Nobita và Doremon; Naruto và Sasuke), phim ảnh (Bộ đôi cảnh sát làm việc cùng nhau, Loki và Thor), đến đời thực (Steve Jobs & Steve Wozniak; Hewlett & Packard), chúng ta đều ngưỡng mộ hình ảnh các cặp đôi có những khuyết điểm và thế mạnh bổ sung lẫn nhau, để cùng nhau tiến tới thành công.
Nhưng chính xác điều gì khiến mối quan hệ của họ phát triển mạnh mẽ trong khi những cặp đôi khác lại thất bại. Hai tác giả chỉ ra 8 yếu tố quan trọng sau đây.
1 – Sức mạnh cộng hưởng: Nếu bạn theo bất kỳ trường phái phân loại tính cách nào (Tử vi, Chiêm tinh, MBTI...) bạn sẽ nhận ra rằng mỗi cung, mỗi mệnh, mỗi mẫu người đều có điểm mạnh và điểm yếu. “Chìa khóa thành công không phải là phải cố gắng trở thành một người khác, cố gắng trở nên tài giỏi như đồng sự hoặc tìm kiếm sự hoàn hảo. Quan trọng nhất là bạn phải nhận ra được điểm mạnh và điểm yếu của bản thân, và hiểu rằng khả năng của người khác có thể bổ sung cho bạn.”
3 câu hỏi mà bạn nên đặt ra với đối tác của mình là:
- Chúng tôi có thể bổ sung cho nhau những điểm mạnh không?
- Chúng tôi cần nhau để hoàn thành công việc không?
- Liệu có những việc mà đối tác làm tốt hơn tôi và ngược lại?
2 – Tầm nhìn chung: Một chiếc thuyền chỉ có thể đi xa khi tất cả mọi người đều hướng về một hướng; một mối hợp tác sẽ không thành công nếu mỗi người có một ý nghĩa riêng về mục tiêu cuối cùng. “Sự hợp tác vượt ra ngoài mức độ của tình bạn hoặc sự bình đẳng trong quyền lực, hơn cả việc làm cùng một công ty hoặc văn phòng, hơn cả sự quý trọng và hiểu biết lẫn nhau. Khi bạn và đối tác cùng nhau cống hiến cho một mục tiêu, mối quan hệ hợp tác sẽ nảy sinh. Khi đó, bạn sẽ chia sẻ công việc, suy nghĩ cùng nhau và hoàn thành nhiệm vụ mà không thể một mình. Do đó, mối quan hệ đó sẽ là duy nhất. Nó tồn tại để đạt được mục tiêu được đề ra và chỉ kéo dài cho đến khi nhiệm vụ hoàn thành.”
3 câu hỏi để kiểm tra tiêu chí này là?
- Chúng tôi cùng chia sẻ mục tiêu chung không?
- Chúng tôi có mục đích giống nhau trong công việc của mình không?
- Chúng tôi có cùng sứ mệnh trong cuộc sống không?

3 – Sự Công Bằng: Để gây ra tranh cãi giữa 2 đứa trẻ, bạn chỉ cần giao cho họ cùng một việc nhưng lại thưởng chênh lệch: Một đứa được 2 viên kẹo, đứa còn lại được 5 viên. Chúng ta đều mong muốn sự công bằng: Thà cả hai đều không được ăn kẹo còn hơn là cùng làm việc nhưng lại nhận được phần thưởng khác biệt.
“Trong những mối quan hệ hợp tác thành công, dù trách nhiệm không được chia đều, nhưng phần thưởng phải tương xứng với công sức đã bỏ ra. Bạn và đối tác không cần phải chia việc đều nhau, nhưng bạn phải đảm bảo rằng phần thưởng sẽ phản ánh lượng công việc đã làm. Nếu mối quan hệ hợp tác được xây dựng dựa trên tỷ lệ công việc 70-30 thì phần thưởng cũng nên là 70-30.”
3 câu hỏi để đánh giá tiêu chí này là:
- Chúng tôi chia sẻ công việc một cách công bằng không?
- Chúng tôi không theo dõi ai làm gì và ai nhận được gì?
- Chúng tôi coi mỗi người đều bình đẳng - không ai vượt trội hơn ai?
4 – Tin Tưởng: Không có sự tin tưởng, bạn không thể duy trì mối quan hệ hợp tác lâu dài với ai, và cũng không ai muốn làm việc lâu dài với bạn. “Sự tin tưởng là chất keo liên kết các mối quan hệ hợp tác. Nhờ có nó, cả hai có thể tập trung vào việc hoàn thành nhiệm vụ riêng của mình. Một nghiên cứu về não bộ đã phát hiện ra rằng khi có niềm tin, não bộ con người sẽ tiên đoán hành động hợp tác của đồng nghiệp trước khi nó diễn ra thực sự.
Nếu không có sự tin tưởng, tốt nhất bạn nên làm việc một mình. Khi cả hai đều nghi ngờ lẫn nhau, phải kiểm tra hành động của nhau, hoặc phải lập kế hoạch dự phòng trong trường hợp đồng nghiệp không hoàn thành nhiệm vụ, thì sự thất vọng sẽ lớn hơn việc tự mình thực hiện toàn bộ công việc. Không có sự tin tưởng, không có sự hợp tác.”
3 câu hỏi để kiểm tra tiêu chí này là:
- Chúng ta có tin tưởng lẫn nhau không?
- Chúng ta tin vào cả lời nói và hành động của nhau không?
- Chúng ta có kể cho người khác biết về tài năng của đối tác của mình không?

Bạn có thể tìm hiểu thêm về các tiêu chí khác trong cuốn sách này với nhiều ví dụ thú vị từ thực tế trong kinh doanh, kinh tế học hành vi, lý thuyết trò chơi... Bên cạnh đó, một điều khác có thể khiến bạn bất ngờ khi đọc 'Người thông minh không làm việc một mình' đó là đây cũng chính là những tiêu chuẩn vàng cho một mối quan hệ lâu dài và tình yêu thương nhau.
Bạn cần một người đồng hành có tính tương hợp (Anh là người biết lắng nghe và em nói rất nhiều), cả hai cần có một mục tiêu chung (Anh muốn yêu chân thành nhưng em chỉ muốn vui đùa là dễ 'toang), quyền lợi và trách nhiệm nên được phân chia công bằng (Ai trả tiền ăn? Thế ai làm việc nhà?), cả hai cần tin tưởng lẫn nhau (Mạo hiểm trao trái tim cho đối phương giữ, dù biết có thể họ sẽ làm tổn thương mình).
Cả hai cũng cần chấp nhận sự khác biệt của đối phương (Anh chấp nhận rằng em sẽ mãi không biết sử dụng Google Maps). Tha thứ cũng là điều cần thiết dù lỗi lầm có lớn đến đâu (Dù anh lừa dối em hôm đi công tác đó, nhưng em vẫn sẽ cho anh một cơ hội cuối cùng). Trao đổi thông tin cũng là một kỹ năng mà cả hai cần học để tránh xung đột do hiểu lầm (Hãy nhớ rằng anh không thể đọc được suy nghĩ của em. Vậy nếu giận, đừng im lặng mà hãy nói với anh ý kiến của em là gì). Và cuối cùng cả hai đều sẵn lòng cho đi (Không phải ai yêu nhiều hơn là người đấy thua. Bạn chỉ thua khi bạn từ bỏ cố gắng).
Loài người thịnh vượng hay suy thoái là nhờ sự đoàn kết. Nhưng hợp tác thành công hay không còn phụ thuộc ít nhất vào việc bạn có tuân theo bộ công thức trên hay không. Như lời mở đầu của tác giả trong cuốn sách: “Chúng ta sinh ra để hợp tác cùng nhau. Hãy nhận thức điều đó. Điều đó sẽ giúp ích cho mối quan hệ của bạn.”
Bạn có thể mua cuốn sách 'Người thông minh không làm việc một mình' tại đây
