Hải ngoại người Hoa

Hải ngoại người Hoa (phồn thể: 海外華人; giản thể: 海外华人; Hán-Việt: Hải ngoại Hoa nhân; bính âm: Hǎiwài Huárén/Hǎiwài Zhōngguórén) là những người sinh sống ở ngoài lãnh thổ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (đại lục Trung Quốc) và Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan) nhưng có nguồn gốc dân tộc là người Trung Quốc (người Hán). Có khoảng 40 triệu Hải ngoại người Hoa, chủ yếu sinh sống tại khu vực Đông Nam Á, làm đa số trong số người dân tộc ở Singapore, là một phần quan trọng nhỏ ở Indonesia, Philippines, Thái Lan, Việt Nam và Malaysia. Người Hoa ngoại kiều đến những khu vực này từ khoảng giữa thế kỷ 16-19, hầu hết xuất phát từ các tỉnh ven biển Quảng Đông và Phúc Kiến (nhóm người Mân Nam), sau đó là Hải Nam. Thuật ngữ 'Hải ngoại người Hoa' có thể hiểu rộng rãi hơn để bao gồm những người Trung Quốc thiểu số (phi Hán), ví dụ như người Tây Tạng lưu vong hoặc bao gồm những người chỉ có một phần là người Hoa. Tổng quát là bất kể có phải là người dân tộc Hán đa số của Trung Quốc hay không, từ Trung Quốc đi ra là Hải ngoại người Hoa mặc dù người Trung Quốc thường được xem là người Hán.

Gần đây, điểm đến di cư của người dân Trung Quốc hướng đến Bắc Mỹ và châu Úc, chủ yếu là ở Hoa Kỳ, Úc, Canada và New Zealand.

Hải ngoại người Hoa khác nhau nhiều về mức độ hòa nhập, tương tác với cộng đồng xung quanh (xem Khu Phố Tàu) và mối quan hệ với Trung Quốc. Ở Thái Lan và Indonesia, phần lớn Hải ngoại người Hoa kết hôn và hòa nhập với cộng đồng bản xứ. Ở Myanmar, người Hoa hiếm khi kết hôn với người bản xứ nhưng lại theo văn hóa Miến Điện, duy trì đặc tính Hải ngoại và Miến. Ngược lại, ở Malaysia, Việt Nam và Singapore, Hải ngoại người Hoa vẫn giữ được đặc tính dân tộc riêng (ở khu vực Đông Nam Á).

Thường thì những làn sóng di dân khác nhau dẫn đến sự hình thành các nhóm dân tộc khác nhau trong số Hải ngoại người Hoa, ví dụ như những di cư cũ và mới ở Campuchia và Indonesia. Người Hoa ở các quốc gia Đông Nam Á thường tham gia vào thương mại và tài chính. Ở Bắc Mỹ, nhờ vào các chính sách di cư, Hải ngoại người Hoa thường xuất hiện trong các ngành nghề chuyên môn, các nghề cao cấp trong y khoa và học thuật.

Thuật ngữ

Tiếng Hoa có nhiều thuật ngữ khác nhau để chỉ định khái niệm này. Huáqiáo (giản thể: 华侨; phồn thể: 華僑, Hoa Kiều) hay Hoan-kheh trong tiếng Phúc Kiến (tiếng Trung: 番客) dùng để chỉ định công dân Trung Quốc sống ở ngoài Trung Quốc. Huáyì (giản thể: 华裔; phồn thể: 華裔; Bạch thoại tự: Hôa-è, Hoa duệ) dùng để chỉ định người thuộc dân tộc Hán sống ở ngoài Trung Quốc. Thuật ngữ thường dùng khác là 海外华人 (hǎiwài huárén, hải ngoại hoa nhân); và từ này thường được chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa sử dụng để chỉ định những người thuộc sắc tộc Trung Hoa sống ở ngoài Trung Quốc nói chung mà không xét tới quốc tịch.

Trong tiếng Việt, cụm từ Hoa kiều vẫn được sử dụng rộng rãi và tồn tại song song với thuật ngữ Việt kiều để chỉ định những người gốc Việt sống ở nước ngoài mà không phụ thuộc vào quốc tịch, tuy nhiên, thuật ngữ 'kiều' có nghĩa là 'ở nhờ' và không phù hợp để chỉ định những người đã có quốc tịch nước ngoài.

Hoa kiều thuộc sắc tộc Hán như Quảng Đông, Phúc Kiến, Triều Châu hoặc Khách Gia dùng thuật ngữ 唐人 (tángrén, đường nhân), đọc là tòhng yàn trong tiếng Quảng Đông, Tn̂g-lâng trong tiếng Phúc Kiến, Dẹung nāng trong tiếng Triều Châu và tong nyin trong tiếng Khách Gia. Thuật ngữ 'đường nhân' ám chỉ đến nhà Đường khi chính quyền này chiếm đóng toàn bộ Trung Nguyên.

Thống kê

• Người Việt gốc Hoa
• Việt kiều
• Đài duệ

Chú thích

Liên kết ngoài

• Andrewkidz Collections Library – Bài viết về Các Tiểu sử Người Hoa Ngoại Quốc Lưu trữ 2009-08-14 tại Wayback Machine
• Những Năm Tháng Đã Mất: Cuộc Chiến Đấu của Dân Chúng vì Công Lý
• Văn phòng Công việc Người Hoa Ngoại Quốc của Hội đồng Nhà nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (tiếng Trung Quốc)
• Ủy ban Công việc Người Hoa Ngoại Quốc, Đài Loan
• Nghiên cứu của Đại học Ohio về Phân phối Dân số Người Hoa Ngoại Quốc
• Phân bố Người Hoa Ngoại Quốc trong Thế giới Đương đại Lưu trữ 2009-07-10 tại Wayback Machine
• Bảo tàng Người Hoa ở châu Mỹ
• Phong trào Người Hoa Ngoại Quốc trở về (tiếng Trung Quốc)
• Người Hoa ở châu Phi Lưu trữ 2009-03-27 tại Wayback Machine
• Cơ sở dữ liệu Cắt báo của Người Hoa Ngoại Quốc 海外華僑華人剪報數據庫 Bộ sưu tập Đặc biệt & Lưu trữ, Thư viện Đại học Báp-tít Hong Kong.