Hạn hán và những ngày nắng nóng kỷ lục đã khiến hồ Bà Dương, hồ nước ngọt lớn nhất của Trung Quốc, bị khô cạn và hòn đảo 1.000 năm cũng lộ ra hoàn toàn.
Hòn đảo 1.000 năm tuổi ở trung tâm của hồ Bà Dương đã lộ ra hoàn toàn, là minh chứng cho sự tác động nghiêm trọng của hạn hán kéo dài và những ngày nắng nóng không bình thường tại Trung Quốc.

Theo Reuters, với diện tích lên tới 4.400 km2, hồ Bà Dương là hồ nước ngọt lớn nhất ở Trung Quốc. Hồ này còn được gọi là 'quả thận' vì vai trò của nó trong việc điều tiết dòng chảy của sông Dương Tử ở tỉnh Giang Tây, nhận nước lũ vào mùa hè ẩm ướt và sau đó đột ngột rút nước vào mùa thu và mùa đông khô cằn.
Trong năm 2022, do đợt nắng nóng kỷ lục kéo dài hơn 70 ngày trên toàn lưu vực sông Dương Tử, hồ Bà Dương đã thu hẹp sớm hơn bình thường và hiện nay diện tích của hồ chỉ còn bằng 1/5 so với vài tháng trước.

Đảo Lạc Tinh Đôn đã hoàn toàn lộ ra tại hồ Bà Dương. Hình: CCTV
Thậm chí người dân địa phương chia sẻ rằng họ chưa bao giờ thấy cảnh tượng như vậy.
Ông Zhang Daxian, người sống trên hồ, chia sẻ: 'Năm ngoái (2021), hồ vẫn còn nước. Nhưng năm nay (2022), tôi không biết chuyện gì đã xảy ra. Hồ trở nên quá khô cạn'.
Vì hồ nước khô cạn, nên hòn đảo Lạc Tinh Đôn, có tuổi đời hơn 1.000 năm ở trung tâm hồ, đã hoàn toàn lộ ra. Thay vì nước, hòn đảo cổ bây giờ bao quanh bởi đất nứt nẻ và cỏ dại. Trước đây, Lạc Tinh Đôn là một đường dẫn đường, nhưng hiện nay nó được sử dụng để theo dõi mực nước.
Thực tế, khi mùa khô đến với hồ Bà Dương, phần chân của hòn đảo hơn 1.000 năm vẫn dưới mực nước. Nhưng năm nay, do hạn hán và nắng nóng kỷ lục, hòn đảo này đã lộ ra hoàn toàn, trong vòng 71 năm qua.

Ảnh từ trên cao cho thấy mực nước ở hồ Bà Dương rất thấp. Hình: Reuters
Vào ngày 24/8 vừa qua, người dân và du khách đã có thể đi bộ trên đáy hồ khô cạn, xung quanh có nhiều xác cá chết. Việc hồ nước lớn nhất Trung Quốc bị thu hẹp cũng đã ảnh hưởng đến nguồn nước uống và hoạt động thủy thủ của các cộng đồng dân cư gần đó. Để giảm thiểu tình trạng thiếu nước, nhà chức trách đã tiến hành xả nước từ các hồ chứa ở Tam Hiệp và Đan Giang Khẩu.
Ông Du Lei, một kỹ sư tại trung tâm cảm biến từ xa của Bộ Tài nguyên thiên nhiên (Trung Quốc), cho biết hồ Bà Dương vẫn tiếp tục giảm nước và một số dòng sông nhỏ cung cấp nước cho hồ này đã khô cạn hoàn toàn.
Hồ Bà Dương có mực nước trung bình là 8,4 m và là hồ nước ngọt lớn nhất Trung Quốc về diện tích. Hồ này từng đạt kích thước kỷ lục là 6.000 km2 vào thời kỳ nhà Đường.
Hồ Bà Dương hiện đang là khu bảo tồn thiên nhiên cấp quốc gia, nơi sinh sống của hơn 300 loài chim di cư, trong đó có loài sếu Siberia nguy cấp. Ngoài ra, đây cũng là môi trường sống của Jiangzhu, một loài cá heo nước ngọt hiếm.
Hạn hán kéo dài gây ra nhiều thiệt hại không lường được
Năm 2022 có thể sẽ được ghi nhớ với những đợt nắng nóng và hạn hán nghiêm trọng trên khắp thế giới. Từ Ấn Độ, Pakistan đến Mỹ và châu Âu, nhiều nơi đã phải đối mặt với thời tiết khô hạn cực đoan, và sau đó là nguy cơ lũ lụt bất thường sau nhiều tháng không mưa.
Minh chứng là hình ảnh từ vệ tinh cho thấy sông Dương Tử (Trung Quốc), con sông dài thứ 3 trên thế giới, và nhiều sông, hồ lớn trên châu Á, châu Âu và Bắc Mỹ đang có mực nước thấp kỷ lục. Đây là một hậu quả mới đáng sợ của cuộc khủng hoảng khí hậu hiện nay.
Sông Dương Tử cung cấp nước cho 400 triệu người ở Trung Quốc, đồng thời được sử dụng cho thủy điện và giao thông thủy. Tuy nhiên, năm nay, lượng mưa trên con sông này chỉ đạt khoảng 45% so với mức trung bình.

Ảnh từ vệ tinh thể hiện sự biến đổi của sông Dương Tử qua các năm 2020, 2021 và 2022. Hình: Copernicus Sentinel
Trong mùa hè năm nay, mực nước ở sông Dương Tử giảm kỷ lục. Thậm chí, một số phụ lưu của sông cũng đã cạn trơ đáy. Tình trạng khô cạn của một số phụ lưu trên sông Dương Tử có thể ảnh hưởng đến hệ thống thủy điện của tỉnh Tứ Xuyên. Do đó, nhiều nơi sẽ phải đối mặt với nguy cơ mất điện vì hơn 80% nguồn điện của tỉnh này đến từ thủy điện.
Bên cạnh đó, Tứ Xuyên và nhiều khu vực khác ở Trung Quốc có thể sẽ gặp rắc rối với nguồn năng lượng khi mực nước sông Dương Tử giảm sâu. Điều này đã buộc các công ty như Tesla, Toyota, Foxconn phải đóng cửa nhà máy do nguy cơ thiếu điện.
Dựa vào ảnh chụp từ vệ tinh Copernicus Sentinel-2 vào tháng 8 của các năm 2020, 2021 và 2022 về sông Dương Tử và sông Gia Lăng, ta có thể nhận thấy màu sắc của sông Dương Tử trong năm nay có sự thay đổi đáng kể. Điều này là do nhiệt độ cao đã làm cho nước sông bốc hơi nhanh hơn. Ngoài ra, do lượng mưa rất ít nên mực nước cũng đã giảm thấp.
Theo các chuyên gia, đợt nắng nóng kỷ lục hiện đang xảy ra ở Trung Quốc được dự báo sẽ tiếp tục đến tháng 9 năm nay. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài có thể gây ra thiệt hại lớn về cả kinh tế và văn hóa.
Vì vậy, Trung Quốc đang thực hiện thử nghiệm gieo mây nhân tạo tại một số khu vực trồng hoa màu. Gieo mây là kỹ thuật sử dụng iod bạc hoặc các hạt tinh thể khác để tạo ra mưa.
Không chỉ sông Dương Tử, nhiều con sông lớn trên thế giới như sông Rhine, sông Po ở châu Âu, sông Colorado ở Mỹ cũng đang bị khô hạn do ảnh hưởng của đợt nắng nóng kéo dài.
Các chuyên gia cho biết, những tác động này là một cảnh báo về các kịch bản khí hậu nóng lên trong tương lai.
Theo báo cáo mới nhất từ hội đồng các nhà khoa học về biến đổi khí hậu của Liên Hợp Quốc, biến đổi khí hậu đang trở thành một trong những nguyên nhân chính gây suy yếu các hệ sinh thái nước ngọt trên toàn thế giới.
Tham khảo nguồn: Reuters, Iflsciecnce, Climatechangenews
