Buzz
Tuy nhiên, khoảng 5 hoặc 6 tuổi, ta bắt đầu biết đến một thế giới đáng sợ hơn, vận hành bởi “Quy Tắc Nghĩa Vụ”. Thực tế này buộc chúng ta phải làm nhiều việc, không phải vì yêu thích hay hiểu ý nghĩa, mà vì người khác (những người quyền lực và to lớn) muốn ta làm. Người lớn giải thích rằng chúng ta sẽ kiếm được tiền, mua nhà và đi du lịch sau 30 năm nữa. Nghe có vẻ rất quan trọng.
Nếu một ngày nào đó, chúng ta về nhà khóc lóc với bố mẹ rằng mình không muốn làm bài tập về núi lửa, họ sẽ giảng giải về NGHĨA VỤ. Có thể họ sẽ mất kiên nhẫn và nổi giận, đồng thời cảnh báo rằng chúng ta sẽ không thể tồn tại trong thế giới người lớn nếu không học cách hoàn thành bài tập đơn giản về dung nham, thay vì chỉ muốn xây một ngôi nhà trên cây.
Những câu hỏi như “Chúng ta thích làm gì?”, “Điều gì khiến ta vui?” thường chỉ quan trọng trong thời thơ ấu. Nhưng dần dần, những câu hỏi đó bị gạt sang một bên để nhường chỗ cho các bài tập và chỉ xuất hiện vào cuối tuần hoặc kỳ nghỉ. Dần dà, chúng ta hình thành một sự phân biệt rằng: niềm vui dành cho sở thích, còn đau khổ dành cho công việc.
Không có gì ngạc nhiên khi sự phân biệt này trở nên rõ rệt hơn sau khi tốt nghiệp đại học. Chúng ta ít khi tự hỏi mình muốn làm gì với cuộc đời, công việc nào sẽ mang lại niềm vui cho những năm còn lại. Chúng ta không học cách suy nghĩ như vậy, nhất là khi Quy Tắc Nghĩa Vụ đã chiếm lĩnh 80% cuộc sống. Chúng ta bị thuyết phục rằng một công việc tốt đồng nghĩa với sự nhàm chán, áp lực và phiền phức. Nếu không, ai sẽ trả tiền cho chúng ta làm việc?
Suy nghĩ này ngày càng phổ biến vì chúng ta tin rằng đó là lựa chọn an toàn trong thế giới đắt đỏ và cạnh tranh khốc liệt. Nhưng liệu cuộc sống với vô vàn trách nhiệm và nghĩa vụ có thể đảm bảo như mong đợi? Khi hoàn thành việc học, Nghĩa Vụ trở thành một trách nhiệm tuyệt đối, ngụy trang thành đức tính. Nhưng Nghĩa Vụ cũng có thể phát triển theo hướng nguy hiểm vì hai lý do sau:
Thứ nhất, trong nền kinh tế hiện đại, thành tựu lớn chỉ đến với những người cống hiến hết mình và có sáng tạo phi thường trong công việc. Để làm được điều này, họ cần thật sự yêu thích công việc của mình hơn là cảm thấy kiệt sức và khó chịu. Chỉ khi có động lực từ bên trong, chúng ta mới tạo ra năng lượng và trí tuệ để tỏa sáng. Nếu công việc chỉ là danh sách nghĩa vụ cần hoàn thành, nó sẽ mất cân bằng và thiếu hụt so với công việc được thúc đẩy bởi đam mê.
Thứ hai, những người đặt nền tảng công việc trên niềm vui cá nhân thường có khả năng tạo niềm vui cho người khác tốt hơn - bao gồm khách hàng và người tiêu dùng. Cách tốt nhất để làm hài lòng 'khán giả' của mình là sử dụng những cảm xúc tích cực, mới mẻ có sẵn trong chính mình.
Nói tóm lại, niềm vui không đối nghịch với công việc. Ngược lại, đó chính là yếu tố then chốt để đạt được sự nghiệp thành công.
Tuy nhiên, việc hỏi bản thân thực sự muốn làm gì mà không cân nhắc đến lợi ích tiền bạc hay danh tiếng, là đi ngược lại những gì chúng ta đã được dạy về cuộc sống ổn định và an toàn. Điều này thật đáng sợ. Phải có cái nhìn sâu sắc và sự trưởng thành để nhận ra rằng: chúng ta chỉ có thể phục vụ người khác tốt nhất, và đóng góp cho xã hội nhiều nhất khi thể hiện khía cạnh sáng tạo và bản chất chân thực của mình vào công việc. Nghĩa vụ có thể đảm bảo thu nhập cơ bản, nhưng thành tựu lớn lại luôn đến từ sự chân thành và vui vẻ.
Ayn Rand, nhà văn và triết gia theo chủ nghĩa khách quan, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của phát triển tính cá nhân trong tác phẩm nổi tiếng từ những năm 40: “Quyền đầu tiên của con người trên trái đất này là quyền có cái tôi. Bổn phận đầu tiên của con người là bổn phận với chính mình. Nguyên tắc đạo đức của anh ta là không bao giờ để người khác quyết định mục đích sống thay anh ta.” (Trích: Suối nguồn, Ayn Rand)
Trong khi hầu hết mọi người đang phải tuân theo Nguyên Tắc Nghĩa Vụ, có lẽ tốt hơn nếu chúng ta cố gắng tìm một con đường khác. Dù có vẻ khá u ám, nhưng hãy tưởng tượng rằng mình đang nhìn cuộc đời từ trên chiếc giường bệnh. Ý niệm về cái chết đang gần kề có thể giúp chúng ta vượt qua những nỗi sợ phổ biến: Người ta nghĩ gì về mình? Một cái nhìn về cái kết sẽ nhắc nhở rằng có một nghĩa vụ quan trọng hơn cả nghĩa vụ với xã hội: đó là nghĩa vụ với bản thân, với tài năng, sở thích và đam mê của chúng ta. Nhìn cuộc đời từ trên chiếc giường bệnh có thể giúp chúng ta nhận ra sự bất ổn và nguy hiểm tiềm ẩn trong hành trình mà trước đó có vẻ rất đúng lý.
Thanh Trần | Theo theschooloflife
