Hành trình đến Cao nguyên đá Đồng Văn – Điểm tự hào và niềm hạnh phúc

Khám phá cao nguyên nằm trong miền đất đá xám, hòa mình vào quê hương của 17 dân tộc đoàn kết, vượt qua khắc nghiệt thiên nhiên, biến những dãy núi đá tai mèo khô cằn thành nơi nở hoa sự sống.

Chương trình âm nhạc từ đá

Mở rộng trên 4 huyện vùng cao của tỉnh Hà Giang bao gồm: Quản Bạ, Yên Minh, Mèo Vạc, Đồng Văn, Cao nguyên đá Đồng Văn tọa lạc ở độ cao trung bình 1.000 – 1.600m so với mực nước biển trên diện tích hơn 2.354km². Nơi đây là một trong những khu vực đá vôi đặc biệt của cả nước, thu hút mạnh mẽ du khách và các nhà nghiên cứu khoa học với những dấu ấn tiêu biểu về lịch sử phát triển của vỏ trái đất, hiện tượng tự nhiên độc đáo và cảnh quan đa dạng sinh học độc đáo. Theo khảo sát của các chuyên gia Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, Cao nguyên đá Đồng Văn có 11 hệ tầng địa chất bao gồm: Chang Pung, Lutxia, Sika, Làng Xảng, Si Phai, Tốc Tát, Lũng Nậm, Bắc Sơn, Đồng Đăng, Sông Hiến và Hồng Ngài, trong đó Chang Pung là hệ tầng cổ nhất với niên đại hơn 545 triệu năm.

Dân cư ở đây có câu ngạn ngữ: “Sống trên đá, chết vùi trong đá”. Cao nguyên đá Đồng Văn là mảnh đất phủ đầy đá núi. Đá xếp thành những lớp lẻo lựo, bao phủ khắp núi non gập gềnh, tạo ra một triển lãm tự nhiên với những hình thù kỳ lạ như bảo tàng các hòn non bộ khổng lồ, làm nên bức tranh độc đáo của đất trời. Ở đây, đá như mang linh hồn, đá như có số phận. Trẻ con sinh ra, núm ruột hồng được chôn trong đá. Người yêu nhau, tỏ tình bên bờ rào đá. Người qua đời, lại được mai táng vào lòng đá. Ngay cả những phiên chợ sặc sỡ, cũng được tạo nên từ đá. Đá làm nhà, làm hàng rào và giữ nước cho những mùa khô.

Với gần 3/4 diện tích là núi đá tai mèo và địa hình núi cao, khí hậu khắc nghiệt. Ngoại trừ ngô, cây lương thực duy nhất, thì lúa và các loại hoa màu khác cực kỳ hiếm hoi. Kỹ thuật canh tác trên miền đá xám Cao nguyên đá Đồng Văn là hình ảnh mưu sinh khó có thể tìm thấy ở nơi khác.

Ai đến Cao nguyên đá Đồng Văn vào tháng Hai, tháng Ba sẽ bắt gặp cảnh người dân từ trẻ đến già, nam nữ cùng nhau bám đất trên những triền đá xám. Họ từng cúi xuống những thung đất sâu, để lấy từng hạt ngô. Qua ba lần vun gốc và bón phân, qua những đêm dài lo âu cầu mưa, gió hoà làm cho cây ngô nơi đây phát triển và đậu bắp. Mỗi hạt ngô, hạt thóc đều là một giọt mồ hôi. Khi tháng Tám đến, từ trẻ đến già, đàn bà đàn ông lại leo lên nương để thu hoạch mùa màng. Những căn bếp trở nên thơm ngon với mùi ngô mới. Nó là nguồn động viên cho khát vọng ấm no và hạnh phúc, là sức mạnh đẩy bà con nơi đây vươn cao giữa đá khô cằn.

Bốn mùa đá nở hoa

Cao nguyên đá Đồng Văn, là nơi mà nhà địa chất hàng đầu Lê Bá Thảo đã tán thưởng: “vùng đất có phong cảnh tuyệt vời”, “không có cảnh đẹp nào hùng vĩ và kỳ diệu bằng”. Đối với nhiều du khách, Cao nguyên đá Đồng Văn là “điểm đến đậm chất thơ mộng”. Đối với tôi, nơi đây gần gũi mà thân quen, xa lạ mà ngỡ ngàng. Vì ở đây, thiên nhiên thay đổi mỗi ngày, mỗi mùa với vẻ đẹp của những loài hoa muôn sắc hương.

Có lẽ, tạo hóa luôn công bằng. Một vùng đất khô cằn, một cao nguyên bạt ngàn đá xám, từ cây ngô phải trải qua nhiều tháng mới được ra bắp. Thậm chí, cây bí, cây đậu cũng không thể mầm mống trong tiết trời đông lạnh buốt. Tuy nhiên, ngạc nhiên thay, các mùa trong năm tại Cao nguyên đá Đồng Văn lại hiện lên sức sống của nhiều loài hoa.

Mùa Xuân, khi hạt mưa phùn rơi nhẹ trong không khí ấm áp, Cao nguyên đá Đồng Văn rực rỡ với sắc hồng của đào, sắc trắng tinh khôi của hoa mận, hoa lê trên những đỉnh núi cao hay dọc theo quốc lộ. Đến cuối Xuân, khi tiết trời tháng Ba dịu dàng, trên đèo Mây, trai gái khắp nơi hòa mình vào phiên chợ Phong lưu Khâu Vai. Hè sang, những địa danh như Na Khê, Lao Và Chải, Tráng Kìm, Pả Vi, Xín Cái, Sơn Vĩ… tràn ngập màu trắng của hoa trẩu, đỏ rực lửa của những bông hoa gạo nở dài trên đỉnh núi, in bóng xuống sông Miền. Hòa với sắc xanh của thiên nhiên, những nương ngô xanh mướt, cành đào, cành lê, cành mận trĩu quả… và người ta lại nói: mùa no ấm đã đến. Đến mùa Đông, khi tất cả các loài phải ngủ đông, hoa cũng khan hiếm thậm chí cả trâu, bò cũng khó chịu cái giá rét của nơi này. Nhưng thật kỳ lạ, đây lại là thời điểm Cao nguyên đá Đồng Văn lung linh nhất, thời điểm mà “Đá thực sự nở hoa”. Dọc theo Quốc lộ 4C, trong bản làng, trên những triền đá hay dưới thung sâu, bạn sẽ bắt gặp sắc tím hồng của hoa tam giác mạch, màu tím của hoa bạc hà, màu cam của hoa cúc và màu trắng của những bông xuyến chi, màu vàng rực rỡ của các đồng cải vàng mơ mộng từ mùa Thu đến mùa Đông và thậm chí là Xuân… để cho đá nở hoa bốn mùa.

Hành trình đến tự hào và hạnh phúc

Với những giá trị độc đáo về địa chất, địa hình, đa dạng sinh học và văn hoá, Cao nguyên đá Đồng Văn, Hà Giang, đã trở thành Công viên địa chất toàn cầu đầu tiên tại Việt Nam (ngày 1.10.2010).

Sau hơn mười năm phát triển, Cao nguyên đá Đồng Văn duy trì thương hiệu là Công viên địa chất toàn cầu và là điểm đến không thể bỏ qua cho du khách trong và ngoài nước. Điều này là niềm vinh dự và tự hào của người dân Hà Giang.

Hơn mười năm xây dựng và phát triển, du lịch Cao nguyên đá Đồng Văn không ngừng thu hút lượng và chất lượng khách du lịch. Sức hấp dẫn chính đến từ đặc trưng của những di sản nơi này. Trong quá trình phát triển, tỉnh Hà Giang luôn nhấn mạnh sự cân nhắc và bảo vệ môi trường cũng như giữ gìn các giá trị truyền thống.

Cao nguyên đá Đồng Văn, nằm trong danh sách các khu du lịch Quốc gia, đóng vai trò quan trọng trong phát triển du lịch Việt Nam. Nhiều chiến lược và quy hoạch đã xác định sự quan trọng của nó. Tháng 11.2021, Tỉnh ủy Hà Giang cũng ban hành Nghị quyết 19 về bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn giai đoạn 2021 – 2025, tầm nhìn 2030.

Nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch Hà Giang, Công viên địa chất toàn cầu Unesco Cao nguyên đá Đồng Văn đã thực hiện nhiều biện pháp như bảo tồn di sản, xây dựng cơ sở hạ tầng, và thu hút đầu tư. Sự phát triển của du lịch đã tạo việc làm mới, đồng thời cải thiện đời sống của người dân tại đây.

Ngành du lịch mang lại nhiều lợi ích quan trọng cho Cao nguyên đá Đồng Văn, giúp thúc đẩy sản xuất và phát triển kinh tế. Đồng bào dân tộc ở đây tận dụng nguồn lực địa phương để sản xuất các hàng hóa như mật ong, lanh thổ cẩm, bánh tam giác, rượu ngô men lá, thịt bò khô để cung cấp cho thị trường nội địa và quốc tế.

Vừ Mai Hương (Trung tâm Thông tin xúc tiến du lịch) – BHG