Buzz
Khi mỗi cái Tết đến, bước chân của xuân về, khi bầu trời trải lên bản thân bức tranh mới của thời gian, đó là thời điểm mà mùa lễ hội lại khởi đầu, trong không khí hòa quyện của tiết trời, trong sắc xuân rực rỡ, tâm hồn người ta như muốn trở về với những giá trị hồn nhiên nhưng vững bền. Hành trình du xuân Nam Định sẽ đưa du khách đến với vùng đất của những lễ hội được giữ gìn, trân trọng và bảo tồn như chính cuộc sống của những người con của đất này.
Lễ hội đền Trần – đồng hành tâm linh trên đất Thành Nam
Thời gian: từ đêm mùng 14 đến rạng sáng ngày mùng 15 – 20 tháng giêng âm lịch
Địa điểm: Đền Trần, đường Trần Thừa, phường Lộc Vượng, thành phố Nam Định
Đền Trần tại địa điểm du lịch này là nơi thờ tự các vua Trần và những người hiến công cho triều đình Trần. Được xây dựng trên bản của một ngôi miếu cổ đã bị hủy hoại vào thế kỷ 15. Khu vực trước đây được biết đến với tên gọi phủ Thiên Trường, nơi sinh sống của triều Trần, giữ lại những dấu vết quý giá của một giai đoạn lịch sử tráng lệ.
Ngày nay, trong dòng chảy của thời gian và lịch sử, khu di tích đã được phục hồi với ba khu chính: đền Thiên Trường (đền Thượng) – thờ cúng vua cha và tất cả bốn mươi đời vua Trần cùng các vị thủy tổ liên quan; đền Cố Trạch (đền Hạ) – được truyền thống là nhà của Trần Hưng Đạo, nơi mà nhân dân tạo đền thờ ông và gia đình tại đây; và đền Trùng Hoa mới xây dựng năm 2000, nơi có tượng đồng của các vị hoàng đế và bài vị của các quan văn, quan võ. Đền Trần – địa điểm du lịch gần Hà Nội ngày nay là biểu tượng của lòng biết ơn, lòng ngưỡng mộ và hy vọng cho một xã hội hòa bình trên mảnh đất này.
Lễ hội đền Trần diễn ra vào dịp đầu năm mới, thời điểm đất trời hoán đổi, trong bức tranh thái bình của đất nước, trái tim mọi người hướng về nguồn cội. Đây cũng là dịp để du xuân, trẩy hội, là một hoạt động văn hóa dân gian truyền thống.
Lễ hội khởi đầu bằng lễ khai ấn, diễn ra từ giờ Tý (23:00 – 1:00) đêm ngày 14, rạng sáng 15 tại địa điểm tham quan này. Đây là dịp để mọi người xin hoặc mua ấn, kỳ vọng cho một năm mới đầy thành công và an lành. Sau lễ khai mạc, chính thức vào lúc 12 giờ, một cụ già sẽ thực hiện lễ, sau đó, hòm ấn sẽ được rước từ đền Cố Trạch sang đền Thiên Trường trong không khí trang nghiêm với âm nhạc từ chiêng và trống. Lễ đóng dấu ấn lên giấy vàng và phát cho người dân mang về treo tại nhà sẽ là sự kết thúc của buổi lễ này. Các ngày tiếp theo, người dân từ mọi nơi sẽ đến đền Trần để dâng hương và chiêm bái.
Lễ hội đền Trần, với không khí linh thiêng, trang trọng, đã trở thành một phần không thể thiếu trong tâm hồn của những người sinh sống trên mảnh đất này.
Chợ Viềng – Phiên chợ đầu năm
Thời gian: đêm mùng 7, ngày 8 tháng giêng âm lịch
Địa điểm: Thôn Trung Thành, xã Kim Thái, huyện Vụ Bản, Nam Định và xã Nam Giang, huyện Nam Trực, Nam Định
Chợ Viềng, được biết đến với cái tên thân thương “phiên chợ cầu may”, mỗi năm một lần, là sự kiện không thể bỏ lỡ. Tại đây, mỗi sản phẩm không chỉ là đồ dùng hàng ngày mà còn mang theo “tín vật”, hứa hẹn may mắn và sức khỏe cho người sử dụng.
Thăm chợ Viềng, du khách sẽ khám phá nét văn hóa dân gian truyền thống, đặc biệt là đạo Mẫu với di tích thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh.
Là “cái nôi” của vùng đồng bằng sông Hồng, chợ Viềng Nam Định là biểu tượng của một phiên chợ vùng nông nghiệp kết hợp giữa truyền thống và hiện đại. Tại đây, người ta có thể tìm thấy đa dạng các sản phẩm từ công cụ nông nghiệp như cuốc, xẻng đến vó lưới Bồng Làng, rau cần Thiệu Vịnh... Chợ còn là nơi buôn bán cây cảnh để tạo lộc và cầu may. Ở đây, giá cả không quan trọng, chỉ cần mua và bán để đem lại may mắn là chủ yếu.
Tuy nhiên, chợ Viềng – địa điểm tham quan đặc sắc với sự hấp dẫn của thịt bò, thịt bê trải khắp nơi thu hút đông đảo du khách. Tin rằng, sắc đỏ của thịt bò mang lại vận may cho cả năm, vì vậy, dù nhiều hay ít, ai ghé chợ Viềng cũng muốn “rinh” về một miếng thịt như một phần may mắn.
Chợ Viềng có hai phiên, chợ chính ở huyện Vụ Bản được gọi là Viềng Phủ, còn ở huyện Nam Trực tại làng Chùa có tên là Viềng Chùa.
Đến với đất Nam Định, thưởng thức sự hối hả, náo nhiệt của chợ Viềng trong bối cảnh xuân tươi mới, là cơ hội để người ta hiểu rõ hơn về nền văn hóa, giá trị truyền thống của địa phương. Cảnh người mua, người bán sôi động, khu vực rực rỡ màu xanh của cây cỏ và sắc hoa nở rộ, toát lên sức sống của đời sống văn hóa bền vững.
Lễ hội Phủ Dầy – quần thể tín ngưỡng truyền thống
Khoảng thời gian: Từ mùng 1 đến mùng 10 tháng 3 âm lịch
Địa điểm: Xã Kim Thái, huyện Vụ Bản, Nam Định
Lễ hội Phủ Dầy được tổ chức để tôn vinh Thánh Mẫu Liễu Hạnh, một trong tứ bất tử được thờ trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt Nam.
Phủ Dầy – địa điểm du lịch gần Hà Nội ngày nay trước đây là nơi Thánh Mẫu ra đời, quê hương của tổ tiên Thánh Mẫu. Người dân đã xây dựng đền thờ Mẫu để tưởng nhớ và duy trì truyền thống “Tháng tám giỗ Cha, tháng ba giỗ Mẹ”. Khu di tích này bao gồm ba công trình chính: phủ Tiên Hương, phủ Vân Cát và lăng chúa Liễu. Phủ Tiên Hương thường được gọi là Chính phủ. Bà chúa Liễu Hạnh, người được tôn vinh là Thánh Mẫu, được kể đến với công lao trong nông nghiệp, giúp đỡ người nghèo, chữa bệnh, khai khẩn đất ven sông, tu sửa chùa chiền… Nhân dân suy tôn bà như một vị thánh.
Diễn ra trong vòng 10 ngày, mùng 1 là ngày mở màn, mùng 2 là lễ rước nước tại làng Tiên Hương, mùng 3 là ngày dâng lễ với bánh dầy, lợn, xôi, hoa quả, rượu,… Mùng 4 là ngày chính giỗ ở phủ Vân Cát, và rước Thánh Mẫu lên chùa Dần vào mùng 5. Mùng 6, phủ Tiên Hương tiếp tục rước Thánh Mẫu xuống chùa Gôi. Nghi thức rước Thánh diễn ra trong không khí trang trọng, thành kính, hầu bóng cũng là một đặc trưng của đạo Mẫu Việt Nam.
Ngoài phần lễ, hội “Kéo chữ” (hội hoa trượng) cũng được tổ chức long trọng. Với vài trăm người chia thành 4 hoặc 8 đội, mỗi đội có tổng cờ và đốc cờ, sử dụng gậy hoa (gậy cuốn giấy màu). Khi chỉ huy ra lệnh bằng trống, theo lệnh của tổng cờ, mọi người tiến lui rồi ngồi xuống để xếp thành chữ, trong khi các gậy hoa ngả theo hình chữ đó. Chữ được lựa chọn kỹ lưỡng mỗi năm bởi các vị cao niên tại địa điểm du lịch này.
Một số lễ hội tiêu biểu khác
Hội chùa Keo Hành Thiện
Thời gian diễn ra từ ngày 13 đến 16 tháng 3 âm lịch
Địa điểm tại xã Hải Anh, huyện Hải Hậu, Nam Định
Lễ hội được tổ chức nhằm tôn vinh Đức Phật cùng thiền sư Không Lộ – người nổi tiếng về chữa bệnh và sáng tác thơ văn, ông là ông tổ của nghề đúc đồng và là một kiến trúc sư giỏi.
Đại hội La Xuyên
Thời gian diễn ra vào ngày 11 tháng 3 âm lịch
Địa điểm tại làng La Xuyên, xã Yên Ninh, Ý Yên, Nam Định
Lễ hội được tổ chức nhằm tôn vinh Lão La – vị ông tổ của nghề mộc từ thời Tiền Lê.
Hội Phương Thành
Thời gian diễn ra từ ngày 5 đến 7 tháng giêng âm lịch
Địa điểm tại xã Phương Định, huyện Trực Ninh, Nam Định
Lễ hội được tổ chức để tôn vinh ông tổ nghề dệt.
Mỗi khi mùa lễ hội đến, mọi người đều háo hức tham gia, tạo nên không khí sôi động. Đây không chỉ là một di sản văn hóa truyền thống mà còn là một phần quan trọng của cuộc sống tinh thần hàng ngày tại địa điểm du lịch này.
