Hành trình quốc tế hóa của VinFast như thế nào?

VinFast vừa công bố kế hoạch mở hơn 50 trung tâm bán hàng và dịch vụ hậu mãi (VinFast Store) tại Đức, Pháp và Hà Lan. Trong đó, hãng dự định mở ít nhất 25 VinFast Store tại Đức, 20 tại Pháp và 5 tại Hà Lan. Đây là bước tiến mới hướng tới việc định vị là một trong những công ty hàng đầu về xe điện thông minh trên thế giới.

Tập đoàn Vingroup (HoSE: VIC) trong những năm gần đây đã từ bỏ các lĩnh vực kinh doanh như bán lẻ, nông nghiệp, hàng không, và mới đây là điện thoại, tivi, để tập trung phát triển VinFast - đơn vị sản xuất xe máy và ôtô của tập đoàn. VinFast đã khởi công tổ hợp nhà máy với công suất dự kiến lên tới 500.000 xe/năm vào năm 2025.

Từ bỏ mảng xe xăng

Tại triển lãm ô tô CES 2022 (Mỹ) diễn ra vào đầu tháng 1, Phó Chủ tịch Vingroup Lê Thị Thu Thủy đã thông báo rằng VinFast sẽ chuyển hoàn toàn sang sản xuất xe điện vào cuối năm 2022. Đây được xem là một bước ngoặt quan trọng trong chiến lược phát triển của VinFast.

Tại triển lãm CES, VinFast đã giới thiệu dải xe điện phủ đủ 5 phân khúc A-B-C-D-E với các mẫu VF 5, VF 6, VF 7, VF 8 và VF 9, tất cả đều là SUV. Trong đó, VF 8 và VF 9 là hai mẫu xe VF e35 và VF e36 đã được giới thiệu từ tháng 11/2021, còn VF 5, VF 6 và VF 7 là 3 mẫu mới.

Bà Thái Thị Thanh Hải - Tổng giám đốc VinFast đã chia sẻ rằng việc châu Âu và Bắc Mỹ công bố lộ trình cấm bán ô tô sử dụng động cơ đốt trong để chuyển sang ô tô điện là cơ hội để công ty chinh phục thế giới. Ông Jeremy Snyder - Giám đốc Phát triển thị trường của VinFast Mỹ cho biết hãng có thể cạnh tranh công bằng với những thương hiệu hàng đầu tại Mỹ.

Tuy nhiên, việc VinFast từ bỏ xe xăng sớm hơn kế hoạch đã khiến cho công ty gặp nhiều tổn thất tài chính. Trong báo cáo tài chính kiểm toán năm 2021 của Vingroup, tập đoàn trích lập dự phòng 4.494 tỷ đồng để thanh toán các khoản phí trả cho các nhà cung cấp do kết thúc hợp đồng liên quan đến việc ngừng sản xuất xe xăng từ cuối năm nay. Điều này làm cho VinFast lỗ 27.636 tỷ đồng trong năm vừa qua.

Theo nguồn tin của Người Đồng Hành, năm vừa qua, VinFast ghi nhận doanh thu thuần 14.633 tỷ đồng, tăng 18,2% so với năm 2020. Tuy nhiên, giá vốn hàng bán tăng 31%, khiến lỗ gộp tăng 51% lên 11.781 tỷ đồng. Lợi nhuận khác cũng âm 5.000 tỷ đồng. Kết quả, VinFast lỗ 27.636 tỷ đồng, tăng 83,7% so với năm 2020, lỗ lũy kế tới cuối năm 2021 là 48.427 tỷ đồng.

Doanh số bán ô tô của VinFast trong năm qua là một điểm sáng. Năm 2021, doanh số của VinFast tăng 21,2% so với năm 2020 trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 kéo dài gây ảnh hưởng nặng nề đến toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh của ngành ô tô Việt Nam. Hãng bán được tổng cộng 35.723 xe, bao gồm 24.128 xe Fadil, 6.330 xe Lux A2.0, 5.180 xe Lux SA2.0 và mẫu xe mới được ra mắt vào tháng 12 cùng năm là VF e34 cũng đã bán được 85 chiếc.

Theo dữ liệu từ Hiệp Hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), doanh số bán hàng của các thương hiệu ô tô thuộc VAMA trong năm 2021 đạt 304.149 xe, tăng 3% so với năm 2020. So sánh với số liệu của VinFast, hiện nay hãng xe điện này đứng thứ 4 về số lượng xe bán ra trong năm qua trong các thương hiệu có mặt tại Việt Nam.

Tổng tài sản của VinFast vào cuối năm 2021 đạt 107.980 tỷ đồng, tăng 9.000 tỷ đồng. Hàng tồn kho tăng 54,7% lên 6.311 tỷ đồng. Nợ vay tài chính của công ty đạt 74.027 tỷ đồng, tăng 40%, trong đó 78,2% là nợ dài hạn. Hệ số nợ/vốn chủ sở hữu và hệ số nợ/tổng tài sản lần lượt là 1,4 và 0,7.

Thay đổi mục tiêu cho IPO

Để tiếp tục phát triển, VinFast đã thực hiện tăng vốn lên 57.380 tỷ đồng từ mức 56.497 tỷ đồng vào giữa tháng 5 bằng cách phát hành 88,3 triệu cổ phiếu ưu đãi cổ tức. Số cổ phiếu ưu đãi cổ tức được phát hành cho cổ đông trong nước, giúp cổ đông lớn nhất VinFast Trading & Investment Ptl.Ltd - công ty con của Vingroup, có trụ sở tại Singapore giảm sở hữu từ 99,9% xuống 87,9% vốn của VinFast.

Trước đó, Vingroup nắm giữ 51,5% cổ phần tại VinFast. Tuy nhiên, vào ngày 3/12/2021, HĐQT Vingroup đã thông qua việc chuyển nhượng toàn bộ vốn góp tại hãng xe cho công ty VinFast Trading and Investment Pte.Ltd. - có trụ sở chính tại Singapore (VinFast Singapore). Sau quá trình tái cấu trúc, Vingroup và các cổ đông hiện hữu sở hữu 100% vốn của VinFast Singapore, qua đó gián tiếp sở hữu VinFast Việt Nam.

Theo thông tin từ Vingroup, quá trình tái cấu trúc này là bước chuẩn bị cho việc đưa doanh nghiệp sản xuất và phân phối xe của họ ra công chúng thông qua IPO tại Mỹ. Trong tháng 4/2021, lãnh đạo của VinFast đã đề cập đến việc xem xét việc niêm yết công khai cổ phiếu (IPO) hoặc sáp nhập với một công ty mục tiêu đặc biệt (SPAC) để niêm yết tại Mỹ.

Trên toàn cầu, Rivian và Lucid là hai ví dụ điển hình về việc thành công trong việc IPO tại Mỹ trong năm 2021. Vào tháng 11/2021, Rivian huy động số tiền lớn nhất tại Mỹ kể từ năm 2014 với mức vốn hóa 100 tỷ USD. Lucid cũng đã niêm yết trên Nasdaq sau khi sáp nhập với một SPAC, với mức vốn hóa lên đến 67 tỷ USD.

Theo chia sẻ của bà Lê Thị Thu Thủy với Bloomberg vào tháng 11/2021, khi IPO tại Mỹ, VinFast dự định chỉ bán 5 - 10% cổ phần. Dự kiến giá trị của VinFast sau IPO sẽ dao động từ 25 tỷ USD đến 60 tỷ USD.

Các nguồn tin cho biết đợt IPO sẽ có thể huy động ít nhất 2 tỷ USD. Tương tự như Lucid, lựa chọn ưu tiên của VinFast là thông qua SPAC để niêm yết tại Mỹ.

Tuy nhiên, VinFast có thể đã lỡ cơ hội vàng cho IPO tại Mỹ. Hiện nay, vốn hóa của Rivian giảm xuống chỉ còn khoảng 24 tỷ USD, chỉ bằng 1/4 so với thời điểm niêm yết ban đầu và giảm 84% so với đỉnh cao. Vốn hóa của Lucid cũng giảm đến 60% so với đỉnh cao.

Ngoài ra, việc huy động vốn thông qua SPAC hiện không còn dễ dàng do quy định quản lý tại Mỹ và biến động mạnh mẽ trên thị trường gần đây, làm cho các thương vụ thực hiện qua SPAC đều giảm giá mạnh.

Tại đại hội cổ đông thường niên vào đầu tháng 5, Chủ tịch Vingroup Phạm Nhật Vượng cũng chia sẻ rằng do tình hình thị trường hiện đang không ổn định, công ty vẫn đang xem xét thời điểm phù hợp để thực hiện kế hoạch IPO và có thể trì hoãn sang năm sau. Câu chuyện IPO của VinFast không chỉ là để huy động vốn, mà còn là để khẳng định vị thế trên sân khấu quốc tế.

Vấn đề về linh kiện

Thực tế gần đây là việc sở hữu một chiếc ô tô tại Việt Nam đòi hỏi nhiều thời gian hơn. Các hãng xe gặp khó khăn trong việc giao hàng do thiếu hụt linh kiện.

Ông Phạm Nhật Vượng tại cuộc họp thường niên của Vingroup tháng 5 đã nói về tình trạng thiếu linh kiện: 'Mỗi chiếc xe VF e34 cần khoảng 4.000 linh kiện và chỉ cần một con ốc, một con vít bị thiếu là không thể xuất được xe'. Công ty đã nhập một số linh kiện từ Trung Quốc do nước này là một trong những nơi sản xuất linh kiện lớn nhất thế giới. Tình trạng gián đoạn nguồn cung chip là do chính sách Zero Covid của Trung Quốc. Ngoài ra, các nguyên liệu như lithium, nickel, cobalt và thậm chí là những vật liệu đơn giản như graphite cũng đang khan hiếm.

Để vượt qua những khó khăn này, Vingroup đang tăng cường chiến lược nội địa hóa cho các dòng xe của VinFast bằng cách mời gọi các nhà máy sản xuất chip từ các quốc gia khác về Việt Nam. Họ đã đưa ra những ưu đãi lớn như miễn tiền thuê đất, miễn phí thuê nhà xưởng trong 10 - 15 năm để kích thích đầu tư sản xuất. Như vậy, VinFast hy vọng có thể đảm bảo nguồn cung và phát triển mạnh mẽ trong tương lai.

Rivian báo cáo khoản lỗ kỷ lục 4,7 tỷ USD trong năm 2021. Lãnh đạo của họ cho biết nguồn cung chip máy tính, linh kiện và nguyên liệu thô khan hiếm đã gây ra khoản lỗ này, khiến công ty chỉ có thể sản xuất khoảng 25.000 xe bán tải, SUV và xe tải.

Khó khăn về linh kiện

Ngoài vấn đề thiếu linh kiện, VinFast sẽ phải cạnh tranh với nhiều mẫu xe điện khác tại Việt Nam. Việt Nam đã cam kết một loạt chính sách ưu đãi cho xe điện từ đầu năm 2022, khiến thị trường trở nên hấp dẫn hơn.

Xây dựng nhà máy ở Mỹ

VinFast không chỉ định hướng tới việc IPO tại Mỹ mà còn đang tiến hành xây dựng nhà máy và thiết lập cơ sở kinh doanh ở nhiều quốc gia trên thế giới.

Nhà máy sẽ được đặt tại khu công nghiệp Triangle Innovation Point, hạt Chatham, với diện tích khoảng 800 ha và bao gồm 3 khu vực chính: sản xuất và lắp ráp ô tô điện và xe buýt điện, sản xuất pin cho các sản phẩm xe điện, và khu công nghiệp phụ trợ cho các nhà cung cấp.

Giai đoạn 1 của nhà máy dự kiến sẽ khởi công trong năm 2022 và dự kiến sẽ đi vào hoạt động vào tháng 7/2024, với công suất dự kiến là 150.000 xe/năm. VinFast cũng đặt mục tiêu bán 750.000 ô tô vào năm 2026, với 150.000 ô tô được sản xuất tại Bắc Carolina và phần còn lại từ nhà máy ở Việt Nam.

Với việc mở thêm nhà máy tại Mỹ, VinFast mong muốn mở rộng thị trường và tăng cường sản xuất ô tô điện của mình.