Buzz
Bìa Đĩa: Khi Mỹ Nhânh Hóa Âm Nhạc
Biến Cố Đầu Tiên Trong Thế Giới Bìa Đĩa
Bộ Ba Vua ColeNat King ColeBilly Kẻ Trẻ Con
Trong thời kỳ sau chiến tranh, khi nhạc jazz và bebop đang phổ biến, có rất nhiều ảnh bìa đĩa được các tín đồ sưu tầm săn lùng. Jim Flora nổi tiếng với phong cách thiết kế kết hợp giữa biếm họa và siêu thực, tạo ra những bức tranh hài hước bằng cách tôn lên các đặc điểm độc đáo của nhân vật. Các tác phẩm thiết kế nổi bật của ông bao gồm album của Louis Armstrong, Shorty Rogers, Bix + Tram, Kid Ory And His Creole Jazz Band...
Flora cũng là một người hâm mộ jazz mê đam và có mối quan hệ gần gũi với nhiều nghệ sỹ, thậm chí ông còn tham gia vào một buổi thu âm để vẽ hình cho Duke Ellington. Sự “xâm chiếm” mạnh mẽ của ngành nhiếp ảnhMiles Davis và hành trình âm nhạcThời Gian Nghỉ NgơiImpulse! - Sự Thú Vị!Bob Dylan: Nhà Sáng Tác Tài NăngCount Basie và Những Bản Nhạc Swing Đỉnh CaoJohn Coltrane và Âm Nhạc Sâu SắcMiles Davis: Huyền Thoại của JazzQuincy Jones: Nhà Sáng Tạo Âm Nhạc Đa Tài
It’s Time: Thời Điểm Vàng Cho Âm NhạcBậc Thầy của Âm Nhạc Hiện ĐạiThelonious Monk: Nhà Sáng Tạo GeniusesHorn Of Plenty: Sự Phong Phú của Âm NhạcBí ẩn của Catch-22
Không chỉ vậy, để tạo điểm nhấn và thể hiện tâm trạng riêng của album, các nhà thiết kế còn sử dụng các hình ảnh đa dạng để mô tả bìa đĩa. Ví dụ, album Blue Train (John Coltrane) với hình ảnh nghệ sỹ lắng đọng và mơ mộng, thể hiện sự tư duy sâu xa mà album muốn truyền đạt tới người nghe.
Album Come Away with Me (2002) của Norah Jones cũng là một minh chứng mạnh mẽ cho phong cách này.
Jim Flora chia sẻ rằng “kể từ năm 1956, tất cả mọi thứ đều chuyển sang hướng nhiếp ảnh”. Lấy ví dụ với cặp nghệ sỹ Ella And Louis, họ nổi tiếng đến mức không cần phải in tên lên bìa đĩa mà chỉ cần có hình là đủ. Phil Stern (Vogue) là người đã chụp những hình ảnh đó, đồng thời ông còn sở hữu các hình ảnh biểu tượng khác chụp cho Marlon Brando, James Dean và Marilyn Monroe.
Phong cách ảnh bìa bằng hình chụp nghệ sỹ tiếp tục được sử dụng trong các album của thời kỳ những năm ’60 ~ ’70. Những tên tuổi nổi bật của thời kỳ này gồm David Stone Martin (Charlie Parker With Strings, Jazz At The Philharmonic), Norman Granz (Relaxin’ With The Miles Davis Quintet, một số album của Billie Holiday) và Reid Miles.
Reid Miles làm việc cho nhãn thu Blue Note với vai trò đồng thiết kế với John Hermansader. Ông thiết kế rất nhiều bìa đĩa cho các album 10-inch và 12-inch, ngoài ra còn kiêm thêm công việc của một nhiếp ảnh gia. Tiền công cho mỗi thiết kế của Reid Miles lúc đó chỉ khoảng $50 và hầu như chỉ được xem là “việc kiếm thêm cuối tuần”. Trong hơn 10 năm làm việc, Reid Miles đã có rất nhiều sáng tạo tuyệt vời trong đó gồm các ấn phẩm của Kenny Burrell và Blue Note 1500 Series. Ông cũng thiết kế bìa đĩa cho Bob Dylan và Neil Diamond, sau đó bước chân vào ngành quảng cáo truyền hình.
Thời kỳ rock-n-roll
Rock-n-roll cũng là một trong những yếu tố đẩy mạnh sự phát triển của mảng thiết kế bìa đĩa. Trong nửa đầu của thập kỷ ’50, nhạc rock được bán đại trà theo chuẩn đĩa single 45-rpm, trong khi một album là đĩa tổng hợp các bài hit thành “bộ” hoàn chỉnh. Mô hình quảng bá album cũng phần lớn dựa vào các đợt phát hành phim, và phần bìa đĩa – đặc biệt là các album nhạc phim – sẽ sử dụng luôn các hình ảnh từ poster phim đó. Đôi khi bìa album cũng chỉ đơn giản là ảnh chụp nghệ sỹ hoặc các hình ảnh đã qua chỉnh sửa màu sắc tuy nhiên số lượng này không nhiều.
Quẩy BanhThanh Bình Dưới Ánh TrăngĐĩa LP Của Little RichardChúa Tể Của Nhạc Jazz
Từ những năm ’60, các ban nhạc bắt đầu thuê hẳn thiết kế viên riêng để có thể tạo ra những chiếc bìa đĩa ưng ý và phù hợp nhất với phong cách của nhóm. The Beatles có thiết kế viên “ruột” là Peter Blake và Richard Hamilton, còn The Rolling Stones thì có Warhol và Robert Frank. Nhiều thiết kế viên trẻ có đam mê âm nhạc cũng bắt đầu hứng thú với mảng thiết kế bìa đĩa. Album Revolver (The Beatles - 1966) được thiết kế bởi Klaus Voorman và sau đó là With The Beatles, tuy nhiên nổi bật hơn cả chính là bìa album Sgt Pepper’s Lonely Hearts Club Band được thiết kế bởi Blake/Jann Howarth. Hình ảnh bìa đĩa của album Sgt Pepper’s Lonely Hearts Club Band có thể nói chính là nơi mà âm nhạc và nghệ thuật hình ảnh đã hòa làm một.
John Mayall từng là thiết kế viên tài năng trước khi ông thành lập nhóm The Bluesbreakers. Ông rất quan tâm đến quy trình thiết kế album và đã tự tay thiết kế hơn 1/3 trong khoảng hơn 50 album mà ông thu âm. Nổi tiếng nhất có thể nhắc đến là Blues Breakers With Eric Clapton (còn có tên khác là The Beano Album) với hình chụp Eric Clapton đang đọc truyện tranh một cách nhàm chán trong buổi chụp hình.
Ảnh bìa của các album của The Rolling Stones cũng để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người hâm mộ. Từ album đầu tiên với bìa không có tên nhóm cho đến The Rolling Stones No.2 (1965) với ảnh chụp của David Bailey, trong đó Mick Jagger gần như “ẩn” phía sau các thành viên khác.
Ảnh bìa của Out of Our Heads (1965) do Gered Mankowitz chụp không có nhiều thay đổi, nhưng với Their Satanic Majesties Request, bìa đĩa có hiệu ứng 3D rất bắt mắt, đi kèm với các tư thế chụp và trang phục kỳ quặc lạ lẫm. Ngày nay, bạn vẫn có thể thấy ảnh bìa này trong bộ album boxset deluxe kỷ niệm 50 năm.
Vào cuối những năm ’60, xuất hiện những nhà thiết kế hình ảnh nổi tiếng như Wes Wilson, Alton Kelley và Stanley “Mouse” Miller, cha đẻ của logo “đầu lâu và hoa hồng” cho Grateful Dead. Stanley “Mouse” Miller nổi tiếng qua các album ăn khách như Workingman’s Dead và American Beauty. Thời kỳ này, thiết kế bìa album trở nên “nổi loạn” hơn, chủ yếu tập trung vào yếu tố tình dục và chất gây nghiện.
Một ví dụ điển hình là album The Velvet Underground And Nico có dán nhãn hình chuối có thể bóc ra (sau khi bóc, bạn có thể suy nghĩ điều gì tùy thích 😁).
Các kiểu bìa này trên các phiên bản sau được loại bỏ do yêu cầu sản xuất mất quá nhiều thời gian.
Ảnh bìa album theo phong cách nghệ thuật
Phong trào thiết kế ảnh bìa album nghệ thuật bắt đầu từ hai nhà thiết kế Storm Thorgerson và Aubrey Powell (Anh). Nhiều tác phẩm của họ đã trở thành biểu tượng của âm nhạc thế kỷ 20, như Animals (Pink Floyd - 1977), Houses Of The Holy (Led Zeppelin - 1973) và đặc biệt là album rất nổi tiếng của Pink Floyd là The Dark Side Of the Moon.
Các tác phẩm theo phong cách này rất phù hợp với thời kỳ progressive rock đang phát triển mạnh mẽ. Roger Dean là một nghệ sỹ nổi tiếng trong âm nhạc và làm việc với nhiều ban nhạc như Yes, Asia, Budgie, Uriah Heep và Gentle Giant. Album solo Beginnings (1975) của Steve Howe có nhiều tương đồng với Jazz Club (1968) của Ronnie Scott vì cả hai đều được thiết kế bởi Roger Dean. Hugh Syme (thiết kế viên của Rush) cũng là một tên tuổi nổi tiếng, nổi bật với bìa album Caress Of Steel và logo Starman nổi tiếng của nhóm này.
Một cái tên nổi bật khác là Peter Saville, đồng sáng lập và cũng là thiết kế viên của Factory Records trong những năm ’70 và ’80. Hai tác phẩm nổi tiếng của ông gồm Unknown Pleasures (Joy Division) và Power, Corruption And Lies (New Order). Ông thường được tin tưởng và có quyền tự do hoàn toàn trong thiết kế ảnh bìa album theo ý mình. Sau một số thành công, Saville dừng lại để theo đuổi các sở thích nghề nghiệp khác.
Tương tự, Vaughan Oliver (4AD Records, 23 Envelope Studio và v23 Studio) cũng là một thiết kế viên tài năng, thiết kế cho nhiều ban nhạc như Cocteau Twins, Ultra Vivid Scene, His Name Is Alive, Throwing Muses, The Breeders, Lush, This Mortal Coil, Scott Walker và Bush. Gần đây nhất, Oliver làm việc cùng Pixies và thiết kế bìa album theo phong cách post-punk mà nhóm theo đuổi.
ECM Records là một trong những hãng thu âm đánh giá cao trong việc thiết kế ảnh bìa album, với nhiều sản phẩm độc đáo và gây ấn tượng mạnh mẽ với các fan. ECM Records cũng tổ chức triển lãm về ảnh bìa album ở châu Âu, và đã xuất bản hai quyển sách về lịch sử nghệ thuật của mình. Các album xuất sắc nhất của ECM Records không gì khác là các album của Eberhard Weber và Keith Jarrett.
Thỉnh thoảng, các nghệ sĩ cũng có cái nhìn riêng về nghệ thuật và muốn thể hiện chúng trên bìa album của mình. Nhiều nghệ sĩ cung cấp hình ảnh riêng mà họ muốn sử dụng cho album, hoặc cung cấp ý tưởng để thiết kế viên có thể tham khảo và tạo ra bìa album phù hợp. Cat Stevens nổi tiếng với những bức ảnh bìa đặc sắc cho Tea For The Tillerman, Captain Beefheart, Dylan (Self Portrait), John Lennon và John Squire của The Stone Roses.
Nữ Nghệ Sĩ GagaPhẫu Thuật Não HộpKooKoo
Trong những năm '70, việc sử dụng hình ảnh của nghệ sĩ trên bìa album trở nên phổ biến hơn. Robert Mapplethorpe là một trong những nhiếp ảnh gia tiên phong của phong trào này, nổi tiếng với bức ảnh trên bìa album đầu tiên của Patty Smith. Việc lựa chọn hình ảnh phù hợp cho bìa album có thể ảnh hưởng đến danh tiếng của nghệ sĩ, có thể tích cực hoặc tiêu cực. Ví dụ, ảnh bìa album Island Life của Grace Jones, được thực hiện bởi Jean-Paul Goude, đã giúp cải thiện danh tiếng của cô, còn trong trường hợp của Born In The USA (Bruce Springsteen) và Rumours (Fleetwood Mac) cũng vậy.
Nhiều nhiếp ảnh gia còn giúp định hình phong cách cho các album tiếp theo của nghệ sĩ. Điển hình như các album của Suede, Christina Aguilera hay Madonna đều có chung một phong cách nghệ thuật, so với các album trước của họ. Sử dụng âm nhạc trong các sự kiện thời trang cũng là một cách tiếp cận tuyệt vời với khán giả.
Sự Hồi Sinh của Đĩa Vinyl
Mặc dù phong trào đĩa vinyl đã trở lại mạnh mẽ trong thập kỷ qua, nhưng cuối thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21 vẫn khiến các ban nhạc phải thay đổi chiến lược quảng bá của mình. Ảnh bìa album phải được thu nhỏ để vừa với kích thước của đĩa CD, và hình ảnh kỹ thuật số chỉ cần đủ để hiển thị trên điện thoại thông minh. Người tiêu dùng hiện nay ít khi đến cửa hàng mua đĩa hơn, vì vậy các chiến lược quảng bá cũng chuyển sang các lĩnh vực khác, chủ yếu là đồ merchandise, buổi chụp ảnh và sự kiện thời trang, và đặc biệt là việc xuất bản sách và phát hành phim tài liệu.
Người dùng vẫn muốn có thông tin chi tiết về album hoặc các thành viên trong ban nhạc, và vì thế đã xuất hiện những “cuốn” booklet số (thường là file PDF). Sự biến đổi này đôi khi làm cho một số nghệ sĩ (đặc biệt là những nghệ sĩ lớn tuổi) cảm thấy bối rối và khó để thích nghi ngay lập tức. Tuy nhiên, cũng có nhiều nghệ sĩ đang bắt kịp xu hướng và quảng bá tên tuổi của họ rộng rãi hơn trước đây.
The InformationBeck
Người hâm mộ âm nhạc thường cũng là những người sưu tầm, và một món đồ hiếm hơn thì giá trị càng tăng, cảm giác sở hữu cũng đặc biệt hơn. Album Badmotorfinger (Soundgarden - 1991) là một minh chứng rõ ràng, khi được phát hành lại với bộ 7 đĩa và booklet 52 trang, kèm theo 3 logo 3D thạch bản theo hình ảnh chính xác của nhóm, khiến fan phải thốt lên 'quá đã'.
Bộ sưu tập Louis Armstrong Đại sứ của âm nhạc JazzPhiên bản Kết thúc Thế giới của Tù nhânRyan Adams
Kendrick LamarAlbum TrắngChơi Chơi HùaQuan Trọng Là Định MệnhBọn Tinh Nghịch Giường ChiếuTham Khảo udiscovermusic
