Hans Christian Andersen

Hans Christian Andersen (2 tháng 4 năm 1805 – 4 tháng 8 năm 1875; tên tiếng Việt thường là Han-xơ Crít-xtian An-đéc-xen) là một nhà văn người Đan Mạch nổi tiếng với các câu chuyện cổ tích dành cho trẻ em. Trong tiếng Đan Mạch, tên của ông thường được viết là H.C.Andersen.

Cha của Andersen tin rằng ông có thể có nguồn gốc quý tộc và theo một số nguồn, bà nội của ông từng cho rằng gia đình họ từng thuộc tầng lớp thượng lưu. Tuy nhiên, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng những câu chuyện này không có cơ sở. Mặc dù gia đình ông có liên hệ với quý tộc Đan Mạch, nhưng chỉ là liên hệ về công việc. Có giả thuyết cho rằng Andersen có thể là con bất hợp pháp của một thành viên hoàng tộc, được hỗ trợ tài chính từ vua Đan Mạch khi còn trẻ. Tuy nhiên, theo nhà văn Rolf Dorset, điều này không đủ chứng minh cho giả thuyết đó.

Khi còn nhỏ, Andersen đã bộc lộ trí thông minh và khả năng tưởng tượng phong phú. Tính cách này được nuôi dưỡng bởi sự chăm sóc của cha mẹ và sự mê tín của mẹ. Ông thường tự chế tạo đồ chơi, may áo cho các con rối và đọc nhiều vở kịch, chủ yếu là của William Shakespeare và Ludvig Holberg. Trong thời thơ ấu, ông đam mê văn học, nổi tiếng với việc thuộc lòng các vở kịch của Shakespeare và biểu diễn các vở kịch bằng rối gỗ. Ông cũng thích nghệ thuật hài hước và tham gia vào việc tổ chức các cuộc gặp gỡ hài hước với bạn bè.

Vào năm 1816, khi cha qua đời, cậu bé đã phải tự mình tìm cách sinh sống. Anh làm nhiều nghề như thợ dệt, thợ may, và sau đó là làm việc tại một nhà máy thuốc lá. Khi mới 14 tuổi, Andersen đã đến Copenhagen (tên tiếng Đan Mạch: København) để theo đuổi sự nghiệp diễn xuất tại các nhà hát. Với chất giọng cao của mình, ông được nhận vào Nhà hát Hoàng gia Đan Mạch, nhưng sự nghiệp của ông sớm kết thúc khi ông vỡ giọng. Một người bạn đã khuyên ông nên thử viết thơ, và từ đó Andersen bắt đầu chuyển sang văn chương.

May mắn thay, ông đã tình cờ gặp vua Frederik VI của Đan Mạch. Nhà vua rất yêu thích cậu bé đặc biệt này và đã gửi ông vào một trường học La tinh tại Slagelse. Trước khi nhập học, Andersen đã xuất bản câu chuyện đầu tay của mình – The Ghost at Palnatoke's Grave (Bóng ma ở ngôi mộ Palnatoke) vào năm 1822. Dù là một học sinh kém và không mấy hứng thú với học tập, Andersen đã học tại cả Slagelse và Helsingør cho đến năm 1827. Sau này, Andersen mô tả thời gian ở Slagelse và Helsingør là những năm đau khổ nhất trong đời vì sự hành hạ từ gia đình chủ nhà và sự bất hòa với các bạn cùng lớp lớn tuổi hơn.

Con đường văn học

Năm 1829, nhà hát kịch hoàng gia đã trình diễn vở nhạc kịch Kjærlighed paa Nicolai Taarn eller Hvad siger Parterret (Tình yêu ở tháp nhà thờ thánh Nicolas) của Andersen. Trong những năm tiếp theo, ông tiếp tục thành công với các vở diễn và câu chuyện của mình. Ông đã du lịch khắp châu Âu, qua Đức, Thụy Sĩ, Pháp, Ý... và vẫn duy trì đam mê văn học suốt đời. Năm 1831, nhiều tiểu thuyết của ông đã được xuất bản. Trong chuyến du lịch, Andersen đã gặp gỡ nhiều nhân vật nổi tiếng thời đó như Victor Hugo, Heinrich Heine, Honoré de Balzac, Alexandre Dumas cha và cả Charles Dickens.

Cảm giác về sự khác biệt, thường dẫn đến nỗi đau, là một chủ đề phổ biến xuyên suốt các tác phẩm của ông. Nguyên nhân có thể xuất phát từ cuộc sống khó khăn trước đây, sự giản dị và đặc biệt là thiếu thốn trong tình yêu và lãng mạn. Những tranh cãi về giới tính của ông cũng được đề cập trong các phần sau.

Sự thu hút của Andersen chủ yếu đến từ các câu chuyện cổ tích. Vào năm 1835, ông bắt đầu viết tập truyện mang tên Chuyện kể cho trẻ em tại Ý. Kể từ đó, gần như mỗi năm Andersen đều cho ra đời một câu chuyện mới. Ấn bản thứ ba của truyện cổ Andersen, xuất bản năm 1837, giới thiệu nhiều tác phẩm nổi tiếng như 'Nàng tiên cá', 'Bộ quần áo mới của hoàng đế', và 'Chú vịt con xấu xí'...

Cuộc sống tình cảm

Trong nhật ký của mình, Andersen ghi rằng khi trưởng thành, ông chưa bao giờ có mối quan hệ tình dục với phụ nữ. Ông thường xuyên rơi vào tình yêu đơn phương với nhiều phụ nữ mà không nhận được sự đáp lại. Một lần, ông viết trong nhật ký: 'Lạy Chúa Toàn Năng, con chỉ có Chúa mà thôi; Chúa sẽ định đoạt số phận con, con gửi gắm cuộc đời mình cho Chúa. Xin Chúa hãy ban cho con một sinh kế! Hãy gửi đến cho con một cô dâu! Máu và trái tim con khao khát tình yêu.'

Khi còn trẻ, Andersen đã dành tình cảm đơn phương cho một cô gái tên Riborg Voigt. Sau khi Andersen qua đời, người ta phát hiện một túi nhỏ trên ngực ông, bên trong có một bức thư dài từ Riborg. Bên cạnh Riborg Voigt, Andersen còn yêu đơn phương Sophie Ørsted, con gái của nhà vật lý Hans Christian Ørsted, và Louise Collin, con gái út của Jonas Collin, ân nhân của ông. Câu chuyện 'Chim họa mi' là cách Andersen thể hiện sự mê mẩn đối với nữ ca sĩ opera Jenny Lind từ Thụy Điển, và đã trở thành nguồn cảm hứng cho biệt danh 'Chim họa mi Thụy Điển' của cô. Andersen thường tỏ ra nhút nhát trước phụ nữ, nên đã khó ngỏ lời với Jenny Lind. Khi Jenny Lind lên tàu hỏa để đến dự một buổi hòa nhạc, Andersen đã gửi cho cô một bức thư tỏ tình; tuy nhiên, cô chỉ xem ông như một người anh kết nghĩa và năm 1844 đã viết: '... Xin Chúa chúc lành và bảo vệ anh trai của em là mong ước chân thành của người em gái yêu quý của anh. Jenny.'

Do các mối quan hệ tình cảm của Andersen với một số người đàn ông như Edvard Collin và Harald Scharff, một số nhà nghiên cứu tiểu sử cho rằng ông có thể là người đồng tính. Andersen từng viết cho Edvard Collin: 'Tôi héo mòn vì anh như một thiếu phụ Calabria... tình cảm tôi dành cho anh giống như tình cảm của một phụ nữ. Tính nữ trong bản chất của tôi và tình bạn của chúng ta vẫn là một bí ẩn.' Collin, người ưa thích phụ nữ, đã ghi trong hồi ký rằng: 'Tôi không thể đáp lại tình yêu đó, và điều này đã gây nhiều đau khổ cho Andersen.'

Tương tự, niềm đam mê của Andersen đối với nam vũ công Harald Scharff và Carl Alexander, công tước trẻ của vùng Saxe-Weimar-Eisenach, cũng không dẫn đến một mối quan hệ thực sự.

Một số nhà nghiên cứu cho rằng không có bằng chứng nào về các quan hệ đồng giới của Andersen, và điều này trái ngược với quan điểm đạo đức và tôn giáo của ông. Các mối quan hệ với những người đàn ông khác có thể chỉ là tình bạn, và các đoạn cảm xúc trong thư từ của Andersen có thể chỉ là lối viết hoa mỹ, thường thấy ở các nhà văn thời kỳ đó.

Qua đời

Vào mùa xuân năm 1872, Andersen bị ngã từ giường và bị thương nặng, không thể hồi phục. Ngay sau đó, ông bắt đầu có dấu hiệu của bệnh ung thư gan và qua đời vào ngày 4 tháng 8 năm 1875 tại ngôi nhà 'Rolighed' (Sự Yên Tĩnh) gần Copenhagen, thuộc sở hữu của vợ chồng người bạn thân Moritz Melchior, một chủ ngân hàng. Trước khi qua đời, ông đã yêu cầu một nhà soạn nhạc viết một bài hành khúc cho đám tang của mình và dặn dò: 'Phần lớn người đi sau quan tài của tôi sẽ là trẻ con, vì vậy hãy chọn nhịp điệu với những bước chân nhỏ'.

Andersen được chôn cất tại Nghĩa trang Assistens ở khu vực Nørrebro, Copenhagen. Khi ông qua đời, danh tiếng của Andersen đã lan rộng cả trong nước và quốc tế. Ngay trước khi ông mất, việc chuẩn bị dựng một bức tượng lớn để vinh danh ông đã được bắt đầu, do nhà điêu khắc August Saabye thực hiện. Bức tượng hiện được đặt tại 'Vườn của Nhà Vua' (Kongens Have) ở Copenhagen.

Di sản của tác giả Andersen

• Giải thưởng Hans Christian Andersen, do 'Ban Quốc tế về Sách cho giới trẻ' thành lập, được trao hai năm một lần cho những tác giả và họa sĩ minh họa có tác phẩm văn học thiếu nhi xuất sắc.
• Giải Văn học Hans Christian Andersen, được tạo ra từ năm 2010, là giải thưởng quốc tế dành cho các nhà văn.
• Các câu chuyện của Andersen đã ảnh hưởng lớn đến các tác phẩm thiếu nhi cổ điển khác, như Wind in the Willows của Kenneth Grahame và Winnie the Pooh của A.A. Milne.
• Kỹ thuật chế tạo đồ vật bất động, chẳng hạn như đồ chơi, trở nên sinh động (như các hoa của Little Ida) và đã được Lewis Carroll và Beatrix Potter sử dụng sau này.
• Ngày 2 tháng 4 hàng năm - ngày sinh của Andersen - được kỷ niệm là Ngày Sách Thiếu nhi Quốc tế.
• Vào năm 2005, kỷ niệm 200 năm ngày sinh của Andersen, Đan Mạch tổ chức 'Năm Andersen', và nhiều quốc gia trên thế giới đã tham gia tưởng niệm. Tại Đan Mạch, một chương trình 'Một lần trong đời' (Once in a lifetime) được tổ chức tại Sân vận động Parken ở Copenhagen để tri ân Andersen và các tác phẩm của ông.
• Một công viên giải trí ở Thượng Hải (Trung Quốc), trị giá 13 triệu đô la Mỹ, với các trò chơi dựa trên câu chuyện của Andersen đã được khai trương vào cuối năm 2006. Trẻ em đến thăm công viên này có thể tham gia vào các trò chơi liên quan đến các câu chuyện thần kỳ của Andersen.
• Thành phố Funai ở Nhật Bản cũng có một công viên giải trí dành cho trẻ em mang tên Andersen.
• Ở Hoa Kỳ, có các bức tượng Andersen ở Công viên Trung tâm New York, Công viên Lincoln Chicago và ở Solvang, California - một thành phố do người Đan Mạch sáng lập.
• Phân ban sưu tập Sách hiếm của Thư viện Quốc hội Mỹ có bộ sưu tập các tác phẩm của Andersen do diễn viên người Mỹ gốc Đan Mạch Jean Hersholt hiến tặng, bao gồm một cuốn sổ lưu niệm do Andersen và Adolf Ludvig Drewsen (1803-1885) làm cho cậu bé Jonas Drewsen.

Phim

• Vai Andersen trong bộ phim Thụy Điển (1941) (Die schwedische Nachtigall) của Đức do nam diễn viên Joachim Gottschalk thủ vai, kể về mối quan hệ giữa Andersen và nữ ca sĩ opera Jenny Lind từ Thụy Điển.
• Bộ phim Hans Christian Andersen (1952) của Mỹ, dù lấy cảm hứng từ cuộc sống và di sản văn học của Andersen, bị chỉ trích vì không chính xác về tiểu sử của Andersen cũng như bối cảnh lịch sử; bộ phim bắt đầu bằng câu nói 'Đây không phải là câu chuyện về cuộc sống của Andersen, mà là một câu chuyện thần kỳ về người sáng tạo vĩ đại những câu chuyện thần kỳ'.
• Phim Hans Christian Andersen: My Life as a Fairytale năm 2003 của đạo diễn Anh Philip Saville gần gũi hơn với tiểu sử của Andersen.
• Andersen là nhân vật quan trọng trong tập 'Metal Fish' của loạt phim hoạt hình The Little Mermaid (Nàng tiên cá) của hãng 'Walt Disney'.
• Vào năm 1966, hãng Rankin/Bass Productions sản xuất một bộ phim giả tưởng mang tên The Daydreamer (Người mơ mộng hão huyền), mô tả về cậu bé Hans Christian Andersen tưởng tượng ra những câu chuyện mà cậu sẽ viết sau này.

Các tác phẩm

H.C. Andersen xuất bản tác phẩm đầu tay Ungdoms-Forsøg (Thử nghiệm Tuổi trẻ) vào năm 1822 khi ông mới 17 tuổi. Cuốn sách được phát hành dưới bút danh William Christian Walter, kết hợp tên William từ William Shakespeare, Christian là tên của Andersen, và Walter từ Walter Scott. Tác phẩm này sau đó được tái bản vào năm 1827 dưới tiêu đề 'Gjenfærdet ved Palnatokes Grav' (Bóng ma tại ngôi mộ của Palnatoke).

Kịch

• Mulatten (Người lai), một vở kịch lãng mạn gồm 5 hồi (1840) info
• Maurerpigen (Cô gái người thợ xây), một bi kịch 5 hồi (1840) info

Các câu chuyện thần kỳ

Tiểu thuyết

• 'At være eller ikke være' (Hiện hữu hay không hiện hữu) thông tin
• 'De to Baronesser' (Hai bà nam tước) thông tin
• 'Improvisatoren' (Người ứng tác) thông tin
• 'Kun en Spillemand' (Chỉ một người chơi) thông tin
• 'Lykke-Peer' (Peer hạnh phúc) thông tin
• 'O. T.' (viết tắt của Otto Thostrups, nhân vật chính và 'Odense Tugthus' = nhà tù Odense) thông tin

Ký sự du lịch

• 'En Digters Bazar' (Chợ của nhà thơ) thông tin
• 'Et Besøg i Portugal 1866' (Chuyến thăm Bồ Đào Nha năm 1866) thông tin
• 'I Spanien' (Ở Tây Ban Nha) thông tin
• 'I Sverrig' (Ở Thụy Điển) thông tin
• 'Skyggebilleder af en Reise til Harzen, det sachsiske Schweitz etc. etc., i Sommeren 1831' (Những hình ảnh mờ ảo của chuyến đi đến Harz (Đức), một Thụy Sĩ của vùng Sachsen vv...) thông tin

Hồi ký

• 'Das Märchen meines Lebens ohne Dichtung', tháng 1 và 2 năm 1847 (tiếng Đức)
• 'Mit Livs Eventyr' (Cuộc phiêu lưu của cuộc đời tôi), Nhà xuất bản C.A. Reitzels, Copenhagen, 19.7.1855
• The Story of My Life, 1871 (tiếng Anh)
• Levnedsbog (Sách về lối sống), 1929

Thơ ca

• Barn Jesus i en Krybbe laae (Chúa Giêsu Hài Đồng trong máng cỏ) thông tin
• Danmark mit fædreland (Đan Mạch, quê hương tôi) thông tin
• Det døende Barn (Đứa bé đang hấp hối) thông tin
• 'Hvor Skoven dog er frisk og stor' (Rừng xanh tươi và rộng lớn) thông tin
• Jeg har en Angst som aldrig før (Tôi cảm thấy nỗi sợ chưa từng có) thông tin
• Jylland — Jylland mellem tvende Have (Jylland — Jylland giữa hai biển) thông tin
• Konen med Æggene (Bà vợ và những quả trứng) thông tin
• Moderen med Barnet (Mẹ và đứa con) thông tin
• 'Rolighed' (Sự yên bình) văn bản Lưu trữ 2005-10-24 tại Wayback Machine

Nhận xét

Ông được coi là một trong những vĩ nhân văn hóa lớn nhất của nhân loại. Các tác phẩm của ông đã được dịch ra 90 ngôn ngữ, xuất bản gần 500 lần với tổng số hơn 70 triệu bản, trở thành những cuốn sách bán chạy nhất trên toàn cầu.

Dưới đây là đánh giá của các nhà nghiên cứu Việt Nam về Anđécxen: 'Với sức mạnh ngôn từ hiếm có, trí tưởng tượng phong phú và trong sáng, cốt truyện cuốn hút, phong cách kể chuyện duyên dáng, hòa quyện giữa hiện thực và huyền bí, tác phẩm của Anđécxen đã đạt đến đỉnh cao của nghệ thuật, là một 'nghệ sĩ độc nhất vô nhị, chưa từng có trước và sau ông'. '

Nhà văn Nga Konstantin Georgiyevich Paustovsky nhận xét: 'Mỗi câu chuyện cổ tích của Anđécxen dành cho trẻ em còn chứa đựng một câu chuyện khác mà chỉ người lớn mới hiểu hết được.'

Các liên kết ngoài

• Tác phẩm của Hans Christian Andersen trên Open Library
• The Story of My Life (1871) của Hans Christian Andersen - Tiếng Anh
• Và con trai của thợ đóng giày trở thành tác giả vĩ đại - Chi tiết về cuộc đời Andersen và các lễ kỷ niệm
• Hans Christian Andersen trong Dansk Biografisk Leksikon, 1887
• Hans Christian Andersen trong Salmonsens konversationsleksikon, 1915
• Hans Christian Andersen trong Vilhelm Østergaard, Danske Digtere i det 19de Aarhundrede, 1907
• Anđecxen H. C. trên Từ điển bách khoa Việt Nam
• Hans Christian Andersen (tác giả người Đan Mạch) trên Encyclopædia Britannica (tiếng Anh)
• Hans Christian Andersen trên IMDb
• Trung tâm Hans Christian Andersen – nơi lưu trữ nhiều câu chuyện bằng tiếng Đan Mạch và tiếng Anh
• Hai trăm năm của Hans Christian Andersen Lưu trữ 2007-02-08 tại Wayback Machine của Công ty Truyền hình Đan Mạch (DR) – website nổi tiếng với nhiều âm thanh và phương tiện bằng tiếng Đan Mạch và tiếng Anh
• Ngày hội Hai trăm năm của Hans Christian Andersen 2005 Lưu trữ 2005-04-04 tại Wayback Machine – trang web chính thức
• Thông tin về Hans Christian Andersen