Hans là một chú ngựa thông minh, là con ngựa đầu tiên có khả năng học được cách đọc và đếm dưới sự hướng dẫn của con người.
Clever Hans là một con ngựa đến từ Đức, được sở hữu bởi Wilhelm II. Hans thuộc giống ngựa Orlov Trotter (còn gọi là Orlov) của Nga.
Dường như Hans có khả năng đếm, nhận diện các ngày trong tuần và thậm chí hiểu được tiếng Đức, theo những quan sát của nhiều người.
Ban đầu, nhiều người nghĩ rằng điều này chỉ là một trò lừa để Wilhelm II thu hút sự chú ý. Tuy nhiên, Hans thực sự là một chú ngựa thông minh và trở nên nổi tiếng toàn cầu với những khả năng không thể giải thích được.
William von Osten đã tổ chức buổi biểu diễn đầu tiên của Hans vào năm 1891, và cả hai đã thu hút sự chú ý lớn từ công chúng.

Wilhelm von Osten và ngựa của ông. Clever Hans thuộc giống ngựa Orlov Trotter (hoặc Orlov) của Nga, một loài ngựa nổi tiếng với bước đi cao và tốc độ nhanh. Tại Nga, Orlov là giống ngựa phổ biến nhất, được phát triển mạnh mẽ vào cuối thế kỷ 18.
Đằng sau mỗi học trò giỏi, có một người thầy vĩ đại. Herrn von Osten, một nhà toán học người Đức ít được biết đến, đã nhận ra tiềm năng ở Hans và cơ hội để thu hút sự chú ý từ những khả năng đặc biệt của con ngựa.
Vì con ngựa không thể nói như con người, nên nó giao tiếp bằng cách đạp chân. Ví dụ, khi Herrn von Osten hỏi: Nếu thứ ba là ngày 8, thì thứ sáu sẽ là ngày mấy? Hans sẽ đạp chân 11 cái ngay lập tức. Khi hỏi 23 + 49 bằng bao nhiêu, Hans cũng có thể đạp chân 72 cái ngay lập tức.
Hans không chỉ biết đếm mà còn có thể xác định thời gian. Thậm chí, nó còn có khả năng 'nói' tiếng Đức bằng cách gõ móng theo các số thay vì các chữ cái. Nhờ đó, Hans có thể đánh vần đúng tên của con người hoặc ghép thành một câu hoàn chỉnh.
Sau màn biểu diễn này, toàn bộ nước Đức đều biết đến con ngựa đặc biệt này, và mọi người coi Hans như một loại bảo vật quốc gia.
Con ngựa này trở nên nổi tiếng đến mức vào năm 1892-1893, nhiều người đã đi khắp thế giới chỉ để chứng kiến những khả năng đặc biệt của Hans.

Tuy nhiên, có nhiều người tự hỏi liệu đây có phải là một trò lừa bịp hay Hans thực sự là một con ngựa thông minh. Tình hình trở nên nghiêm trọng đến mức Bộ Giáo dục Đức đã thành lập Ủy ban điều tra khoa học đối với Clever Hans.
Ủy ban này đã tiến hành 4 bước kiểm tra, bao gồm: tách Clever Hans và người chủ ra khỏi khán giả để loại trừ sự giúp đỡ của bất kỳ ai; thay thế Herrn von Osten bằng những người khác; che mắt Clever Hans; và kiểm tra xem Hans có học thuộc câu trả lời từ trước không.
Năm 1904, một nhóm nhà nghiên cứu tuyên bố rằng không có bằng chứng nào chứng minh rằng đó là một trò lừa. Tuy nhiên, Giáo sư Carl Stumpf và một trong những sinh viên của ông, Oskar Pfungst, cuối cùng đã giải quyết được bí ẩn.
Họ lưu ý rằng Hans hiếm khi có thể trả lời câu hỏi mà chủ nhân của nó không biết. Điều này cho thấy chắc chắn có mối liên hệ đặc biệt giữa Wilhelm von Osten và Hans.

Giáo sư tâm lý học Carl Stumpf.
Qua các kiểm tra và quan sát cẩn thận, họ nhận ra rằng Hans phản ứng với những tín hiệu rất tinh tế, thậm chí là vô thức từ huấn luyện viên.
Ví dụ, khi Hans được hỏi hai cộng ba bằng mấy, Osten hoặc người hỏi (đứng ngay trước con ngựa) sẽ hơi cúi người về phía trước sau khi Hans đạp năm lần và trước khi thực hiện động tác này lần thứ sáu.
Mỗi khi Hans đáp đúng, người huấn luyện sẽ thực hiện các cử động tinh tế để yêu cầu con ngựa dừng lại.
Hans đã được huấn luyện và khen ngợi cho những câu trả lời đúng, do đó nó đã quen với kiểu hành vi này. Vì vậy, Hans là một con ngựa thông minh, nhưng không thông minh như công chúng nghĩ.
Orlov Trotter là một giống ngựa có thể chạy nước kiệu nhanh, được nổi tiếng với tốc độ và sức mạnh vượt trội. Nó là giống ngựa phổ biến nhất tại Nga.
Giống ngựa Orlov Trotter được phát triển ở Nga vào cuối thế kỷ 18 bởi Bá tước Alexei Orlov tại trang trại ngựa giống Khrenovskoy gần thị trấn Bobrov (Voronezh Guberniya).
Orlov Trotter là sản phẩm của việc lai giống nhiều giống ngựa Châu Âu (chủ yếu là ngựa Anh, Hà Lan, Mecklenburg, và Đan Mạch) với ngựa giống Ả Rập.
Người quý tộc Nga thường sử dụng giống ngựa này để cưỡi và tham gia các cuộc đua ngựa. Chúng được đánh giá cao vì vẻ đẹp và sự thanh lịch cùng với khả năng làm việc chăm chỉ.
