Hậu quả của việc giao xe cho người khác cầm lái bị xử lý ra sao?

Thường có nhiều trường hợp chủ xe cho người khác mượn phương tiện tham gia giao thông mà không xem xét kỹ lưỡng về độ tuổi, tình trạng sức khỏe, giấy phép lái xe, và điều kiện khác.

Thực tế, có nhiều trường hợp chủ xe bị dính vào việc giao xe cho người khác lái, như cho bạn bè mượn, đi rửa xe, sửa xe, vào nhà hàng, khách sạn, hoặc gửi xe dưới hầm chung cư và những vụ tai nạn không mong muốn đã xảy ra. Do đó, chủ xe cần hiểu rõ về các quy định liên quan để suy xét kỹ lưỡng trước khi giao xe cho người khác.

Mới đây, vào sáng ngày 27/5 tại Hà Nội, một chiếc xe Mercedes Maybach đã gây ra hàng loạt tai nạn xe máy trong hầm chung cư 6th Element (phường Xuân La), gây xôn xao dư luận. Đáng chú ý, Công an quận Tây Hồ đã thông tin rằng chủ sở hữu chiếc xe Mercedes S560 Maybach này đã giao xe cho một nhân viên bảo vệ lái đến vị trí đậu xe, và sự việc trên đã xảy ra.

Sau vụ việc này, nhiều người đã băn khoăn về trách nhiệm của chủ xe trong tình huống như thế này, dù họ không phải là người trực tiếp cầm lái chiếc xe gây tai nạn.

Về vấn đề này, Điều 264 Bộ Luật Hình sự, được sửa đổi, bổ sung năm 2017, quy định về hình phạt cho việc giao xe cho người không đủ điều kiện lái xe tham gia giao thông đường bộ như sau:

1. Người nào giao xe cho người mà biết rõ người đó không có giấy phép lái xe hoặc đang trong tình trạng có nồng độ cồn hoặc chất ma túy vượt quá mức quy định, hoặc không đủ các điều kiện khác theo quy định của pháp luật lái xe gây thiệt hại cho người khác sẽ bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 1 đến 3 năm trong các trường hợp sau đây:

a) Gây ra tử vong;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn thương cho sức khỏe của 01 người với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên;

c) Gây thương tích hoặc gây tổn thương cho sức khỏe của 02 người trở lên với tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% đến 121%;

d) Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.

2. Trường hợp vi phạm dưới đây sẽ bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm:

a) Gây ra cái chết của 02 người;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên với tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của họ từ 122% đến 200%;

c) Gây thiệt hại về tài sản từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng.

3. Phạm tội trong một trong các trường hợp sau đây sẽ bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:

a) Gây ra cái chết của 03 người trở lên;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên với tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của họ từ 201% trở lên;

c) Gây thiệt hại về tài sản từ 1.500.000.000 đồng trở lên.

4. Người phạm tội cũng có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.

Do đó, trong trường hợp người cho mượn xe mô tô hoặc xe máy biết người mượn không đủ điều kiện lái phương tiện giao thông đường bộ, nhưng vẫn cho mượn dẫn đến người mượn gây tai nạn gây ra cái chết, thì người cho mượn sẽ bị coi là giao phương tiện cho người không đủ điều kiện điều khiển và bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Tuy nhiên, nếu có bằng chứng cho thấy người cho mượn không biết người mượn không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông đường bộ, thì không bị coi là giao phương tiện cho người không đủ điều kiện điều khiển.

Hậu quả cũng là yếu tố quan trọng của tội phạm này. Nếu giao phương tiện cho người không đủ điều kiện điều khiển mà chưa gây ra thiệt hại cho tính mạng hoặc gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho sức khỏe, tài sản của người khác, thì không bị coi là phạm tội.

Đối với người gây ra thiệt hại, theo Điều 584 Bộ luật dân sự 2015 quy định:

'Người nào vi phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, uy tín, tài sản, quyền lợi hợp pháp khác của người khác mà gây ra thiệt hại thì phải bồi thường, trừ khi có quy định khác trong Bộ luật này hoặc luật khác liên quan. Người gây ra thiệt hại không phải bồi thường trong trường hợp thiệt hại do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận hoặc quy định khác'.

Nếu tai nạn nghiêm trọng có thể phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 202 'Bộ luật hình sự 2015' sửa đổi, bổ sung 2009:

'Điều 202. Tội phạm vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ'

1. Người lái xe vi phạm các quy định về an toàn giao thông đường bộ gây ra tổn thất về tính mạng hoặc gây ra tổn thương nghiêm trọng về sức khỏe, tài sản của người khác, sẽ bị phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 50 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 5 năm.

2. Phạm tội trong một số trường hợp sau đây, sẽ bị phạt tù từ 3 năm đến 10 năm:

a) Lái xe không có giấy phép hoặc bằng lái xe theo quy định;

b) Lái xe trong tình trạng say rượu hoặc bị ảnh hưởng bởi các chất kích thích mạnh khác;

c) Gây ra tai nạn và sau đó bỏ trốn để tránh trách nhiệm hoặc không cứu giúp người bị nạn một cách cố ý;

d) Không tuân thủ các hiệu lệnh của người đang thực hiện nhiệm vụ điều khiển hoặc hướng dẫn giao thông;

đ) Gây dẫn đến hậu quả rất nghiêm trọng.

3. Phạm tội gây ra hậu quả đặc biệt nghiêm trọng sẽ bị phạt tù từ 7 năm đến 15 năm.

4. Vi phạm các quy định về an toàn giao thông đường bộ có khả năng gây ra hậu quả đặc biệt nghiêm trọng nếu không được ngăn chặn kịp thời, sẽ bị phạt cải tạo không giam giữ từ 1 năm đến 3 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.

5. Người vi phạm còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm'.

Trách nhiệm của ai khi gây ra tai nạn trong hầm chung cư?

Theo quy định tại Điều 39 của Luật giao thông đường bộ 2008, mạng lưới đường bộ được chia thành 6 hệ thống bao gồm: Quốc lộ, đường tỉnh, đường huyện, đường xã, đường đô thị và đường chuyên dùng.

Tại khoản 1, Điều 5, Thông tư số 58 của Bộ Công an quy định: Tai nạn giao thông là sự việc xảy ra khi người tham gia giao thông trên mạng lưới đường bộ vi phạm các quy định về trật tự, an toàn giao thông hoặc gặp phải sự cố bất ngờ dẫn đến thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe hoặc tài sản của cá nhân, tổ chức.

Tai nạn giao thông bao gồm: Va chạm giao thông, vụ tai nạn giao thông gây hậu quả ít nghiêm trọng, vụ tai nạn giao thông gây hậu quả nghiêm trọng, vụ tai nạn giao thông gây hậu quả rất nghiêm trọng, vụ tai nạn giao thông gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Như vậy, có thể thấy tầng hầm để xe chung cư không thuộc mạng lưới đường bộ và tai nạn xảy ra tại đây không thuộc nhóm hành vi liên quan đến đối tượng điều chỉnh của Luật giao thông đường bộ.

Do đó, vụ việc mới đây sẽ không áp dụng Luật giao thông đường bộ để xử lý. Việc bồi thường thiệt hại do người lái xe Mercedes Maybach gây ra sẽ áp dụng theo quy định của Bộ luật dân sự để xử lý. Việc điều tra, giải quyết vụ việc thuộc thẩm quyền của Công an cấp huyện nơi xảy ra vụ tai nạn.