Hơi thở dài là một cách thức thở sâu và kéo dài, thông qua mũi hoặc miệng, bắt đầu với một nhịp thở như bình thường, sau đó hít một hơi thứ hai thật sâu trước khi thở ra kéo dài hơn so với bình thường. Hơi thở dài là cách chúng ta truyền đạt tâm trạng, khi chúng ta cảm thấy mệt mỏi, chúng ta hơi thở dài mệt mỏi, còn khi hạnh phúc, chúng ta thở nhẹ nhõm.

Mặc dù hơi thở dài mệt mỏi là một hành động không tự ý thức, nhưng có một số nguyên nhân có thể gây ra tình trạng hơi thở dài mệt mỏi này.

Các yếu tố tạo ra căng thẳng có thể được phân loại thành hai nhóm chính:

• Căng thẳng về thể chất: Đau đớn hoặc rủi ro về thể chất,...
• Căng thẳng tâm lý: Lo lắng trước kỳ thi hoặc phỏng vấn việc làm, ...

Khi gặp căng thẳng về thể chất hoặc tâm lý, cơ thể trải qua nhiều biến đổi, bao gồm: Nhịp tim tăng, đổ mồ hôi nhiều và rối loạn tiêu hóa,... Khi cảm thấy căng thẳng, cơ thể có thể trải qua sự giảm khả năng lưu thông không khí, gây ra cảm giác khó thở. Điều này có thể kích thích phản xạ tăng cường thở dài mệt mỏi, thậm chí thở dài liên tục.

Theo kết quả nghiên cứu, thở dài mệt mỏi có mối quan hệ đáng chú ý với một số rối loạn lo âu, bao gồm: Chứng ám ảnh sợ hãi, rối loạn hoảng sợ và rối loạn căng thẳng sau chấn thương (PTSD). Tuy nhiên, không có bằng chứng rõ ràng về việc liệu thở dài mệt mỏi đó có phải là một triệu chứng của các vấn đề sức khỏe tâm thần hay không.

Một nghiên cứu nhỏ năm 2008 được tiến hành nhằm khám phá mối quan hệ giữa thở dài liên tục và vấn đề sức khỏe thể chất. Kết quả chỉ ra rằng mặc dù không xác định được mối liên quan cụ thể, nhưng 32,5% người tham gia đã trải qua sự kiện đau buồn trước đó, trong khi 25% mắc các rối loạn lo lắng hoặc các vấn đề tâm thần khác.

Ngoài cảm giác căng thẳng hay lo lắng, chúng ta cũng có thể thở dài mệt mỏi để thể hiện những cảm xúc tiêu cực như phiền muộn, buồn bã hay tuyệt vọng. Vì vậy, những người trải qua tình trạng trầm cảm có thể thở dài mệt mỏi thường xuyên hơn.

Một nghiên cứu nhỏ vào năm 2011 sử dụng thiết bị ghi âm để đánh giá tình trạng thở dài ở 13 người tham gia mắc viêm khớp dạng thấp. Kết quả cho thấy thở dài liên tục có mối liên quan mạnh mẽ với mức độ trầm cảm của họ.

Thở dài mệt mỏi cũng có thể xuất hiện trong một số tình trạng về hô hấp, như hen suyễn và bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD). Sự thay đổi trong thở dài cũng có thể phát sinh từ giảm lưu lượng không khí hoặc nhu cầu hít thở sâu hơn.

Thở dài góp phần vào quá trình truyền đạt cảm xúc và giao tiếp, dù thường gắn liền với cảm giác mệt mỏi hoặc buồn chán. Mặc dù vậy, thở dài cũng có thể giúp giảm căng thẳng, nhất là đối với những người dễ bị lo lắng, theo nghiên cứu năm 2016.

Thêm vào đó, thở dài cũng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe của phổi. Tóm lại, thở dài ở mức độ phù hợp là có ích. Đặc biệt, khi thở bình thường, phế nang đôi có thể tự nhiên xẹp xuống, có thể ảnh hưởng xấu đến chức năng phổi. Thở dài giúp ngăn chặn hiện tượng này bằng cách tái tạo phế nang.

Thế nhưng, thở dài mệt mỏi quá mức và thường xuyên có thể là dấu hiệu của vấn đề liên quan đến hô hấp, lo âu hoặc trầm cảm,... Ngoài ra, thói quen thở dài mệt mỏi không chỉ khiến người khác khó chịu mà còn gây tổn thương mối quan hệ.

Khi cảm giác cần tăng cường lưu lượng không khí do lo lắng, căng thẳng ảnh hưởng đến nhịp thở, thường thể hiện qua thói quen thở dài mệt mỏi. Sau khi nhận biết dấu hiệu này, hãy kích thích hệ thần kinh phó giao cảm để kiểm soát nhịp tim, huyết áp và khôi phục nhịp thở. Để làm điều này, hít thở bằng mũi thay vì miệng để kích thích hệ thần kinh phó giao cảm, giúp bạn thư giãn và ngừng thói quen thở dài mệt mỏi.

Bài tập thở cũng hữu ích để kiểm soát triệu chứng lo âu và ngăn chặn thói quen thở dài. Dưới đây là một số bài tập:

• Thiết lập lại kiểu thở tự nhiên để chấm dứt thói quen thở dài

Nhẹ nhàng hít vào bằng mũi, làm đầy phổi dưới, rồi thở ra tự nhiên. Khi hít vào, bụng căng lên và khi thở ra, bụng giảm. Lặp lại vài lần.

• Hít thở sâu ít nhất mười lần mỗi ngày để chấm dứt thói quen thở dài do căng thẳng

Hít vào từ từ bằng mũi, kéo không khí vào phổi dưới trước, sau đó vào phổi trên. Giữ hơi thở trong ba giây rồi thở ra từ từ bằng miệng, thư giãn hàm, mặt, bụng và vai.

• Bài tập đếm ngược để ngừng thói quen thở dài khi lo lắng

Ngồi xuống, nhắm mắt, hít thở bằng mũi với từ “thư giãn”. Khi thở ra chậm, đếm ngược trong đầu từ mười về một. Khi đếm đến một, tưởng tượng căng thẳng rời khỏi cơ thể.

• Tập thiền để tránh thói quen thở dài

Thay đổi độ sâu và nhịp độ thở có thể lan truyền sự bình tĩnh khắp cơ thể. Thực hành tối đa 30 phút mỗi sáng và khi cảm thấy lo lắng tăng cao. Hít vào nhẹ nhàng bằng mũi, đếm đến sáu. Thở ra bình tĩnh bằng miệng, đếm đến sáu. Mỗi số đếm tương ứng với một giây.

• Tìm sự giúp đỡ từ dịch vụ tư vấn tâm lý

Nếu thói quen thở dài liên tục tăng cao, hãy tìm kiếm sự giúp đỡ từ chuyên gia về kỹ thuật giảm thiểu lo âu để vượt qua cảm giác căng thẳng và kiểm soát vấn đề hô hấp.

Tham khảo từ: webmd.com, healthline.com