Trong cơ thể, có khoảng 6 loại kênh canxi khác nhau. Trong số này, 2 loại thường gặp và được ứng dụng rộng rãi trong lâm sàng bao gồm:

• Tuýp L (long acting): Loại kênh này chủ yếu xuất hiện ở màng tế bào cơ trơn của động mạch và cơ tim. Khi hoạt động, nó gây ra co bóp cơ tim và co mạch máu, đặc biệt là ở các tiểu động mạch. Nó cũng có thể xuất hiện ở một số mô khác như phế quản, dạ dày-ruột, tử cung, v.v.
• Tuýp T (transient): Loại kênh này tập trung chủ yếu ở các tế bào thần kinh tự động của tim, đặc biệt là ở nút xoang (SA) và nút nhĩ thất (AV). Nó ít xuất hiện ở tế bào cơ trơn động mạch và có hoạt động mang tính bị động hơn so với tuýp L. Kênh này có tác dụng tạo ra các chênh lệch điện thế màng, từ đó điều chỉnh nhịp tim.

Do đó, các thuốc chặn kênh canxi thực chất là những dạng thuốc ngăn chặn hoạt động bình thường của kênh canxi, từ đó tạo ra các tác động như giãn mạch, giảm sự co bóp cơ tim, và hạ huyết áp...

Phân loại thuốc chặn kênh canxi: Phân loại dựa trên tác dụng trên cơ quan

• Nhóm Dihydropyridine (DHP): Nhóm này tác động chủ yếu trên tế bào cơ trơn của thành động mạch, gây giãn mạch, làm giảm sức cản của thành mạch, làm giảm huyết áp. Một số loại bao gồm Nifedipine, Amlodipine, Nicardipine, Lacidipine,...

• Nhóm Nondihydropyridine (non-DHP): Nhóm này tác động mạnh với tế bào thần kinh tự động của mô tim, bao gồm nút xoang (SA) và nút nhĩ thất (AV). Thuốc giảm tính tự động khử cực của tế bào thần kinh tự động tim, làm chậm nhịp tim, giảm tính co của cơ tim, giảm nhu cầu oxy của cơ tim, ngăn chặn co thắt động mạch vành, đặc biệt là co thắt động mạch nhĩ.... Các loại thuốc trong nhóm này bao gồm Verapamil và Diltiazem.

Khi sử dụng thuốc chặn kênh canxi, cơ thể sẽ phản ứng như sau:

• Đối với động mạch: Thuốc sẽ ảnh hưởng đến kênh canxi tuýp L trên tế bào cơ trơn thành động mạch, giảm lượng ion canxi xâm nhập, làm giảm sự co bóp cơ trơn, giảm sức cản thành mạch, hạ huyết áp và ngăn chặn co thắt động mạch, đặc biệt là ở động mạch vành.
• Đối với tim: Thuốc sẽ ảnh hưởng đến kênh vận chuyển ion canxi trên tế bào mô tim, giảm nồng độ ion canxi vào tế bào, làm giảm khả năng co bóp cơ tim, giảm hoạt động cơ tim và giảm nhu cầu oxy của cơ tim.
• Đối với tế bào thần kinh tự động: Bao gồm nút xoang, nút nhĩ thất và mạng dẫn truyền purkinje của tim, thuốc giảm nồng độ ion canxi, làm thay đổi điện thế màng tế bào, giảm tính khử cực của tế bào thần kinh tự động và kéo dài thời gian dẫn truyền trong tim.

Với cơ chế tác động này, thuốc chặn kênh canxi tạo ra những hiệu ứng sau trên cơ quan:

• Trên cơ trơn

Giãn cơ trơn: Ảnh hưởng đến cơ trơn khí, phế quản, tiêu hóa, tử cung, đặc biệt là thành mạch.

• Trên cơ tim:

Làm giảm dẫn truyền và giảm co bóp cơ tim, từ đó giảm nhu cầu oxy ở bệnh nhân có co thắt mạch vành.

• Mạch não

Nimodipine, thuốc nhóm DHP, tác động mạnh với mạch não, được sử dụng cho bệnh nhân tai biến mạch não do chảy máu dưới mạng nhện gây co mạch.

3.1 Chỉ định của thuốc chặn kênh canxi

Thuốc chặn kênh canxi được sử dụng cho 3 mục đích chính:

• Điều trị tăng huyết áp: Cả trong trường hợp tăng huyết áp và cơn tăng huyết áp. Giảm cả huyết áp tâm thu và tâm trương, nhưng không ảnh hưởng đến người có huyết áp bình thường.
• Bệnh lý mạch vành: Nhóm Non–DHP được sử dụng trong điều trị cơn đau thắt ngực, thiếu máu cơ tim thầm lặng, đau thắt ngực do co thắt động mạch vành (prinzmetal). Có thể kết hợp với các loại thuốc khác trong điều trị thiếu máu cơ tim cục bộ.
• Điều trị loạn nhịp tim: Thuốc chặn kênh canxi nhóm Non-DHP được sử dụng trong điều trị một số rối loạn nhịp như nhịp nhanh xoang, ngoại tâm thu nhĩ.

Ngoài ra, thuốc còn được chỉ định trong một số trường hợp như:

• Tăng áp động mạch phổi tiên phát.
• Co mạch não sau xuất huyết dưới màng nhện (sử dụng nimodipine).
• Bệnh cơ tim phì đại.
• Đau nửa đầu Migraine.
• Hội chứng Raynaud.

3.2 Chống chỉ định thuốc chặn kênh canxi

Chống chỉ định đối với nhóm DHP:

• Hẹp động mạch chủ
• Bệnh phì đại cơ tim
• Suy tim nặng
• Đau thắt ngực không ổn định

Chống chỉ định đối với nhóm Non-DHP:

• Suy tim tâm thu
• Hội chứng yếu nút xoang
• Block nhĩ - thất
• Nhịp tim chậm

Việc sử dụng thuốc chặn kênh canxi cần thận trọng và theo dõi bởi bác sĩ chuyên nghiệp để tránh biến chứng nguy hiểm.

Để đặt lịch khám tại viện, vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyMytour để quản lý lịch và đặt hẹn mọi lúc, mọi nơi.