Buzz
Đang cầm cuốn sách HIẾN PHÁP MỸ ĐƯỢC LÀM RA NHƯ THẾ NÀO? của tác giả Nguyễn Cảnh Bình, một người tôi chưa từng gặp mặt, không nổi danh trong giới luật học Việt Nam. Tôi khâm phục sự tận tâm của tác giả khi dày công biên soạn cuốn sách này. Điều đặc biệt là anh chưa một ngày ngồi ở trường luật. Anh là dân học hóa. Vậy mà bằng niềm đam mê luật học, anh đã sưu tầm và biên dịch hàng loạt cuốn sách đồ sộ, trong đó có cuốn Hiến Pháp Mỹ tôi đang đọc.
Nhớ lại cách đây hơn 10 năm, tôi đã vô tình đọc được cuốn sách này của anh trong một lần đi hội sách. Tôi mua về và đọc nát. Tôi đã yêu nước Mỹ hơn nhiều từ ngày ấy. Có lẽ những lời anh viết cũng đã chắp thêm ước mơ sang Mỹ du học của tôi dù tôi chưa biết bằng cách nào để thực hiện giấc mơ tuổi trẻ của mình. Nhưng lúc ấy với tôi là đọc, đọc những tư tưởng, biết thêm về những nhân vật vĩ đại của nước Mỹ, hiểu họ nghĩ gì và mong muốn gì cho tương lai con cháu sau này khi ngày ấy họ đang bàn nhau về việc xây dựng một bản Hiến Pháp đặt nền móng cho một chính quyền liên bang ngày nay.
Hôm nay, sau gần 12 năm và sau khi đã đạt được ước mơ học tập tại Mỹ và quay trở về Việt Nam, tôi đọc lại trong một tâm trạng khác. Tôi có nhìn nhận và đánh giá sâu và chân thực hơn, nhưng phải nói thật tôi lại bị lôi cuốn bởi những nhân vật và sự kiện, những tư tưởng lập hiến và lập quốc vô cùng sâu sắc.
Cách đây hơn 200 năm (ngày 25 tháng 5 năm 1787), các đại biểu tiểu bang tụ họp tại Dinh Độc Lập để tham gia Hội Nghị Lập Hiến, khai sinh ra Hiến Pháp Hoa Kỳ, với những ý tưởng lập pháp, lập quốc và hệ thống chính quyền từ liên bang tới tiểu bang.
Đối với những ai đam mê luật học, những tư tưởng lập pháp và nguồn gốc của chúng sẽ là nguồn tri thức quý báu hình thành nền tảng dư duy pháp lý vững chắc.
Khi đọc bản Hiến Pháp Mỹ ngày nay, chúng ta có thể chỉ thấy một cuốn sách mỏng nhưng không biết rằng các lãnh đạo lập quốc Hoa Kỳ đã phải suy nghĩ, thảo luận và thỏa hiệp với các đại biểu từ các tiểu bang trong nhiều ngày dòng giã.
Những tư tưởng lập quốc ban đầu không hề rõ ràng. Trước khi có mô hình chính quyền như ngày nay, đã có nhiều phương án được đưa ra nhưng cuối cùng chỉ có Phương Án Virginia được chọn làm nền tảng cho Hiến Pháp Mỹ ngày nay.
Không phải những tư tưởng lập hiến ngay ban đầu đã dễ dàng được chấp nhận, mà phải được đề xuất và giải thích cặn kẽ nhằm thuyết phục những lãnh tụ lớn của Hoa Kỳ như George Washington và Thomas Jefferson.
Trong thư gửi George Washington, James Madison đã nêu những lo ngại của mình về mô hình chính quyền cho nước Mỹ, đề xuất một mô hình trung lập đảm bảo quyền lực cho chính quyền liên bang và bảo toàn chính quyền của các tiểu bang.
Chỉ muốn nói rằng một cuốn sách công phu là biểu hiện của đam mê với luật học và tư tưởng lập hiến, lập quốc, cũng như lòng biết ơn đối với tác giả Nguyễn Cảnh Bình.
Nguyễn Bá Trường Giang
