Hiểu rõ nguyên nhân gây ra tiêu chảy cấp để phòng ngừa một cách hiệu quả.

1. Tác nhân gây tiêu chảy cấp phổ biến nhất

Nguyên nhân chính gây tiêu chảy cấp ở trẻ thường là do vi khuẩn, lây nhiễm từ thực phẩm không đảm bảo vệ sinh an toàn, môi trường sống hoặc vật dụng hàng ngày của trẻ.

Tiêu chảy cấp thường xảy ra ở trẻ em và sơ sinh

Cụ thể, các nguyên nhân chính gây ra tiêu chảy cấp ở trẻ là:

1.1. Nhiễm vi khuẩn

Các loại vi khuẩn thường gây bệnh tiêu hóa, như Tả, E.Coli, Shigella, Campylobacter Jejuni,…

1.2. Nhiễm virus

Rotavirus thường là nguyên nhân chính gây ra các trường hợp tiêu chảy nặng, gây mất nước và đe dọa tính mạng của trẻ nhỏ. Trẻ dưới 2 tuổi nhiễm Rotavirus thường gặp tiêu chảy nặng và có nguy cơ đe dọa đến tính mạng. Ngoài ra, các virus khác như Adenovirus, Enterovirus, Norwalk virus cũng có thể gây tiêu chảy và cần được điều trị sớm.

1.3. Nhiễm ký sinh trùng

Ký sinh trùng cũng có thể xâm nhập vào hệ tiêu hóa của trẻ nhỏ, phát triển và gây bệnh tiêu chảy. Một số ký sinh trùng thường gây tiêu chảy cấp là Cryptosporidium, Amip, Giardia, Entamoeba histolytica,…

1.4. Nhiễm trùng tiến triển từ các cơ quan khác

Đôi khi, vi khuẩn gây nhiễm trùng ở các cơ quan khác không được điều trị hiệu quả có thể lan rộng sang hệ tiêu hóa ở trẻ, gây nhiễm trùng thứ phát sau nhiễm khuẩn tiết niệu, hô hấp, hoặc viêm màng não,…

Trẻ có thể mắc tiêu chảy cấp do nhiễm trùng đường tiêu hóa

1.5. Do nguyên nhân khác

Hệ tiêu hóa của trẻ nhỏ thường rất yếu, khả năng chống lại tác nhân gây bệnh kém, do đó, nguy cơ mắc bệnh cũng cao hơn. Đôi khi, tiêu chảy cấp ở trẻ có thể do dị ứng với thực phẩm, thức ăn, hoặc thuốc uống,…

Những nguyên nhân gây tiêu chảy cấp này thường ảnh hưởng nhiều nhất đến trẻ dưới 2 tuổi. Trẻ có sức khỏe yếu, hệ miễn dịch nhạy cảm có nguy cơ mắc bệnh cao hơn, bao gồm: trẻ sinh non, trẻ suy dinh dưỡng, trẻ mắc bệnh di truyền, trẻ không được nuôi dưỡng bằng sữa mẹ đầy đủ trong ít nhất 6 tháng đầu đời để nhận được kháng thể từ mẹ.

Việc chăm sóc từ phía cha mẹ, đặc biệt là việc duy trì điều kiện vệ sinh tốt và đảm bảo nguồn nước, thực phẩm không bị ô nhiễm, đều là những yếu tố có thể gây ra tiêu chảy cấp ở trẻ nhỏ. Phòng tránh bệnh tật là biện pháp tốt nhất được khuyến khích, vì ngay cả khi được điều trị kịp thời, bệnh vẫn có thể ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa và sức khỏe tổng thể của người mắc bệnh.

2. Hướng dẫn phòng ngừa tiêu chảy cấp ở trẻ từ Bộ Y tế

Để ngăn ngừa tiêu chảy cấp ở trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và cả người lớn, Bộ Y tế khuyến nghị mọi người tuân thủ nghiêm túc các biện pháp sau đây:

Trẻ cần được hướng dẫn về việc rửa tay sạch sẽ để ngăn chặn vi khuẩn

2.1. Bảo đảm vệ sinh cá nhân và môi trường sạch sẽ

Các thói quen về vệ sinh cá nhân và môi trường sống xung quanh đây được coi là biện pháp hiệu quả nhằm ngăn ngừa nhiễm trùng gây tiêu chảy cấp và các bệnh do vi sinh vật ở trẻ nhỏ:

• Thường xuyên rửa tay và sát khuẩn bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt là trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Cha mẹ nên dạy trẻ thói quen này cho đến khi trẻ thực hiện đều đặn và nghiêm túc.

• Bảo đảm vệ sinh nhà cửa và xử lý phân đúng cách: Mỗi gia đình cần chú ý xây dựng nhà vệ sinh đúng tiêu chuẩn, tránh việc đi tiêu bừa bãi. Đặc biệt, phân bò không nên đổ trực tiếp vào ao, hồ hoặc sử dụng để bón cho cây trồng, đặc biệt là rau ăn lá hoặc quả ăn trái.

• Hạn chế tiếp xúc của trẻ với trẻ hoặc người lớn mắc bệnh: Vi sinh vật gây tiêu chảy cấp có thể lây nhiễm qua dịch tiết tiêu hóa hoặc phân của người bệnh. Trẻ nhỏ thường chưa nhận thức được đầy đủ về việc phòng ngừa lây nhiễm bệnh, vì vậy cha mẹ cần theo dõi và hướng dẫn trẻ về cách tự bảo vệ bản thân một cách hiệu quả nhất.

• Bảo đảm vệ sinh môi trường sống của trẻ: Nhà cửa, dụng cụ ăn uống, vật dụng cá nhân và môi trường sống xung quanh cần được bảo quản sạch sẽ, thông thoáng, thường xuyên được vệ sinh và sát khuẩn.

2.2. Đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm

Hầu hết các trường hợp tiêu chảy cấp ở trẻ đều do nhiễm khuẩn hoặc vi trùng qua thức phẩm không được chế biến và bảo quản vệ sinh. Dưới đây là những nguyên tắc an toàn vệ sinh thực phẩm mà cha mẹ cần tuân thủ, đồng thời dạy trẻ thực hiện.

Bảo đảm vệ sinh thực phẩm an toàn giúp ngăn ngừa tiêu chảy ở trẻ

Chọn lựa ăn thức ăn chín, uống nước sôi, tránh uống nước không được đun sôi và các thực phẩm chưa qua chế biến hoàn toàn, 

Những thực phẩm, nguồn nước không đảm bảo vệ sinh không nên sử dụng mà không qua chế biến nhiệt độ cao để tiêu diệt vi khuẩn có thể gây ra tiêu chảy cấp ở cả người lớn và trẻ em có hệ tiêu hóa yếu. Nguy cơ mắc bệnh cũng cao hơn trong trường hợp này.

Chọn lựa thực phẩm sạch, an toàn

Trong việc sử dụng thực phẩm trong gia đình, đặc biệt là khi chế biến cho trẻ nhỏ, cần chú ý đảm bảo an toàn, tránh sử dụng thực phẩm có chứa dư lượng chất bảo vệ thực vật hoặc phân bón. Đồng thời, cũng cần lưu ý khi sử dụng thực phẩm không rõ nguồn gốc, đặc biệt là khi chế biến đã từng gây ra triệu chứng đau bụng, buồn nôn hoặc các triệu chứng tiêu hóa khác cho trẻ.

Rửa tay kỹ lưỡng bằng xà phòng trước khi chuẩn bị thức ăn cho trẻ

Vi sinh vật gây bệnh đường tiêu hóa có thể lây từ tay người chế biến sang thực phẩm mà trẻ sẽ ăn.

2.3. Bảo vệ nguồn nước, ưu tiên sử dụng nước sạch.

Nếu trẻ và nhiều người trong gia đình hoặc khu vực sống thường xuyên gặp phải tiêu chảy cấp, nguyên nhân có thể là do nguồn nước. Cần chú ý đến các vấn đề về vệ sinh nguồn nước như sau:

Nguồn nước dùng để uống và nấu ăn cần phải được đảm bảo sạch sẽ

• Ưu tiên sử dụng nguồn nước sạch và bảo đảm vệ sinh cho việc chế biến thực phẩm và uống nước. 

• Nguồn nước dùng cho việc uống và sinh hoạt cần được bảo quản sạch sẽ, có nắp đậy, không để nước bẩn từ bên ngoài như nước ao, nước sông,… trộn lẫn vào.

• Nếu không có nước máy, nên sử dụng cloramin B để sát khuẩn cho tất cả nước uống.

Nguyên nhân gây tiêu chảy cấp ở trẻ chủ yếu là do nguồn nước và nguồn thực phẩm không đảm bảo sạch sẽ, cũng như thói quen ăn uống và vệ sinh không đúng. Với các biện pháp phòng ngừa này, cả trẻ em và gia đình sẽ được bảo vệ tốt hơn khỏi nguy cơ mắc bệnh tiêu chảy và các vấn đề tiêu hóa khác.