Buzz
Khi Kellyanne Conway sử dụng thuật ngữ “Sự thật thay thế” trong một cuộc phỏng vấn với NBC, tuyên bố này đã gây xôn xao dư luận không chỉ vì việc công nhận một cách rõ ràng sự dối trá này, mà còn vì nó đã mở ra một cách nhìn mới về tính minh bạch trong chính trị: tương tự như định luật 3 Newton, mọi sự thật đều có một sự thật ngược lại và có sức ảnh hưởng tương đương, mỗi chiều sự thật được sử dụng để củng cố niềm tin của mình.
Cuốn sách mới của Newt Gingrich, Hiểu về Trump, là một ví dụ điển hình cho điều này. Trong một nỗ lực miêu tả tổng thống như một anh hùng của những người lao động nhưng luôn bị hiểu lầm, hoặc một nhà lập pháp trở thành nạn nhân của các phương tiện truyền thông đối lập, cuốn sách đã liệt kê những sự thật khó tin, một khi chúng ta đã thấy cách Trump nói, hoặc hành động, hoặc quản lý.
Bản tuyên ngôn của Gingrich có lời mở đầu được viết bởi Eric Trump - người mô tả cuốn sách này là “cái nhìn từ bên trong của một chiến dịch vĩ đại nhất mọi thời đại'. Sau đó là những phân tích về những yếu tố tạo nên một kỳ tích bất ngờ là chức tổng thống của Trump. Trong đó, có những yếu tố rất không liên quan và cũng có những yếu tố rất xa lạ với Trump. Dưới đây là một số điểm nổi bật từ cuốn sách:
Trump được đánh giá theo khu Queens, không phải Manhattan
Gingrich nhấn mạnh trong phần mở đầu của cuốn sách rằng Trump không phải là một người ở khu Manhattan quyền lực và giàu có mà là một người khu Queens khiêm tốn. Tương tự, một phần quan trọng trong chương đầu tiên được dành để khám phá Trump theo góc độ này: “là một doanh nhân, không phải là một học giả”; “Một người xây dựng, không phải là một nhà tài chính”; “Một người theo chủ nghĩa thực dụng, không phải là một hệ tư tưởng”.
Thật khó để tranh luận về những đặc điểm đó; Trump chắc chắn không phải là một học giả, dường như ông cũng không có ý thức hệ giống như các chính trị gia đảng Cộng hòa. Nỗ lực của Gingrich để diễn giải những gì các học giả cánh hữu đã lý luận trong một năm rưỡi - rằng Trump hiểu các vấn đề mà người lao động Mỹ bình thường phải đối mặt và luôn tìm cách giải quyết chúng – mất đi tính thuyết phục khi đi kèm với những câu chuyện nhỏ về tương tác cá nhân của ông với tổng thống.
Gingrich nhớ lại cuộc gặp gỡ giữa ông, cùng với người vợ Callista, và Trump ở Des Moines trước khi chiến dịch bầu cử bắt đầu. Trump hỏi Gingrich về ước tính chi phí cho một chiến dịch tranh cử tổng thống. Gingrich đã nói rằng Trump cần từ 70 đến 80 triệu đô la để có thể trở thành một đối thủ “cạnh tranh cao”.
“Câu trả lời của ông ta thực sự ấn tượng”, Gingrich viết, “Sau một lúc suy nghĩ, ông ấy nói: 70 đến 80 triệu đô, tương đương với việc mua một chiếc du thuyền. Điều này sẽ thú vị hơn nhiều so với một chiếc du thuyền!”
Gingrich cảm thấy ấn tượng khi thấy Trump thưởng thức đồ ăn nhanh trên chiếc máy bay Boeing 757 “sang trọng” của mình. Sau đó tác giả ca ngợi sự quan tâm trọn đời của tổng thống đối với người lao động. Cuối cùng, ông khen ngợi cách tổng thống tiếp cận thông minh như một doanh nhân thay vì một học giả, và cho rằng dù ông ta có biết tên thủ đô của 42 quốc gia hay không không quan trọng, “trái ngược hoàn toàn với giới trí thức tại Washington”, Trump “luôn đảm bảo rằng mình sẽ biết những gì cần phải biết để thành công vào thời điểm quyết định”.
Đồng quan điểm đó, Gingrich viết rằng “vị tổng thống thức dậy hàng ngày và muốn biết những gì thực sự xảy ra trên thế giới” - và cung cấp bằng chứng bằng việc Trump sẵn lòng nhận cuộc gọi chúc mừng sau cuộc bầu cử từ tổng thống Đài Loan.
Sự việc đó phần lớn được coi là một hành động ngoại giao bất cẩn, tạm thời đe dọa mối quan hệ của Mỹ với Trung Quốc. Tuy nhiên, ngay sau đó, khi Tập đoàn Trump nhận được sự chấp thuận sơ bộ để đăng ký 38 nhãn hiệu tại Trung Quốc, Trump đã nhanh chóng quay trở lại chính sách Một Trung Quốc sau khi đùa giỡn với ý định bãi bỏ chính sách đó.
Trump rất giỏi trong việc lật ngược quan điểm phổ biến
Trong bài tiểu luận sắc bén cho tờ New York Times năm 1995 với tiêu đề “Giáo lý của Gingrich” (“Teachings of Speaker Gingrich”), Joan Didion đã viết như sau về cựu phát ngôn của Nhà Trắng: Ông ta luôn đặt mình vào những vị trí lôi kéo theo phản ứng tiêu cực và sự phẫn nộ không xác định của đám đông. Nhưng ông sẽ giữ vững lập trường, dùng khả năng hùng biện của mình, một mình, đối lập với 'hệ thống', với 'Washington', với 'giới thượng lưu tự do', với ‘giới thượng lưu bờ đông'... hoặc đơn giản là với một 'bọn họ' (“they”) nào đó không xác định.
Trong cuốn sách mới nhất, Gingrich lại đưa ra một tư duy về nhóm luôn chống lại “chủ nghĩa nhân dân” nửa vời của Trump. Ông viết rằng để hiểu Trump, chúng ta cần nhìn nhận ông như một cái bàn bốn chân, mỗi phần đại diện cho một phần trong ý thức của Trump: chống lại cánh tả, chống lại sự ngu ngốc, chống lại chính trị đúng đắn (political correctness), chống lại phong trào thân Mỹ (pro American).
“Khả năng đối mặt với quan điểm phổ biến rất quan trọng vì phần lớn quan điểm phổ biến ở Washington khá ngớ ngẩn”, Gingrich viết. “Một ví dụ rõ ràng là sự hỗn loạn đáng cười sau khi Trump quyết định tái cấu trúc lịch các cuộc họp tình báo hàng ngày thành hai hoặc ba lần mỗi tuần. Trump giải thích rằng các cuộc họp này thường lặp đi lặp lại đến mức lãng phí thời gian”.
Mọi người tự hỏi liệu Gingrich có thể cung cấp một cái nhìn sâu sắc hơn để làm rõ hình ảnh của Trump như một con người của dân tộc, một người đang chỉnh đốn máy quản trị và giảm thiểu các thủ tục của chính phủ. Nhưng ví dụ tốt nhất ông có thể đưa ra là biến thể lại những phát ngôn vô lý và thô tục của Trump – thành một cái bàn bốn chân.
Những người trí thức không hợp tác sẽ không còn làm trở ngại cho chúng ta
Trong một chương mang tựa đề “Sự bùng nổ của IYI” (The rise of IYI), Gingrich cố gắng đánh giá sự thiếu kinh nghiệm của Trump như một lợi thế thay vì là nhược điểm, so với những người mà Nassim Taleb gọi là “Những Trí thứ Dốt Nát” (Intellectual Yet Idiot).
Taleb đã phổ biến thuật ngữ này trong một bài viết vào tháng 9 năm 2016. IYI là một danh xưng dành cho tầng lớp thượng lưu, những người nịnh hót và thế hệ nhạy cảm. Gingrich sử dụng quan điểm này để thảo luận về cuộc tranh cãi Tổng thống đầu tiên. Taleb mô tả IYI là một người đọc tạp chí The New Yorker, tham dự TED Talks và ít vận động thể chất. Taleb viết: “Hãy cẩn thận với những người trí thức nửa vời. Họ tự cho rằng mình thông thái, nhưng họ thực sự không biết cách lập luận”.
Trớ trêu thay, cựu phát ngôn Nhà Trắng - người đã dành sự nghiệp của mình để phân tán sự hoài nghi về chính phủ - có vẻ như đã mất khả năng nhận biết những lời nói không rõ ràng của mình.
Điều trớ trêu tiếp tục khi Gingrich trích dẫn Michael Polanyi để bảo vệ Trump: “Kiến thức rõ ràng là những gì bạn học được từ một nền giáo dục truyền thống, trong khi kiến thức ngầm là những gì bạn học được thông qua việc thực hành”. Gingrich viết: “Ở Hoa Kỳ, chúng ta đã có quá đủ kiến thức rõ ràng về hệ thống chính trị, phương tiện truyền thông và các tổ chức chính phủ. Tổng thống Trump đang dẫn đầu trong việc tôn trọng kiến thức ngầm trong hệ thống liên bang, để chính phủ có thể hoạt động hiệu quả và thực tế hơn để phục vụ nhân dân của mình.
Nước Mỹ đang trải qua một quá trình đổi mới lớn và Trump là ứng cử viên duy nhất có vẻ nhận thức được điều đó.
Trong nửa sau của cuốn sách, thảo luận về cách Trump và Đảng Cộng hòa có thể thành công, Gingrich tiếp tục viết một lời ca ngợi về khát vọng thay đổi của Trump bắt đầu từ cử tri.
Đầu tiên, Gingrich chỉ trích cánh tả với “văn hóa bắt nạt những người không có đặc quyền”, và tố cáo chủ nghĩa tự do bản sắc như một xu hướng độc hại đã đóng góp vào làn sóng phẫn nộ mà Trump đã phải đối mặt.
“Nếu bạn nhìn thế giới qua một kính chúng tính về chủng tộc, giới tính và bản sắc tình dục”, như Gingrich viết, “thì mọi thứ sẽ được nhìn nhận bằng sự chấp nhận hoặc thù địch với những khía cạnh đó của bản sắc cá nhân”.
Nhắc đến bài phát biểu nhậm chức của Trump, Gingrich lập luận rằng “Trump đã nói trực tiếp với hàng triệu người Mỹ đang thất vọng, những người đã chứng kiến cộng đồng của họ suy tàn trong khi những kẻ trí thức ngu dốt của chính phủ và truyền thông tuyên bố rằng nền kinh tế đang cải thiện, tình trạng thất nghiệp đang giảm và Mỹ đang dẫn đầu thế giới'.
Nhìn chung, cuốn sách đầy những lời lẽ vô vị kiểu Gingrich. Nó không giúp chúng ta hiểu rõ về Trump, nhưng nó cung cấp một cái nhìn về nghệ thuật hùng biện mà người ta có thể sử dụng để biện hộ cho những điều không thể biện hộ được.
Về lời nhận xét của Gingrich về những người phản đối tổng thống, một câu lựa chọn rất hữu ích và rất phong cách của Trump có thể được tìm thấy ngay trên trang đầu tiên: “Hoặc là họ không biết gì cả hoặc là họ đang nói dối. Kệ đi!”.
Người dịch: Anh Thư
