
Trong một cuộc trò chuyện với anh lái xích lô bên bờ hồ Hoàn Kiếm, tôi đã ngạc nhiên khi biết anh ấy là một nghệ sĩ chơi saxophone tài ba và còn là đội trưởng của nhóm nhạc kèn đồng với hơn 40 nhạc công tại Nam Định. Tò mò, tôi quyết định khám phá về Phạm Pháo, nơi mọi người thường gọi là 'Vương quốc của những chiếc kèn đồng'. Vùng đất này được biết đến với nghề làm kèn đồng đã tồn tại hơn một thế kỷ, với một dàn nhạc kèn đồng lớn lên đến gần một ngàn nhạc công.
Tại đây, tôi có cơ hội trải nghiệm những điều đặc biệt, từ kiến trúc của nhà thờ đến những nghi lễ tôn giáo. Điều thú vị hơn cả là được lắng nghe những câu chuyện xoay quanh cây kèn đồng, về vai trò của âm nhạc kèn trong cuộc sống tinh thần và trong văn hóa tín ngưỡng, âm thanh của kèn đồng mang ý nghĩa làm nên sự gắn kết trong cộng đồng.
Và hiểu rõ hơn về lý do tại sao anh lái xích lô lại tự hào kể về phong trào chơi kèn ở quê hương của mình một cách hứng khởi và tự tin!
NHÀ THỜ VÀ CÁC LỄ HỘI
Tại đây, tôi có cơ hội trải nghiệm những điều đặc biệt, từ kiến trúc của nhà thờ đến những nghi lễ tôn giáo. Điều thú vị hơn cả là được lắng nghe những câu chuyện xoay quanh cây kèn đồng, về vai trò của âm nhạc kèn trong cuộc sống tinh thần và trong văn hóa tín ngưỡng, âm thanh của kèn đồng mang ý nghĩa làm nên sự gắn kết trong cộng đồng.
Và hiểu rõ hơn về lý do tại sao anh lái xích lô lại tự hào kể về phong trào chơi kèn ở quê hương của mình một cách hứng khởi và tự tin!
NHÀ THỜ VÀ CÁC LỄ HỘI
Nhà thờ Phạm Pháo
Chủ nhật vừa qua là ngày lễ Kitô Vua, đánh dấu kết thúc năm phụng vụ để chào đón mùa Vọng và lễ Giáng Sinh sắp đến. Tượng Chúa Kitô Vua sẽ được diễu hành quanh nhà thờ. Trong hình là chiếc diễu hành sẵn sàng cho lễ rước.
Tiếng chuông báo hiệu đến giờ Lễ. Trên đỉnh của tháp, các chuông với âm thanh sâu lắng và du dương khác nhau, khi có 2 hoặc 3 người kéo, tạo nên dải âm thanh lôi cuốn và cảm xúc, như chúng ta thường nghe thấy.
Trong buổi Lễ
Khu vực ca hát Thánh Ca
Nghi thức rước lễ Tháng 11 trong lịch Công giáo là tháng kính nhớ tổ tiên và những người đã khuất - thường được gọi là tháng 'các đẳng linh hồn'. Trong dịp này, khi tôi đến Phạm Pháo, tôi nhận thấy rằng nhiều người từ xa trở về quê hương để cùng gia đình tưởng nhớ người thân đã mất, bên mộ họ, cầu nguyện cho họ được bình an và hạnh phúc ở cõi thiên đàng.
Từ buổi chiều, mọi người hân hoan tụ tập, tay nắm tay, chuẩn bị hoa và cỏ, trang trí kỷ niệm cho những người thân đã về với đất mẹ, để sẵn sàng cho buổi lễ vào tối.
Một cụ bà đang đợi mong ngóng để tham gia vào nghi thức cầu nguyện cùng cộng đồng cho những linh hồn đã ra đi.
Tại Phạm Pháo, mỗi buổi lễ đều được trang hoàng lộng lẫy, với sự góp mặt của đội kèn, từ nhà thờ dẫn lễ ra nghĩa trang. Ở đây, mỗi giáo xứ đều sở hữu một đội kèn riêng biệt, đem đến không khí trang nghiêm và linh thiêng.
Ngồi lắng nghe thuyết pháp
Các nữ tu trong thời gian lễ cầu nguyện cho các linh hồn
Những người tham dự lễ, hồi tưởng và cầu nguyện cho tổ tiên, ông bà, cho những người thân đã khuất, mong rằng linh hồn họ sẽ được yên bình và hạnh phúc trong cõi thiên đàng.TRUYỀN THỐNG GIA ĐÌNH, NIỀM TỰ HÀO
Phòng thờ của gia đình ông Hưởng, một người thầy của nhiều đội kèn trong giáo phận. Một gia đình đặc biệt, với ba thế hệ liên tục gắn bó với nghệ thuật chơi kèn đồng. Ông Hưởng tiếp nối truyền thống của cha mình và trở thành một người thầy giáo dạy kèn
Hai vợ chồng ông Hưởng là những nghệ nhân với khả năng chơi nhiều loại kèn khác nhau. Vợ ông là thành viên của đội hát Thánh ca tại giáo xứ Trại Đáy và cũng là một tay trống tài năng.
Nhà của ông Hưởng là nơi quen thuộc của các bạn học kèn, nơi họ thường tụ tập, cùng nhau rèn luyện và chơi những bản nhạc.
Bên cạnh việc giảng dạy kèn, gia đình ông Hưởng còn kinh doanh xưởng làm và sửa chữa kèn đồng, phục vụ cho cộng đồng người chơi kèn ở Nam Định và các tỉnh lân cận.
Những cây kèn cũ từ khắp nơi được gửi về để vợ chồng ông Hưởng sửa chữa và làm mới.
Trọng, con trai của ông Hưởng, đã trưởng thành bên những cây kèn đồng và hiện đang theo đuổi nghề kèn cùng cha, chọn con đường âm nhạc chuyên nghiệp. Hiện tại, Trọng là sinh viên năm thứ 4 tại khoa nhạc Jazz, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam.
Mặc dù đã quen thuộc với âm nhạc từ khi còn nhỏ, nhưng Trọng cần có kiến thức vững chắc và sâu rộng về âm nhạc để có thể tiến xa hơn trên con đường chuyên nghiệp của mình.
Nhà trọ, nơi để thư giãn sau những giờ học căng thẳng.
Phòng trọ của Trọng.

Thời gian thư giãnĐÊM VÀO… TIẾNG KÈN HÒA MÌNH
Âm nhạc từ những chiếc kèn không chỉ là niềm đam mê cá nhân, mà còn là sợi dây vô hình nối kết cộng đồng. Dù là doanh nhân, thợ mộc, người nông dân, người già hay trẻ, sau một ngày làm việc họ tụ họp lại, cùng nhau trong tiếng kèn hòa mình vào bản nhạc. Ông Hưởng chia sẻ với tôi “Xưa kia, được vào đội kèn là một vinh dự lớn. Phải biết chơi kèn và có con trai, sau này khi mất, con trai sẽ thay thế, chơi cây kèn của cha. Nhưng giờ đây, thời nào cũng khác, ai chơi kèn tốt thì được mời vào đội.”


Huấn luyện đội kèn tại nhà thờ Nam Hòa
Ông Nguyễn Xuân Khoát, một nhạc sĩ nổi tiếng, chuyên sáng tác, dàn dựng và chỉ huy dàn nhạc tại Phạm Pháo. Ông đã được đào tạo chuyên sâu tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Sau nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực âm nhạc chuyên nghiệp, hiện ông dành thời gian để phát triển phong trào chơi kèn đồng tại quê nhà.
Một người lớn tuổi đang chơi kèn Hê-Lơ-Công, một loại kèn lớn nhất trong bộ kèn, có trọng lượng lên đến 13 kg.



Trong đội kèn, có nhiều người lớn tuổi vẫn tích cực tập luyện.
Ông Hưởng đang điều chỉnh hướng của loa kèn cho nhạc công, chăm sóc từng chi tiết nhỏ để tạo ra một đội hình hoàn hảo.
Qua hơn 130 năm bảo tồn và phát triển phong trào chơi kèn đồng. Ngày nay, khi nhắc đến Phạm Pháo, người ta thường nghĩ ngay đến dàn kèn đồng nổi tiếng. Hình ảnh những người thợ, nông dân chơi kèn trở thành điều đặc biệt và hấp dẫn trong văn hóa dân gian ở vùng quê Việt Nam.Đồng Hiếu hiện là giảng viên nhiếp ảnh tại Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội, cùng với đó anh còn thực hiện nhiều dự án nhiếp ảnh với báo Lao Động. Anh Hiếu có thể được kết nối tại:
Facebook: https://www.facebook.com/hieu.dong.7
