Hóa chất bảo vệ thực vật

Thuốc trừ dịch hại, còn gọi là thuốc bảo vệ thực vật hoặc thuốc bảo vệ cây trồng (tiếng Anh: pesticide, crop protection agent), là các hợp chất hóa học hoặc tác nhân sinh học được thiết kế để ngăn chặn, tiêu diệt, đẩy lùi hoặc kiểm soát dịch hại.

Dịch hại có thể bao gồm vi khuẩn, virus, nấm, tuyến trùng, cỏ dại, động vật gặm nhấm, chim, cá và các sinh vật khác có thể cạnh tranh với con người về nguồn thực phẩm.

Thuốc trừ dịch hại được sử dụng để hỗ trợ sự phát triển nông nghiệp, nâng cao năng suất cây trồng. Tuy nhiên, nếu lạm dụng, chúng có thể gây độc cho con người qua tiếp xúc, hoặc làm ô nhiễm thực phẩm và môi trường, dẫn đến sự suy giảm chất lượng không khí, đất và nước.

Biện pháp Đấu tranh sinh học có thể được sử dụng thay vì thuốc bảo vệ thực vật vì nó an toàn hơn cho con người và thân thiện hơn với môi trường.

Danh mục thuốc trừ dịch hại

Bao gồm các nhóm thuốc phòng chống: vi khuẩn, nấm, virus, cỏ dại, giun, động vật gặm nhấm, ve bét, sâu bọ.

Xu hướng sử dụng thuốc trừ dịch hại

• Phương pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) áp dụng tất cả các biện pháp như canh tác, bón phân, tưới nước, và vệ sinh đồng ruộng nhằm hạn chế sự phát triển của dịch hại, với thuốc hóa học chỉ được sử dụng khi cần thiết và không gây ảnh hưởng đến các loài côn trùng có ích và môi trường, đảm bảo sản phẩm không chứa chất độc.
• Chọn thuốc có tính chọn lọc cao, không ảnh hưởng đến các loài có ích khác.
• Sử dụng chế phẩm sinh học, thuốc thảo mộc, hoặc thiên địch để kiểm soát dịch hại.
• Sử dụng thuốc hóa học (thuốc trừ dịch hại) đúng đối tượng, đúng thời điểm, đúng cách và liều lượng.

Việc sử dụng thuốc không đúng cách có thể khiến một số loài dịch hại trở nên nguy hiểm hơn do khả năng kháng thuốc.

Lịch sử

Từ năm 500 trước Công Nguyên, con người đã bắt đầu sử dụng thuốc trừ dịch hại để bảo vệ mùa màng của mình. Thuốc trừ dịch hại đầu tiên được dùng là lưu huỳnh. Vào thế kỷ 15, các chất độc như asen (thạch tín), thủy ngân, và chì được biết đến và sử dụng để tiêu diệt dịch hại. Đến thế kỷ 17, muối Nicotin chiết xuất từ lá thuốc lá được sử dụng như thuốc trừ côn trùng. Vào thế kỷ 19, hai loại thuốc tự nhiên là pyrethrum từ cây Cúc đại đóa (Chrysanthemum) và Rotenon từ rễ cây thuộc họ Đậu được phát hiện và sử dụng.

Vào năm 1939, nhà khoa học người Đức Paul Müller phát hiện ra DDT, một chất có hiệu quả mạnh mẽ đối với côn trùng, và nó nhanh chóng được sử dụng rộng rãi trên toàn thế giới. Tuy nhiên, đến năm 1960, người ta phát hiện ra rằng DDT gây ảnh hưởng xấu đến cá và chim, đe dọa sự đa dạng sinh học. DDT đã được sử dụng ở ít nhất 86 quốc gia và hiện vẫn được áp dụng ở một số quốc gia nhiệt đới để chống lại bệnh sốt rét vì khả năng tiêu diệt muỗi rất hiệu quả và một số côn trùng mang bệnh truyền nhiễm khác.

Việc sử dụng thuốc trừ dịch hại gia tăng đáng kể từ năm 1950. Mỗi năm, khoảng 2,5 triệu tấn thuốc được sản xuất và sử dụng cho các cánh đồng.

Các liên kết hữu ích

• Thông tin về phân loại và tác dụng của thuốc bảo vệ thực vật, tài liệu đào tạo từ dự án APHEDA-NILP trong lĩnh vực trồng chè, có sẵn trên trang web của Viện nghiên cứu KHKT Bảo Hộ Lao động.