
Nếu Nguyễn Tuân “sáng tác bút ký như một phương tiện khoa học” (theo Phan Ngọc), thì ký của Hoàng Phủ Ngọc Tường là những dòng văn xuôi tinh tế với sự đan xen của cảm xúc và lý trí. Nguyễn Tuân và Hoàng Phủ Ngọc Tường, từng cái có phong cách riêng, đã góp phần quan trọng làm nổi bật ký là một thể loại văn học độc đáo trong truyền thống văn học Việt Nam hiện đại, đặc biệt mang ý nghĩa trong quá trình phát triển và làm giàu ngôn ngữ Việt.
Hoàng Phủ Ngọc Tường “lựa chọn bút ký là thể loại văn xuôi đặc trưng… (là) duy nhất và không thể thay thế được”, như ông chia sẻ về sự nghiệp văn chương. Đó là một lựa chọn có căn cứ – căn cứ của tri thức, của trải nghiệm và nhiều hơn nữa là căn cứ của tinh thần.
Hoàng Phủ Ngọc Tường sinh ngày 9 tháng 9 năm 1937, tại thành phố Huế, nhưng quê hương ở làng Bích Khê, xã Triệu Long, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Sau khi hoàn thành học trình trung học ở Huế, năm 1960 ông tốt nghiệp khóa I khoa Việt Hán, Đại học Sư phạm Sài Gòn. Năm 1964, Hoàng Phủ Ngọc Tường nhận bằng Cử nhân triết học Đại học Văn khoa Huế. Từ năm 1960 đến năm 1966 ông giảng dạy tại trường Trung học phổ thông chuyên Quốc Học Huế. Từ năm 1966 đến 1975, Hoàng Phủ Ngọc Tường rời bỏ gia đình để tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ qua hoạt động văn nghệ – đây có thể coi là thời điểm quan trọng để ông bước vào con đường văn chương.
Trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, Hoàng Phủ Ngọc Tường đã có cơ hội tiếp xúc với nhiều người và hoàn cảnh khác nhau, từ đó tạo ra góc nhìn mới và cảm hứng cho việc sáng tác văn học của ông.
Ký ức đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành các tác phẩm của Hoàng Phủ Ngọc Tường. Ông thường nhấn mạnh về tầm quan trọng của văn hoá trong cuộc sống và niềm hy vọng vào sự thay đổi ý thức của con người đối với thiên nhiên.
Tác phẩm của Hoàng Phủ Ngọc Tường thường mang đậm dấu ấn của Huế, nơi mà ông đã gắn bó từ lâu. Ông mô tả về vẻ đẹp và sự ảnh hưởng của sông Hương trong văn học của mình.
Sông Hương không chỉ là nguồn cảm hứng mà còn là biểu tượng của sự giàu có và tinh thần truyền thống của người Huế, như được thể hiện qua tác phẩm của Hoàng Phủ Ngọc Tường.
Tác phẩm ký của Hoàng Phủ Ngọc Tường thường gợi lên tình yêu đặc biệt đối với thiên nhiên, nơi mà ông thường tìm thấy niềm vui và cảm hứng cho sự sáng tác của mình.
Qua việc kể chuyện, Hoàng Phủ Ngọc Tường thể hiện mối quan hệ chặt chẽ giữa con người và thiên nhiên, đồng thời tôn vinh văn hoá độc đáo của Huế.
Phong cách viết của Hoàng Phủ Ngọc Tường không chỉ đẹp về mặt ngôn ngữ mà còn sâu sắc trong tư duy và cấu trúc.
Theo CAO NGỌC THẮNG - VNQĐ
