Buzz
Khi tôi bước vào lĩnh vực biên tập truyền hình, nhiều người ngạc nhiên vì họ nghĩ rằng tôi đã học ngành truyền thông, báo chí. Thực ra, tôi tốt nghiệp chuyên ngành quản trị kinh doanh. Sau nhiều năm ra trường, tôi chưa từng làm việc trực tiếp trong lĩnh vực này. Tôi cũng không có sự nhiệt huyết với kinh doanh. Điều này cho thấy tôi đã chọn 'sai' ngành và làm việc 'trái' hướng.
Tôi từng trách cứ bố mẹ hay chính bản thân mình? Tôi đã. Tôi đã từng cảm thấy lạc hướng? Có lẽ. Tôi có lúc nào đó tự ti về bản thân? Chắc chắn. Nhưng liệu tôi có hoàn toàn mất đi niềm tin? Không bao giờ. Từ những lần vấp ngã, tôi học được những bài học quý giá mà nếu không có chúng, tôi sẽ không hiểu ra được.
Dưới đây là một số điều mà việc học 'sai' ngành, làm 'trái' nghề đã dạy cho tôi.
1. Những gì bạn học không bao giờ hoàn toàn vô ích
Những kiến thức và kỹ năng bạn học không hề phí phạm. Dù bạn không sử dụng chúng ngay bây giờ, nhưng chúng sẽ trở thành tài sản quý giá trong tương lai.
Lựa chọn 'sai' ngành học và gặp khó khăn trong tìm việc là điều không lạ. Tuy nhiên, nhìn lại, trong những gì bạn đã học và trải nghiệm, từ kiến thức chuyên môn đến kỹ năng tổ chức sự kiện, thậm chí là nghệ thuật biểu diễn: điều gì bạn làm tốt nhất? Cái gì có giá trị cho công việc bạn mong muốn? Kiến thức, kỹ năng nào là vững bền suốt cuộc đời?
Ví dụ như một người bạn của tôi, hiện đang làm marketing cho một công ty thương mại điện tử, mặc dù không học ngành này. Tuy nhiên, theo cô ấy, những năm học quản trị nhà hàng khách sạn không bao giờ là vô ích. Đi học đại học đã mở ra một thế giới mới, các kỹ năng làm việc nhóm, quản lý dự án để hoàn thành chương trình học có thể áp dụng cho công việc hiện tại và tương lai. Quan trọng là lựa chọn công việc theo đuổi sở thích và nguyện vọng của bản thân.
Nhưng đừng sử dụng điều này chỉ để giải thích với nhà tuyển dụng rằng bạn học ngành X nhưng lại ứng tuyển công việc Y vì bạn tích lũy được Z. Hãy làm điều đó vì bản thân bạn.
Bạn không sử dụng kiến thức và kỹ năng bạn có hiện tại không có nghĩa là bạn sẽ không sử dụng chúng trong tương lai. Tốt nghiệp Khoa Tâm lý học tại Đại học Harvard không phải là điều kiện để Natalie Portman trở thành diễn viên, nhưng nó chắc chắn đã giúp cô ấy thể hiện vai diễn xuất sắc trong bộ phim tâm lý kinh dị nổi tiếng “Black Swan”.
Cá nhân tôi, nhờ học quản trị kinh doanh, tôi có thể viết bài báo và phỏng vấn sâu về kinh doanh và kinh tế. Nếu không làm nghề này, tôi sẽ không có nguyên liệu để viết những dòng này.
Lựa chọn 'sai' ngành và làm việc 'trái' hướng có thể mang lại những cơ hội bất ngờ và hữu ích cho sự phát triển cá nhân.
Đôi khi ta nhầm lẫn giữa đam mê và ý tưởng lý tưởng về đam mê. Và ta không nhận ra khả năng thực sự của mình.
Bạn không nhất thiết phải làm công việc theo đam mê. Nếu làm, tuyệt vời. Nhưng nếu không, cũng không sao. Nếu mọi người đều làm việc mình đam mê, thì ai sẽ làm những công việc mà không ai muốn? Đó là lý do có hệ thống lao động xã hội. Mọi nghề nghiệp đều đáng trân trọng.
Thỉnh thoảng ta nhầm lẫn giữa đam mê và ý tưởng lý tưởng về đam mê. Và ta không nhận ra khả năng thực sự của mình. Sở thích viết không biến bạn thành nhà văn. Yêu thích tiếng Anh không đủ để bạn trở thành giáo viên tiếng Anh giỏi.
Chỉ khi bạn hành động, bạn mới biết liệu mình đã tô vẽ một bức tranh không thực tế, và khám phá ra khả năng thực sự của mình. Bạn không viết nổi tiểu thuyết, nhưng lại xuất sắc trong việc biên tập thời sự. Bạn lúng túng khi giải thích cấu trúc tiếng Anh, nhưng lại tỏa sáng khi làm phiên dịch. Hãy hành động, và câu trả lời sẽ tự nhiên hiện ra.
Dù bạn kiên trì theo đuổi đam mê, cuộc sống có thể đưa bạn đến những ngã rẽ không ngờ. Vera Wang từng là vận động viên trượt băng nghệ thuật, sau đó là biên tập viên tại Vogue trước khi trở thành nhà thiết kế thời trang nổi tiếng thế giới. Trước đây, bà không lọt vào đội tuyển trượt băng Olympics của Mỹ như mơ ước, nhưng sau này, bên cạnh những thiết kế váy cưới đỉnh cao, bà được tin cậy khi thiết kế trang phục cho các vận động viên trượt băng Olympics.
Hãy tin rằng, dù bạn chọn làm việc theo đam mê hay không, cuộc sống vẫn có những bất ngờ đầy ý nghĩa chờ đợi bạn.
Thay vì tự hỏi về những lựa chọn 'sai' trong quá khứ, hãy tập trung vào những gì bạn kiểm soát được ở hiện tại và trong tương lai.
Trong tiếng Anh có khái niệm 'dealbreaker', đó là điều quan trọng đến mức bạn không thể chấp nhận. Nó có thể là một giá trị bạn không bao giờ vi phạm, hoặc một yêu cầu không thể thỏa hiệp.
'Dealbreaker' có thể là một nguyên tắc không bao giờ phá vỡ, hoặc những yếu tố như mức lương, điều kiện làm việc. Biết rõ điều này giúp bạn chọn lựa công việc phù hợp hơn.
Đôi khi cuộc sống không màu hồng. Nhưng 'dealbreaker' là điều khiến bạn không thể chấp nhận. Đó có thể là một vấn đề quan trọng đến mức bạn từ chối thỏa hiệp.
'Dealbreaker' không phải lúc nào cũng dễ nhận biết. Đôi khi bạn cần phải can đảm từ chối thỏa hiệp để bảo vệ giá trị của mình.
Kết luận
Trong tiếng Anh có câu 'hindsight is 20/20', có nghĩa là rất dễ đánh giá mọi việc sau khi đã xảy ra, nhưng trước đó thì rất khó. Thay vì lãng phí thời gian suy ngẫm về quá khứ, hãy tập trung vào những gì bạn có thể kiểm soát ở hiện tại và trong tương lai.
Hãy xây dựng nguyên tắc tìm kiếm và chọn lựa công việc từ những giá trị và kinh nghiệm của chính mình. Như việc lắp ráp lego, hãy kết hợp các mảnh ghép từ học hỏi và trải nghiệm của bạn để tạo ra một hình dung toàn diện. Từ những mảnh ghép đó, bạn có thể tạo ra nhiều mô hình khác nhau, và có nhiều lựa chọn hơn bạn nghĩ.
