Học từ vựng qua nguồn gốc từ (Etymology) - nguồn gốc từ Dic và Dict

Etymology - nghiên cứu về nguồn gốc và cấu tạo của từ vựng - là một phương pháp học từ vựng rất hữu ích đối với những người học đang có mong muốn mở rộng và nâng cao vốn từ vựng của mình một cách hệ thống. Khi nắm được các thành phần cấu tạo nên từ vựng và ý nghĩa của từng thành tố đó, việc ghi nhớ từ vựng để áp dụng sẽ trở nên đơn giản hơn bao giờ hết. Trong bài viết ngày hôm nay, tác giả tiếp tục series học từ vựng qua gốc từ bằng cách cung cấp thêm cho người học về hai gốc từ rất thông dụng trong trong tiếng Anh: Dic- và Dict-

Key takeaway

• Gốc từ Dict, cũng như biến thể Dic của nó, bắt nguồn từ động từ dicere trong tiếng Latin,

• Gốc từ này có ý nghĩa tương đương với những cách diễn đạt “to say, to speak, to tell” trong tiếng Anh.

Giới thiệu về 2 nguồn gốc từ Dict và Dic

Cung cấp vốn từ vựng từ Dict và Dic

Order (v)

Động từ này được cấu tạo từ gốc từ Dict và hậu tố động từ -ate. Dựa trên thành phần của nó, người học sẽ thấy rằng động từ này có sẽ có ý nghĩa gần giống như chính ý nghĩa của gốc từ tạo thành nó mà không bị ảnh hưởng bởi thành phần còn lại trong từ. Động từ này được sử dụng với ý nghĩa là “nói cho người khác phải làm gì”, hay nói cách khác, “ra lệnh, yêu cầu, đưa ra quyết định”. Người học lưu ý rằng mặc dù ý nghĩa của nó liên quan đến hành động nói, từ này cũng có thể đi cùng với những chủ ngữ là vật, như ở trong câu ví dụ bên dưới

E.g. Weather often dictates how many layers of clothes you wear.

Dịch: Thời tiết thường quyết định xem bạn sẽ mặc bao nhiêu lớp áo.

Point out (v)

Động từ trên được hình thành bởi gốc từ Dict và tiền tố “In”, một từ có ý nghĩa tương đương với “towards” trong tiếng Anh. Kết hợp ý nghĩa của hai thành phần cấu tạo từ lại với nhau, người học sẽ rút ra được ý nghĩa của từ này là “nói hướng đến điều gì”. Hành động “nói để hướng đến một mục đích cụ thể”, nói theo một cách dễ hiểu hơn, chính là “chỉ ra điều gì, đưa ra điều gì”.

E.g. These symptoms indicate that he has a serious illness.

Dịch: Những triệu chứng này chỉ ra rằng anh ấy đang bị một căn bệnh nguy hiểm.

Forecast (v)

Từ sự xuất hiện của tiền tố “Pre” - diễn tả những gì xảy ra trước một điều gì khác, tương dương với “before” trong tiếng Anh, người học có thể suy luận rằng động từ này sẽ có ý nghĩa là “nói trước”, hay chính là hành động “tiên đoán, dự báo”. Người học cần lưu ý rằng động từ này cũng có thể được sử dụng với chủ ngữ là vật, và trong trường hợp như vậy, nó sẽ mang nghĩa tương tự như động từ “indicate” đã được chỉ ra ở trên.

E.g. She claims that she can predict future events.

Dịch: Cô ấy nói rằng cô ấy có thể dự đoán các sự kiện trong tương lai

Judgment (n)

Danh từ trên được cấu thành từ gốc từ Dict và tiền tố “ver”. Tiền tố này bắt nguồn từ veir trong tiếng Latin, có nghĩa tương đương với “true, trustworthy” trong tiếng Anh ngày nay. Lời nói mà “đúng, đáng tin”, thì chính là lời “phán quyết”. Danh từ này có thể được coi là từ đồng nghĩa của “Opinion” hay “Judgement”, song thường chỉ xuất hiện trong bối cảnh đặc thù của nó - liên quan đến toà án và luật pháp, đặc biệt là dùng để chỉ kết luận của thẩm phán đưa ra về một vụ án.

E.g. The jury reached a verdict of not guilty.

Dịch: Bồi thẩm đoàn đã đưa ra phán quyết không có tội.

Justify (v)

Ngoài gốc từ Dic, động từ trên còn có sự xuất hiện của tiền tố “vin” - vốn bắt nguồn từ vim trong tiếng Latin. Đây là một từ có ý nghĩa tương đương với “force, strength, power” trong tiếng Anh. Hành động “nói” mà lại liên quan đến yếu tố về “sức mạnh”, người học có thể hiểu là hành động nói để “giải thoát” khỏi một điều gì đó. Đây chính là nghĩa của từ này được sử dụng ngày nay - “minh oan, chứng minh là đúng”, giúp một người thoát ra khỏi những nghi ngờ bởi người khác.

E.g. These discoveries vindicate their theory.

Dịch: Những phát hiện này khẳng định giả thuyết của họ.

Renounce (v)

Tiền tố ab- trong động từ trên được dùng với ý nghĩa tương tự như cách diễn đạt “off, away from” trong tiếng Anh. Bằng phương pháp Ngữ gốc, người học có thể suy luận được ý nghĩa của động từ trên như sau: Nếu một người “nói” rằng họ sẽ “away from”, chắc chắn là họ sẽ “từ bỏ” một điều gì đó, “rời bỏ” một nơi nào đó. Cách suy luận này giúp người học xác định được ý nghĩa gần giống như của động từ trên, bởi nó có nghĩa là “từ chức, thoái vị” - từ bỏ quyền lực và rời bỏ nơi làm việc của mình. Ví dụ, một vị vua, một người giám đốc có thể “abdicate” quyền lực, chức vụ của mình.

Ví dụ. Hoàng đế Nhật Bản Akihito trục xuất vào năm 2019 do sức khỏe suy yếu.

Dịch. Hoàng đế Nhật Bản Akihito đã thoái vị vào năm 2019 do sức khoẻ giảm sút.