Hồi chuông cảnh báo từ Liên Hợp Quốc: Chỉ còn 4 năm ngắn ngủi để giải cứu hàng tỷ người trên Trái Đất!

243 nhà khoa học toàn cầu đang lên tiếng cảnh báo mạnh mẽ tới toàn nhân loại.

CHƯA BAO GIỜ HỒI CHUÔNG CẢNH BÁO VỂ CUỘC KHỦNG HOẢNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU LẠI GIÓNG LÊN CHÓI TAI ĐẾN THẾ...

Mỗi vài năm, Uỷ ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) của Liên Hợp Quốc - tổ chức khoa học về khí hậu - đưa ra một báo cáo chính xác về tình trạng khủng hoảng khí hậu toàn cầu.

Theo nhận định của 243 nhà khoa học trên toàn cầu trong bản báo cáo mà IPCC công bố ngày 9/8/2021 vừa qua, Tổng thư ký LHQ António Guterres bày tỏ lo ngại: 'Những hồi chuông báo động đang vang lên mạnh mẽ, và không ai có thể phủ nhận: Khí thải nhà kính từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch và phá rừng đang khiến hành tinh của chúng ta đối diện nguy cơ nghiêm trọng; gây ra nguy hiểm cho hàng tỷ con người ngay từ bây giờ!'

Ông gọi bản báo cáo ngày 9/8 này là ' mã màu đỏ cho nhân loại ' (Code Red for humanity).

Trong bản báo cáo của IPCC năm 2014, đã đề cập rằng: Nhân loại cần phải hành động ngay bây giờ để kiềm chế sự nóng lên toàn cầu, sao cho đến năm 2025, nhiệt độ bề mặt Trái Đất không vượt quá mức 1,5 độ C. Và cần thực hiện giảm lượng khí thải toàn cầu xuống mức thấp nhất vào năm 2025, rồi dần dần giảm về 0 trong những năm tiếp theo.

Từ năm 2014 đến năm 2025, chúng ta có 11 năm để hành động. Nhưng hiện tại (năm 2021), chỉ còn 4 năm để cứu vớt hàng tỷ người đang đối mặt với nguy cơ nghiêm trọng do biến đổi khí hậu.

Chỉ còn 4 năm để giữ nhiệt độ Trái Đất ở mức 1,5 độ C và chỉ còn 4 năm để hạn chế lượng khí nhà kính ở mức cao nhất - không vượt quá ngưỡng!

[Đọc thêm về bản báo cáo của IPCC tại đây: Hành tinh đang gặp nguy cơ nghiêm trọng, hàng tỷ người đối diện nguy hiểm ngay lập tức! ].

4 NĂM - 5 KỊCH BẢN

Liệu chúng ta có kịp không? Giáo sư Chính trị Quốc tế Matthew Paterson từ Đại học Manchester (Anh), sau khi đọc báo cáo của IPCC, đã đề xuất những biện pháp cần thực hiện như sau:

Báo cáo của IPCC ngày 9/8 đưa ra 5 kịch bản khác nhau về lượng khí thải có thể xảy ra trong những thập kỷ tới, mỗi kịch bản liên quan đến một 'tương lai khí hậu' khác nhau. Ở đây, Giáo sư Matthew Paterson chỉ nhấn mạnh về một kịch bản lạc quan nhất, với ý nghĩa rằng thế giới phải tuân theo trước khi là quá muộn:

Kịch bản lạc quan nhất: Giảm lượng khí thải nhanh chóng nhất có thể, đem lại cho chúng ta cơ hội không quá 50% để kiềm chế sự nóng lên toàn cầu ở mức 1,5 độ C.

Trong kịch bản này, toàn thế giới phải hạn chế tổng lượng phát thải khí nhà kính theo thời gian ở mức tương đương khoảng 500 gigatonnes carbon dioxide (CO2).

[1 gigatonne bằng 1.000.000.000 tấn; Con số này tương đương với 5,5 triệu con cá voi xanh; 3 triệu máy bay phản lực Boeing 747; 2 triệu Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS); 20.000 tàu Titanic RMS]

Tình hình hiện tại:

Trong khi đó, báo cáo IPCC cho thấy hiện tại, thế giới thải ra khoảng 40 gigatonnes khí nhà kính mỗi năm (và đang có xu hướng tăng lên).

Vì vậy, nếu muốn đạt mức không phát thải vào năm 2050, trong mỗi năm cho đến thời điểm đó (4 năm, từ 2021 đến 2025), lượng khí thải trung bình không được cao hơn 40% lượng khí thải của năm 2021.

Giải pháp:

Về lý thuyết, để phát thải đạt đỉnh và sau đó bắt đầu có xu hướng giảm, cần có một số thay đổi lớn có thể được thực hiện trong các lĩnh vực như điện, xây dựng và giao thông, nơi có nhiều khí thải và có sẵn các giải pháp thay thế, bao gồm:

- Một lệnh cấm mới đối với cơ sở hạ tầng nhiên liệu hóa thạch. Không có nhà máy nhiệt điện than mới, không có hoạt động khai thác dầu khí mới và không có sân bay nào được mở rộng. Thực ra, thế giới có thể đồng ý với một thỏa thuận toàn cầu để loại bỏ 'vũ khí' hóa thạch.

- Các nhà máy than hiện nay có thể nhanh chóng được thay thế bằng các nguồn năng lượng tái tạo như gió, mặt trời, thủy triều.

- Cải tiến triệt để có thể thực hiện trong việc sử dụng năng lượng hiệu quả của các tòa nhà.

- Giao thông đường bộ có thể giảm lượng carbon bằng cách chuyển sang xe điện (ô tô, xe tải, xe buýt, xe lửa) và từ ô tô sang xe đạp, đi bộ và giao thông công cộng.

Giáo sư Matthew Paterson nhận định, về mặt kỹ thuật, có thể đạt được tất cả những điều này trong 10 năm. Tuy nhiên, có những thách thức đáng kể về (chủ yếu là) chính trị.

SỰ BẤT BÌNH ĐẲNG TOÀN CẦU VỀ KHÍ THẢI

Năm 2019, tờ Los Angeles Times của Mỹ nhận xét: Mặc dù các quốc gia giàu có, phát triển nhất trên thế giới đều phải chịu trách nhiệm về thảm họa của biến đổi khí hậu toàn cầu, nhưng họ không phải là những người sẽ phải gánh chịu nhiều nhất. Vậy bạn đoán ai sẽ hứng chịu? - Câu trả lời: Đó là những quốc gia nghèo nhất thế giới!

Trong hơn một thế kỷ qua, những quốc gia phát thải khí nhà kính nhiều nhất cả về tổng thể lẫn bình quân đầu người là các quốc gia phát triển lớn, đáng chú ý nhất là Mỹ và các quốc gia châu Âu, những quốc gia phát triển kinh tế bằng cách đốt nhiên liệu hóa thạch và thải ra khí carbon từ nhà máy, nhà cửa và ô tô của họ.

Ngày nay, họ vẫn tiếp tục thải carbon và các khí nhà kính khác, trong khi các nước khác như Trung Quốc và Ấn Độ 'đã bắt kịp' tốc độ phát thải khủng khiếp đó.

Mặc dù các quốc gia giàu có đó sẽ phải chịu hậu quả của biến đổi khí hậu, nhưng các quốc gia nghèo hơn, nhạy cảm hơn lại phải gánh chịu hậu quả từ việc họ không gây ra.

Ví dụ, Bangladesh - nằm ở vùng trũng, đã bị tấn công bởi các cơn lốc xoáy ngày càng mạnh, có thể mất 10% lãnh thổ vào đại dương trong vòng vài thập kỷ tới (do mực nước biển dâng), khiến 18 triệu người phải di tản.

Bất ổn chính trị và bạo lực, một phần bị ảnh hưởng bởi hạn hán và mùa màng kém, đã khiến hàng triệu người ở châu Phi cận Sahara và Trung Mỹ phải rời bỏ nhà cửa.

Khi các nhà khoa học tiếp tục cảnh báo về nguy cơ của biến đổi khí hậu/nóng lên toàn cầu, các công ty nhiên liệu hóa thạch vẫn tiếp tục chiến đấu để bảo vệ lợi nhuận của họ.

Họ có sự hỗ trợ từ nhiều quốc gia như Úc, Ba Lan, Nga và Ả Rập Xê-út, cũng như từ những quốc gia có lợi ích đối lập nhau như Canada, Hà Lan, Mỹ và Na Uy, khiến các cuộc họp như Hội nghị thượng đỉnh G20 mới nhất bị trì hoãn.

Ngay cả ở những quốc gia có chính sách khí hậu mạnh mẽ, ảnh hưởng của ngành công nghiệp nhiên liệu hóa thạch vẫn tạo ra nhiều mâu thuẫn, như ở Vương quốc Anh vẫn ủng hộ việc khai thác dầu khí ở Biển Bắc.

Bất bình đẳng toàn cầu về lượng khí thải vẫn là một vấn đề lớn. Giảm phát thải trên toàn cầu có nghĩa là phải hạn chế tăng trưởng phát thải ở Trung Quốc và các quốc gia khác, trong khi Mỹ, Anh và Đức cần giảm nhanh hơn so với trung bình toàn cầu. Từ góc độ chính trị, điều này là phức tạp và nhạy cảm.

Và hiển nhiên, thế giới vẫn đang đối mặt với nhiều khủng hoảng khác. Có lẽ khủng hoảng rõ ràng nhất là đại dịch Covid-19, làm gián đoạn các nỗ lực khí hậu và kinh tế của hầu hết các quốc gia.

COP26 & 4 'CON ÁT CHỦ BÀI'

Báo cáo của IPCC sẽ được sử dụng trong các cuộc thảo luận tại Hội nghị thượng đỉnh của Liên Hợp Quốc về Biến đổi khí hậu (COP26), diễn ra tại Glasgow (Scotland, Vương quốc Anh) từ ngày 31/10 đến ngày 12/11/2021.

Hội nghị COP26 sẽ tập trung vào việc thúc đẩy các biện pháp để đạt được mục tiêu của Thỏa thuận Paris và Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu.

Một điều đáng lưu ý là nền kinh tế toàn cầu đang phục hồi với sự gia tăng carbon. Với nhiều trở ngại ngăn cản giảm lượng khí thải, COP26 có thể đối mặt với nhiều thách thức.

Trong bối cảnh hiện nay, COP26 đóng vai trò quan trọng trong việc thảo luận về bất bình đẳng toàn cầu về phát thải khí nhà kính.

Hy vọng COP26 sẽ tìm ra giải pháp công bằng, bao gồm việc các nước giàu hơn đền bù cho các nước nghèo hơn vì hậu quả của khí hậu.

Các vấn đề như vậy đã ảnh hưởng đến tiến trình khí hậu của Liên Hợp Quốc từ khi cuộc đàm phán bắt đầu vào năm 1991.

Mục tiêu chính của COP26 là đạt được sự đồng thuận trong việc đạt được 4 mục tiêu quan trọng.

1. Giữ nhiệt độ Trái Đất dưới mức 1,5 độ C & Giảm lượng khí thải về 0

Để thực hiện điều này, cần:

- Tăng tốc loại bỏ than đá.

- Hạn chế tình trạng phá rừng.

- Tăng cường chuyển đổi sang ô tô điện.

- Khuyến khích đầu tư vào nguồn năng lượng tái tạo.

2. Thích ứng để bảo vệ cộng đồng và môi trường tự nhiên

Cần:

- Bảo vệ và phục hồi các hệ sinh thái.

- Xây dựng hệ thống cảnh báo, phòng thủ, cơ sở hạ tầng và nông nghiệp có khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu để bảo vệ sinh kế và sức khỏe của con người.

3. Mobilize tài chính

- Để đạt được hai mục tiêu đầu tiên, các nước phát triển cần thực hiện cam kết huy động tối thiểu 100 tỷ USD mỗi năm tài chính cho biến đổi khí hậu từ Quỹ Khí hậu Xanh để hỗ trợ các nước nghèo và đang phát triển.

Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) ước tính rằng, vào năm 2018 đã có 78,9 tỷ USD tài chính được huy động cho biến đổi khí hậu. Điều này cần bao gồm việc phát triển các thị trường mới để thích ứng và giảm thiểu, cùng với việc cải thiện về số lượng, chất lượng và khả năng tiếp cận tài chính để hỗ trợ cộng đồng toàn cầu trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu.

Vương quốc Anh cam kết tăng gấp đôi Tài chính Khí hậu Quốc tế để hỗ trợ các quốc gia đang phát triển với 11,6 tỷ bảng Anh trong 5 năm tới cho đến năm 2025/2026.

- Các tổ chức tài chính toàn cầu phải thực hiện mạnh mẽ vai trò của họ; cả thế giới cần nỗ lực để đóng góp hàng nghìn tỷ USD tài chính cho cả khu vực công và tư nhân cần thiết để đảm bảo lượng khí thải carbon giảm xuống về 0 trong những năm sắp tới (từ năm 2025).

- Chúng ta cần chuyển đổi sang một nền kinh tế xanh hơn và linh hoạt hơn với biến đổi khí hậu.

4. Hợp tác đoàn kết để vượt qua khủng hoảng khí hậu

Chúng ta chỉ có thể vượt qua những thách thức của khủng hoảng khí hậu bằng cách hợp tác cùng nhau.

Tại COP26, chúng ta cần:

- Hoàn thiện Thỏa thuận Paris

- Đẩy mạnh hành động để giải quyết khủng hoảng khí hậu thông qua sự hợp tác giữa các chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng dân sự.