Hồi kết của một câu chuyện về tiền điện tử 'vượt biên giới'

Binance và CZ đồng ý trả phạt để kết thúc vụ kiện với Bộ Tư pháp Mỹ, đồng thời đánh dấu sự kết thúc của một thời đại tự do tự do trong thế giới tiền mã hóa...

Sáng ngày 22/11/2023, thị trường tiền mã hóa bị rung lắc khi Binance chấp nhận mức phạt 4,3 tỷ USD và nhà sáng lập Changpeng Zhao (CZ) từ chức CEO để chấm dứt cuộc điều tra của Bộ Tư pháp Mỹ.

Nhiều người cho rằng đây là một bước lùi của sàn giao dịch Binance khi phải trả một khoản tiền lớn cùng với rắc rối pháp lý kéo dài. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là đây có thể xem là sự chấm dứt cho một chương mới trong lịch sử tiền điện tử, kết thúc cho lý tưởng 'tiền mã hóa phi biên giới'.

'Vùng Tây hoang dã'

Tiền điện tử có nhiều hình thức. Trong đó, tính minh bạch, phi tập trung, công nghệ tiên tiến và tự do tài chính là những đặc điểm nổi bật. Và cũng là không giới hạn về biên giới.

Khi mới bắt đầu tìm hiểu về tiền điện tử, chắc chắn mọi người đã từng nghe đến câu nói:

'Tiền điện tử không phân biệt biên giới. Không quan tâm đến quốc gia. Bất kỳ ai, ở bất kỳ đâu, với bất kỳ điều kiện nào, không cần tài khoản ngân hàng cũng có thể tiếp cận tiền điện tử.

Chỉ cần gửi BTC từ Việt Nam, và chỉ trong vài phút, người ở Mỹ đã nhận được, không giống như việc chuyển tiền qua hệ thống ngân hàng truyền thống,...'

Thật vậy, ưu điểm của tiền điện tử được thể hiện rõ nhất qua tính chất không giới hạn về biên giới này. Trong khi với ngân hàng truyền thống, việc chuyển tiền giữa các quốc gia là vô cùng phức tạp. Người dân thường muốn chuyển tiền ra nước ngoài đã khó, còn đối với các tổ chức, công ty lớn thì càng phải vượt qua nhiều thủ tục hơn.

Bitcoin ra đời với ý tưởng giải quyết vấn đề này. Thậm chí, blockchain có ưu điểm đến mức các tổ chức tài chính, các tập đoàn đa quốc gia đã áp dụng tiền điện tử trong thanh toán, như Mytour đã liên tục đưa tin.

Tuy nhiên, dù có tốt đến đâu thì vẫn tồn tại nhược điểm. Giải quyết vấn đề chuyển tiền qua biên giới cũng mở ra cơ hội cho các tội phạm rửa tiền.

Và từ đó, hai từ 'rửa tiền' và 'tội phạm' luôn kết nối mật thiết với tiền điện tử.

Trang web tăm tối Silk Road – Con đường tơ lụa là minh chứng sống của mặt tối này trong lịch sử Bitcoin không thể phai mờ.

Hoặc cụ thể hơn qua các vụ hack gần đây, tội phạm thường lựa chọn các công cụ giao dịch tiền điện tử để trộn lẫn, chuyển tiền nhanh qua nhiều địa điểm để phân tán dấu vết,... Có thể kể đến Đài Loan bắt giữ đường dây rửa tiền tiền điện tử lớn nhất lịch sử, liên quan đến 320 triệu USDT.

Các nhà chức trách của nhiều quốc gia đã không ngừng ghi nhận các nỗ lực trong việc điều tra, ngăn chặn và truy bắt các tội phạm.

Cuối cùng, sau nhiều năm thả câu, giờ đã đến lúc thu hoạch.

Khi pháp luật vào cuộc

Tiền điện tử từ lâu đã thu hút sự chú ý của các nhà chức trách Mỹ - một trong những thị trường quan trọng nhất trong lĩnh vực này.

Vụ bắn đầu tiên có thể được coi là khi sàn giao dịch BitMEX bị cáo buộc rửa tiền, thao túng thị trường vào năm 2020. Mặc dù công ty mẹ của BitMEX đăng ký tại Seychelles, nhưng sàn vẫn phải tuân thủ luật pháp với chính phủ Mỹ.

Cuối cùng, sàn phải thanh toán phạt lên đến 100 triệu USD và cựu CEO Arthur Hayes thú nhận tội trước tòa mới có thể coi là đã 'kết thúc'. Nhưng tên tuổi của BitMEX cũng không còn sáng sủa như trước.

Tiếp theo là câu chuyện về Tornado Cash. Nền tảng máy trộn giao dịch này được coi là biểu tượng của tinh thần phi tập trung và ẩn danh mà DeFi theo đuổi. Nhà sáng lập và đội ngũ lập trình viên của Tornado Cash mong muốn tạo ra một nền tảng giúp cộng đồng bảo vệ danh tính và tài sản của họ trong thời đại mà quyền riêng tư dễ bị xâm phạm.

Nhưng mục đích tốt cuối cùng lại gặp phải kết cục đáng tiếc. Từ năm 2019 đến nay, Tornado Cash đã được sử dụng để rửa hơn 7 tỷ USD tiền mã hóa bẩn, vào ngày 08/08/2023, Mỹ đã đưa Tornado Cash vào danh sách cấm, sau đó bắt giữ một số nhà sáng lập vài ngày sau đó.

Mặc dù cộng đồng không ngừng đấu tranh để đòi lại công bằng cho nhóm dự án, các nền tảng DeFi và CeFi khác như Uniswap, Aave, Balancer đều phải 'cắn răng' tuân thủ hàng loạt quy định của Mỹ để tiếp tục cung cấp dịch vụ cho người dùng tại đây. Nếu không, có thể họ sẽ đối mặt với tương lai giống như của Tornado Cash.

Trước Binance, có lẽ FTX là sàn nổi tiếng nhất. Ai cũng đã nghe về vụ FTX/Alameda suy thoái và cựu CEO Sam Bankman-Fried (SBF) phải đối diện với tòa án.

FTX có trụ sở ban đầu tại Hong Kong, sau đó chuyển đến Bahamas. Mặc dù SBF luôn muốn thâm nhập vào thị trường Mỹ thông qua các thương vụ tài trợ và quyên góp chính trị, nhưng việc đầu tư hàng trăm triệu USD chỉ để có một nhánh FTX.US không thành công. Cuối cùng, mọi nỗ lực đều trở thành vô ích.

Binance cũng đang phải vận hành Binance.US với nhiều khó khăn để tuân thủ các quy định nghiêm ngặt của chính phủ Mỹ. Trong khi đó, bên ngoài Mỹ, sàn giao dịch quốc tế của Binance tiếp tục hoạt động mạnh mẽ, cho phép người dùng chuyển tiền một cách tự do và sử dụng các dịch vụ margin, futures với tỷ lệ đòn bẩy cao.

Do đó, sau khi bị Mỹ kiện, Binance đã phải chấp nhận thực hiện các biện pháp pháp lý. Trước đó, hãng đã tuyên bố mạnh mẽ:

'Luật pháp Mỹ chỉ có thể kiểm soát các doanh nghiệp trong nước, không thể kiểm soát toàn cầu.'

Tuy nhiên, sau đó, Binance, không phải Binance.US, đã chấp nhận nộp phạt. Và CZ đã phải bay từ Dubai (UAE) - một quốc gia không có thỏa thuận dẫn độ với Mỹ - sang Seattle để đối diện với pháp luật. Họ cũng chấp nhận đơn bảo lãnh trị giá 175 triệu USD để tại ngoại trong thời gian chờ xét xử, dự kiến vào ngày 23/02/2024.

Ít được chú ý hơn là sàn Bittrex. Sau khi bị nộp phạt 24 triệu USD và tuyên bố phá sản chi nhánh Mỹ, Bittrex Global cũng phải dừng hoạt động. Mặc dù trước đó họ khẳng định chỉ rút lui khỏi thị trường Mỹ, thị trường toàn cầu vẫn hoạt động bình thường.

Ngay cả các sàn crypto gốc Mỹ như Coinbase hoặc Kraken, đã hoạt động lâu năm và được cấp phép ở đất nước này, thậm chí còn IPO trên thị trường chứng khoán, cũng không thể tránh khỏi sự can thiệp của Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC).

Tất cả những câu chuyện này đều có điểm chung là bất kỳ ai hoạt động ở thị trường Mỹ, dù là DeFi hay sàn CEX, đều phải tuân thủ các quy định quản lý của nước này. Các công ty tiền mã hóa dám 'thách thức' đều đã phải đối mặt với kết cục không mấy tốt đẹp.

Trang cũ đã khép lại, chương mới mở ra

Thời của các công ty tiền mã hóa phi biên giới đã kết thúc. 'Dev ẩn danh', không tiết lộ danh tính cũng phải đối mặt với các án pháp lý như bao người khác.

Tâm lý lợi dụng thị trường mã hóa 'ẩn nặc', khó truy vết để kiếm lợi sẽ không còn tiếp tục được.

Các công ty crypto hiện nay phải tuân thủ đúng quy định của các quốc gia, không thể lấy lý do 'phi tập trung, phi biên giới và không bị kiểm soát' để biện hộ cho các hành vi không đúng hoặc lợi dụng nhà đầu tư nữa.

Sự kiện của Binance kết thúc một năm 2023 đầy biến động, đồng thời kết thúc một giai đoạn 'tự do bay bổng', 'làm gì thích nấy' của thị trường tiền mã hóa.

Mặc dù có phần buồn khi tiền mã hóa dần trở nên giống với tài chính truyền thống mà chúng ta từng chỉ trích, nhưng điều này giúp bảo vệ cộng đồng người dùng hơn và làm khó cho giới tội phạm lợi dụng tiền mã hóa.

Dù tốt hay xấu, dù có lợi hay hại, chúng ta phải chấp nhận rằng một chương mới của thị trường tiền mã hóa đã bắt đầu. Crypto phải tuân thủ khung pháp lý của từng quốc gia để tồn tại và phát triển.

Trong cuộc họp báo về việc phạt 4,3 tỷ USD cho Binance, Bộ trưởng Tư pháp Hoa Kỳ Merrick B. Garland nói:

'Thông điệp rõ ràng là: Sử dụng công nghệ mới để lách luật không mang lại bất kỳ tiến triển nào. Vẫn là vi phạm pháp luật. Bộ Tư pháp sẽ không khoan nhượng đối với những hành động đe dọa đến hệ thống kinh tế của Mỹ, gây mất lòng tin của người dân vào hệ thống đó. Chúng tôi sẽ truy tố những cá nhân vi phạm và thu lợi từ hành vi đó.'

Jane