Hội Lễ Đặc Sắc ở Vùng Cao Sa Pa

Vùng cao Sa Pa không chỉ là bức tranh tuyệt vời của thiên nhiên, mà còn là điểm đến của những sự kiện truyền thống gắn bó với cộng đồng suốt hàng thế kỷ.

Lễ Hội Rực Rỡ Gầu Tào

Gầu Tào, một trong những lễ hội ở Sa Pa quan trọng, là dịp mọi người Mông tụ tập ngoại trời. Lễ hội mang ý nghĩa lớn, được thừa hưởng từ thế hệ cha ông, đánh dấu sự giữ gìn và phát huy văn hoá truyền thống.

Đến lễ hội không chỉ để cầu xin sức khỏe cho gia đình, mùa màng bội thu, và gia súc đầy đàn từ các đấng thần linh trên cao, mà còn để tận hưởng không khí gần gũi, trò chuyện, và trao đổi kiến thức về trồng trọt, chăn nuôi. Đây là dịp để nhân dân gần gũi hơn, cùng nhau vui chơi, hò hẹn, tạo nên một bầu không khí tấp nập và nhộn nhịp trong ngày lễ.

Lễ hội Gầu Tào thường diễn ra từ ngày mồng một đến ngày 15 tháng giêng. Theo quy định, nếu 3 năm liên tiếp tổ chức lễ, mỗi năm sẽ làm trong 3 ngày. Nếu gộp vào 1 năm, lễ sẽ kéo dài 9 ngày tại địa điểm du lịch Sa Pa.

Tại vùng đất rộng của đồng bào Mông, lễ hội Gầu Tào được tổ chức tại địa điểm sống của họ. Thầy cúng cao tay nhất vùng sẽ đến dựng cây nêu với trang trí hoa văn rực rỡ. Điều này như một lời thông báo, đánh dấu sự bắt đầu của lễ hội. Sau lễ bái, mọi người tụ tập để ăn uống, nâng chén rượu ngô cay nồng, chúc nhau mạnh khỏe trong tiếng cười rộn của trẻ nhỏ nô đùa.

Tiếng khèn của các chàng trai hòa quyện với tiếng hát, điệu múa uyển chuyển của các cô gái vùng sơn cước, cùng những trò chơi truyền thống. Bà con dân bản hân hoan tham gia vào không khí vui chơi. Cuối cùng, cây nêu được hạ xuống để hoàn thành buổi lễ, thầy cúng châm lửa đốt thẻ giấy trong gáo nước, đọc bài khấn tiếng Mông.

Lễ hội Hoa Chuối

Lễ hội Hoa Chuối là lễ hội tại Sa Pa của người dân tộc Xa Phó. Diễn ra vào ngày 9-9 hàng năm, lễ mang ý nghĩa cầu cho cuộc sống ấm no, khỏe mạnh, mùa màng tươi tốt, và gia súc đầy sức khỏe.

Lễ hội được tổ chức thay phiên tại khu đất đầu làng, mỗi gia đình mang theo đồ lễ như gạo, gà, rượu ngô... Hương thơm nồng từ mỗi mâm đồ lễ lan tỏa khi chủ nhà khấn bái, tạ ơn tổ tiên, trời đất, núi rừng, sông suối. Sau nghi lễ, mọi người cùng nhau ngồi vào mâm, vui chơi, trò chuyện trong không khí ấm áp.

Tiếp theo, chủ hộ và các chàng trai thực hiện lễ trồng cây chuối, với hoa chuối đỏ rực rỡ thay cho sự may mắn. Múa cầu mưa được diễn ra, hy vọng mang lại sự nảy mầm, sinh trưởng tốt tươi cho cây cối. Cuối cùng, dâng cúng sản vật như thịt thú rừng, khoai, ngô, cá suối được thiên nhiên ban tặng cho nơi đây.

Lễ hội Quét Làng

Lễ hội Quét Làng mang đến một trải nghiệm thú vị. Diễn ra vào thời điểm ngày ngọ, tháng hai theo lịch âm của người Xá Phó. Theo họ, tháng hai là thời điểm ma đói, ma làn, ma từ rừng, từ sông thường xuất hiện để làm hại mọi người. Vì vậy, họ tổ chức lễ hội để quét vôi vào tường nhà, tường làng, xua đi cái ác.

Mỗi khi lễ hội tại Sa Pa Quét Làng đến, người dân háo hức chuẩn bị đồ lễ như gạo, gà, rượu, chó, dê...

Ngày lễ, thầy cúng giỏi nhất làng mang theo kiếm làm bằng gỗ và cành cây đến từng ngôi nhà để thực hiện lễ quét. Những thanh niên khoẻ mạnh đi theo sau, được phép sử dụng vôi và chổi để giúp chủ nhà quét lại tường nhà, tường bếp, tường chuồng gia súc, và cổng. Sau khi hoàn thành việc quét, lễ vật như thịt gia súc, gạo, rượu, xôi ngũ sắc được bày lên mâm đồng quay hướng về phương thầy cúng đã chuẩn bị trước, điều này được thực hiện cùng với tám đôi đũa, tám chiếc bát, và tám chén rượu.

Để kết thúc ngày lễ, toàn bộ cộng đồng ngồi lại thưởng thức đồ ăn, nhâm nhi chén rượu cay nồng, cùng chia sẻ niềm vui. Trong ba ngày tiếp theo, người Xá Phó giữ kín cửa, không chấp nhận sự hiện diện của người ngoài. Sau thời gian đó, cuộc sống lao động trở lại bình thường.

Lễ hội Tết Nhảy

Lễ hội Tết Nhảy tại Sa Pa đậm chất văn hoá của người Dao đỏ ở Tả Van. Diễn ra vào mùng 1 và mùng 2 tết truyền thống. Đặc biệt, lễ chỉ diễn ra tại nhà trưởng họ bản Tà Phìn và do ông làm chủ trì.

Thanh niên trong bản tổ chức 14 điệu nhảy để mời ông cha và các vị thần linh về đón Tết. Nhảy bằng một chân, cúi đầu, giơ ngón tay trỏ để chào đón cha mẹ về nơi chín suối. Mỗi buổi nhảy là một sự kiện đặc sắc, tạo nên không khí trang trí và phấn khích.

Để mời các bà tiên, nàng tiên giáng xuống trần gian, điệu nhảy giống như cánh của loài chim cò đang mở rộng đôi cánh bay vút đến phương trời xa. Rồi họ quy tụ lại, tìm chỗ nghỉ ngơi trên mặt đất. Điệu nhảy mời gọi thần linh về trong ngày Tết bằng những bước chân đều đều, thư thái nhưng mang theo sức mạnh của loài chúa sơn lâm ngự trị nơi sâu thẳm rừng xanh của địa điểm du lịch Sa Pa.

Cuối buổi lễ, toàn thể cộng đồng cùng nhau nhảy múa rước tượng tổ tiên, trang phục chạm khắc với nét hoa văn thiên nhiên, động vật, bàn tay cầm thẻ bài khắc tên. Những bức tượng được giữ gìn, bảo quản kỹ, đến ngày lễ mới đem ra tắm bằng nước thơm từ lá hái ở rừng. Du khách tham gia còn được trải nghiệm âm nhạc độc đáo của người Dao đỏ, biểu diễn lòng biết ơn đối với cuộc sống và nguồn cội.

Lễ hội Hát giao duyên

Vào đầu tháng Giêng hàng năm, dân làng xã Tả Phìn rộn ràng mở hội hát giao duyên. Tham gia lễ hội Sa Pa hát giao duyên, du khách sẽ khám phá thêm về nền văn hóa truyền thống hấp dẫn của người Dao đỏ tại Sa Pa.

Ngày lễ, người Dao đỏ từ mọi bản làng trở về tấp nập, xúng xính trong những bộ váy thêu dệt hoa văn tỉ mỉ. Các chàng trai mới cổ đeo vòng bạc sáng loáng, tay cầm khèn, lá để thổi.

Các cuộc thi truyền thống tại lễ hội Sa Pa như kéo co, bắn nỏ, bắt dê mù, ném còn, leo núi cắm cờ đều được tổ chức sôi nổi. Lễ hội hát giao duyên của người Dao thu hút du khách trong và ngoài nước, tạo nên không khí sôi động cho năm mới.

Đến Sa Pa là trải nghiệm lễ hội của bà con dân tộc, khám phá văn hóa độc đáo, vui chơi nhảy hát cùng bà con bản làng.