Hợp đồng giả cách - Sự đối lập của hai thể không thống nhất.

Buzz

Ngày cập nhật gần nhất: 15/4/2026

Nội dung bài viết

Vận dụng hợp đồng giả cách (phần 1)

Xem thêm

Đọc tóm tắt

- Ý nghĩa cuộc sống và hợp đồng giả cách.
- Hợp đồng giả cách là khái niệm không được quy định trong pháp luật.
- Giao dịch vô hiệu và giao dịch bị che giấu trong pháp luật.
- Sự linh hoạt trong áp dụng pháp luật và hậu quả của việc khai thác kẽ hở.
- Ví dụ về hợp đồng giả cách trong việc cho vay nặng lãi.
- Rủi ro và cách giải quyết khi hợp đồng không được thực hiện.
- Ý nghĩa của tựa đề "Hợp đồng giả cách.
- Hai mặt đối lập của hai thể không thống nhất".

Trong chén trà chiều nay, tôi suy tư về ý nghĩa của cuộc sống. Đêm qua, nhìn ngắm bầu trời đầy sao, tôi tự hỏi 'Con người đến Trái đất để làm gì, và sống một cuộc đời để rồi đem gì theo vào cõi hư không?'

Hợp đồng giả cách là khái niệm thường được sử dụng trong đời sống hàng ngày, không được quy định trong pháp luật. Nó thường được hiểu là một loại hợp đồng được ký kết giữa các bên, nhưng mục đích thực sự của các bên không phải là thực hiện các điều khoản trong hợp đồng đó mà là che giấu một giao dịch khác không muốn cơ quan chức năng biết đến.

Nhà lập luật đã dự đoán vấn đề này, do đó, tại Điều 124 của Bộ luật Dân sự năm 2015 đã quy định: “Khi các bên xác lập giao dịch dân sự một cách giả tạo nhằm che giấu một giao dịch dân sự khác thì giao dịch dân sự giả tạo vô hiệu, còn giao dịch dân sự bị che giấu vẫn có hiệu lực…”

Giao dịch vô hiệu là giao dịch không có hiệu lực, xem như chưa từng xảy ra. Các bên phải hoàn trả nhau những gì đã nhận.

Theo quy định tại Điều 124, giao dịch dân sự bị che giấu vẫn có hiệu lực.

Vận dụng hợp đồng giả cách (phần 1)

Cuộc sống vốn muôn màu; vì thế, luật pháp không thể quy định hết tất cả mọi vấn đề của cuộc sống được. Con người, với sự sáng tạo vô bờ của mình, tìm ra những kẽ hở của pháp luật để khai thác. Khoan hãy vội cho rằng việc khai thác này là không đạo đức, gây thiệt hại cho xã hội. Luật pháp tạo nên trật tự xã hội, thúc đẩy sự phát triển của xã hội, nhưng nếu quy định không phù hợp, cũng có thể làm chậm đi sự phát triển ấy. Việc khai thác kẽ hở của pháp luật đôi khi tạo nên sự đột phá. Thế nhưng, điều này cũng lắm khi gây nên những hệ luỵ nguy hiểm. Hợp đồng giả cách không hẳn là một kẽ hở của pháp luật. Gọi nó là sự “linh hoạt” quá mức trong áp dụng pháp luật thì có lẽ chính xác hơn. Dù có gọi thế nào đi nữa, hợp đồng giả cách được nhiều người vận dụng cho công việc làm ăn, kinh doanh của họ.

Cho vay nặng lãi là một hành vi bị pháp luật nghiêm cấm. Thế nên, người ta đã che đậy nó bằng một hợp đồng mua bán tài sản, mà thường là bất động sản. Cụ thể, anh A có nhiều tiền mặt, anh B có một dự án bất động sản M có giá trị ước tính khoảng 1000 tỷ đồng. Anh B đã vay ngân hàng rất nhiều trước đây, nhưng lần này ngân hàng không cho anh B vay nữa. Lí do là anh B bị nợ xấu nhiều lần, cộng với dự án M chưa hoàn tất các thủ tục pháp lý nên ngân hàng không nhận thế chấp để cho vay. Anh B đành tìm đến anh A để “vay nóng” một khoản tiền 300 tỷ với lãi suất 120%/năm, thời gian vay là 1 năm. Lãi suất 120% là vượt quá mức lãi suất tối đa quy định tại điều 468 Bộ luật dân sự 2015 (qui định tối đa 20%), và vướng vào tội “cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự” (điều 201 Bộ luật hình sự 2015) do lãi suất vượt mức 100%/năm. Như vậy, thoả thuận về lãi suất giữa A và B là trái quy định của pháp luật. Thế nhưng, anh A phải thu mức đấy thì anh mới cho vay được, vì rủi ro nhiều, và mới đáp ứng được mức lời anh mong muốn. Anh B thì không còn đường nào khác cũng phải chấp nhận vậy. Đến đây xem như hai bên thống nhất với nhau về lãi suất.

Thế nhưng, đưa tiền thì dễ mà đòi tiền thì lại khó. Đồng thời, lãi suất 120% kia lại trái luật. Anh A mới cùng với anh B lập một hợp đồng mua bán bất động sản, trong đó anh B bán cho anh A dự án M với giá 300 tỷ. Với hợp đồng này, anh A yên tâm là anh B không “bỏ chạy” được. Kiểu gì thì anh B cũng phải kiếm tiền trả lại cho anh A cả gốc lẫn lãi để còn lấy lại dự án M vốn có giá trị đến cả 1000 tỷ đồng. Hợp đồng kí công chứng xong, anh A chuyển cho anh B số tiền 300 tỷ. Theo thoả thuận ngầm, khi hết thời hạn hợp đồng 1 năm, anh A sẽ “bán” lại dự án cho anh B với giá 660 tỷ đồng (300 tỷ cộng lãi 360 tỷ đồng).

Bạn có thể tự hỏi: Anh B có quá nhiều rủi ro. Nếu hết hạn hợp đồng mà anh A không 'bán' lại dự án M cho anh B thì sao? Đúng vậy, anh B đang đối diện với rủi ro lớn. Vì vấn đề lớn như vậy, các bên đều có người tư vấn rất kĩ. Vì thế, anh B yêu cầu anh A phải ghi trong hợp đồng mua bán dự án M một 'câu thần chú': “Anh B được quyền mua lại dự án M từ anh A, và khi anh B mua thì anh A buộc phải bán. Giá mua dự án là 660 tỷ. Thời hạn mua không trễ hơn ngày xyz” (Ngày xyz là ngày đáo hạn khoản vay hoặc một ngày nào đó hai bên thoả thuận). Với điều khoản này, anh B có thể yên tâm là có thể lấy lại dự án, miễn là có đủ tiền trả cho anh A không trễ hạn.

Như vậy, một thoả thuận mua bán hợp pháp được thực hiện. Một bên bán bất động sản, một bên mua, lập hợp đồng công chứng đúng theo quy định pháp luật. Tiền được chuyển qua ngân hàng, 'giấy trắng mực đen' rõ ràng. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng là việc cho vay nặng lãi, một hành vi bị pháp luật nghiêm cấm.

Rắc rối xảy ra khi qua ngày xyz, anh B không có đủ tiền để “mua lại” dự án M từ anh A. Theo hợp đồng, dự án M thuộc về anh A.

Anh B có phải không còn cách nào khác không? Không hoàn toàn đúng. Anh B biết rõ hợp đồng mua bán bất động sản để che đậy cho vay nặng lãi, một hành vi bị pháp luật nghiêm cấm, nên anh B có thể tố cáo anh A cho hành vi này. Nếu thoả thuận chỉ là miệng mà không có bản ghi nhận, và khi đến hạn khoản vay, anh A không bán lại dự án cho anh B, thì anh B có thể tố cáo anh A về tội “lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”.

Che đậy các thoả thuận trái luật bằng một thoả thuận hợp pháp có thể mang đến nhiều rủi ro. Mặc dù người ta tự chấp nhận rủi ro khi làm như vậy, nhưng đánh giá của cơ quan thực thi pháp luật có thể khác biệt. Sự khác biệt này có thể gây rắc rối pháp lý mà chúng ta không thể lường trước. Đó chính là ý nghĩa của tựa đề “Hợp đồng giả cách - Hai mặt đối lập của hai thể không thống nhất”.

*Bài viết dành cho độc giả không chuyên ngành pháp luật, đã được giản lược và điều chỉnh để chính xác hơn. Cám ơn sự góp ý của các bạn.

Trà vẫn ấm trong ấm. Nhấp thêm một ngụm trà, tôi nhận ra rằng, đã là hoàng hôn. Hoàng hôn đẹp lạ kỳ, như muốn khoe sắc trước khi nhường bước cho đêm tối. Thời gian trôi, đêm tối lui về để ngày mới bắt đầu rực rỡ.

Các câu hỏi thường gặp

Hợp đồng giả cách là gì và có tác động gì đến giao dịch dân sự?

Hợp đồng giả cách là hợp đồng được ký kết nhằm che giấu giao dịch thực tế. Nó có thể khiến giao dịch vô hiệu nếu bị phát hiện, tạo ra nhiều rủi ro pháp lý cho các bên tham gia.

Có những rủi ro nào khi sử dụng hợp đồng giả cách trong giao dịch?

Sử dụng hợp đồng giả cách có thể dẫn đến rủi ro pháp lý lớn. Nếu bị phát hiện, các bên có thể mất quyền lợi hợp pháp, và hợp đồng sẽ bị tuyên bố vô hiệu theo quy định pháp luật.

Điều nào trong Bộ luật Dân sự quy định về hợp đồng giả cách?

Điều 124 của Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định rõ về tính vô hiệu của giao dịch giả tạo. Nếu các bên xác lập giao dịch giả tạo, giao dịch đó sẽ bị tuyên bố vô hiệu, nhưng giao dịch bị che giấu vẫn có hiệu lực.

Làm thế nào để xác định một hợp đồng có phải là hợp đồng giả cách hay không?

Để xác định hợp đồng giả cách, cần xem xét mục đích thực sự của các bên khi ký kết. Nếu mục đích không phải là thực hiện các điều khoản đã ký, thì đó có thể là hợp đồng giả cách.

Có thể khởi kiện ai trong trường hợp xảy ra tranh chấp với hợp đồng giả cách?

Trong trường hợp xảy ra tranh chấp do hợp đồng giả cách, các bên có thể khởi kiện nhau dựa trên các điều khoản của hợp đồng bị che giấu hoặc tố cáo hành vi vi phạm pháp luật.

Nội dung từ Mytour nhằm chăm sóc khách hàng và khuyến khích du lịch, chúng tôi không chịu trách nhiệm và không áp dụng cho mục đích khác.

Nếu bài viết sai sót hoặc không phù hợp, vui lòng liên hệ qua Zalo: 0978812412 hoặc Email: [email protected]