Hướng dẫn cách điều trị vấn đề tiêu hóa ở trẻ sơ sinh

1. Triệu chứng rối loạn tiêu hóa ở trẻ sơ sinh

Rối loạn tiêu hóa ở trẻ sơ sinh xảy ra khi cơ vòng của hệ tiêu hóa co thắt bất thường, gây ra khó khăn trong việc tiêu hóa thức ăn và đau bụng. Rối loạn tiêu hóa là vấn đề phổ biến ở trẻ sơ sinh, nhưng không nên bỏ qua vì có thể ảnh hưởng đến việc hấp thu dinh dưỡng của trẻ.

Vấn đề tiêu hóa là phổ biến ở trẻ sơ sinh

Trẻ sơ sinh gặp rối loạn tiêu hóa có thể có một hoặc nhiều triệu chứng sau đây:

1.1. Nôn mửa

Nôn mửa xảy ra khi dịch vị sau khi bú được đẩy ngược từ dạ dày trở lại miệng với sự gắng sức của cơ thể. Nguyên nhân của tình trạng này có thể là do trẻ bú quá no, tư thế bú không đúng, thay đổi loại sữa đột ngột, núm vú không phù hợp, cách cữ bú không đúng,...

Nôn mửa sinh lý ở trẻ sơ sinh là điều phổ biến, thường biến mất sau khi trẻ đủ 1 tuổi. Để giảm nhẹ tình trạng này, cha mẹ có thể cho trẻ bú nhiều lần trong ngày với lượng nhỏ mỗi lần, đảm bảo tư thế bú và ổn định loại sữa.

Nôn mửa thường là biểu hiện điển hình của rối loạn tiêu hóa

Nôn mửa do vấn đề ở đường tiêu hóa có thể phức tạp hơn và khó điều trị hơn bằng các biện pháp cải thiện thông thường. Trẻ nôn mửa nhiều có thể gây ra các vấn đề sức khỏe như mệt mỏi, mất nước, mất điện giải, sốt, và kích ứng da,...

1.2. Trẻ bị tiêu chảy

Tiêu chảy là một dấu hiệu phổ biến của rối loạn tiêu hóa ở trẻ sơ sinh, nhận biết bởi việc trẻ có hơn 3 lần đi ngoài phân mỗi ngày với phân lỏng. Bên cạnh đó, trẻ có thể gặp các triệu chứng như mệt mỏi, kém ăn, phân nhầy, bụng to lên, và có máu trong phân,...

Triệu chứng tiêu chảy ở trẻ sơ sinh có thể là dấu hiệu của rối loạn tiêu hóa, có nhiều nguyên nhân như mẹ sử dụng thuốc hoặc thức ăn nhẹ nhàng khi cho con bú, trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột, hoặc dị ứng sữa. Tiêu chảy kéo dài có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe của trẻ, do đó cần phải can thiệp điều trị kịp thời.

1.3. Trẻ bị táo bón

Ngược lại với tiêu chảy, nhiều trẻ sơ sinh gặp phải rối loạn tiêu hóa với triệu chứng táo bón như: không đi tiêu thường xuyên trong khoảng 2 - 3 ngày, phân khô cứng, khó điều tiết, gây đau khi đi tiêu, bụng cứng,... Táo bón nếu không được điều trị cũng có thể gây ra nhiều vấn đề về sức khỏe và tiêu hóa cho trẻ.

Trẻ sinh non có nguy cơ cao hơn bị táo bón so với trẻ sinh đầy đủ tháng, và cũng có một số yếu tố rủi ro khác như: trẻ có nguy cơ sinh non, suy giảm chức năng, nứt hậu môn, phình đại ruột bẩm sinh, còi xương, suy dinh dưỡng,...

Trẻ sinh non dễ gặp rối loạn tiêu hóa vì đường ruột chưa hoàn thiện

1.4. Triệu chứng khác

Rối loạn tiêu hóa ở trẻ sơ sinh có thể gây ra các triệu chứng khác không phổ biến như:

• Trẻ đau bụng: gây ra sự không thoải mái, quấy khóc, co bóp cơ bụng,...

• Trẻ ít bú: dẫn đến tình trạng thiếu dinh dưỡng, tăng nguy cơ suy dinh dưỡng, nhưng việc thúc đẩy trẻ bú nhiều hơn không hữu ích.

2. Phương pháp điều trị rối loạn tiêu hoá ở trẻ sơ sinh

Mỗi trẻ mắc rối loạn tiêu hóa có thể phát triển các triệu chứng khác nhau, điều trị yêu cầu thay đổi lối sống ăn uống lành mạnh và giải quyết nguyên nhân dựa trên từng triệu chứng cụ thể.

2.1. Xử lý khi trẻ bị nôn trớ

Khi trẻ nôn trớ sau khi bú hoặc một thời gian sau đó, bạn có thể thực hiện các biện pháp sau:

• Đảm bảo trẻ được bú ở tư thế đúng, nơi đầu cao hơn thân để tránh dịch trào ngược từ dạ dày lên thực quản sau khi đã vào dạ dày.

• Không cho trẻ bú quá nhiều mỗi lần, chia nhỏ thành nhiều lần với số lượng ít mỗi lần.

• Sau khi bú, giữ trẻ ở tư thế thẳng, đầu cao ít nhất 30 phút, và có thể vỗ nhẹ lưng để trẻ cảm thấy thoải mái và có thể ợ hơi.

• Nếu trẻ vẫn tiếp tục nôn trớ hoặc nôn ra các chất lạ như dịch xanh, máu, hoặc nôn liên tục,... hãy đưa trẻ đi kiểm tra và điều trị kịp thời.

Thử thay đổi tư thế khi bú nếu trẻ bị nôn trớ

2.2. Xử lý khi trẻ mắc tiêu chảy

Khi trẻ gặp rối loạn tiêu hóa dẫn đến tiêu chảy nhiều hơn 3 lần mỗi ngày, đôi khi kéo dài đến hơn 1 tuần, bạn có thể thực hiện các biện pháp sau:

Bồi thường nước cho trẻ bằng cách tăng cữ bú, nhưng nhớ cho trẻ bú mức độ phù hợp với nhu cầu của họ, không ép buộc trẻ bú quá nhiều.

Đảm bảo vệ sinh sạch sẽ cho núm vú trước và sau khi cho trẻ bú, và mẹ cần duy trì một chế độ ăn uống cân đối, giàu dinh dưỡng để đảm bảo chất lượng sữa.

Nếu bé sử dụng sữa công thức, hãy kiểm tra thành phần của sữa và thử thay đổi thành phần để xem liệu bé có dị ứng với sữa không.

Cần đưa bé đi kiểm tra nếu bé bị táo bón kéo dài và có dấu hiệu mất nước như: tiểu ít, miệng khô, da khô, tinh thần mờ mịt, ngủ nhiều, không muốn bú,...

2.3. Điều trị cho trẻ bị táo bón

Bé bị táo bón có thể được cải thiện bằng cách sau:

• Mát-xa bụng bé theo chiều kim đồng hồ thành vòng tròn, nhưng chỉ nên thực hiện khi bé không quá no hoặc quá đói. Ngoài ra, đưa bé nằm ngửa, nâng nhẹ hai chân, co gối và ép lên bụng, sau đó duỗi chân giúp bé đi vệ sinh dễ dàng hơn, giảm tình trạng táo bón.

• Pha sữa uống cho bé loãng hơn để giúp bé uống nhiều nước hơn, cũng như tăng cữ bú để trẻ không thiếu hụt chất lỏng.

Bổ sung đủ chất lỏng giúp giải quyết vấn đề táo bón ở trẻ

Mẹ nên ăn nhiều rau xanh, trái cây và uống đủ nước để bé khi bú sữa mẹ không gặp tình trạng táo bón.

2.4. Điều trị đau bụng ở trẻ

Trẻ bị rối loạn tiêu hóa và cảm thấy đau bụng có thể được cải thiện bằng những cách sau:

• Thay đổi chế độ ăn lành mạnh của mẹ, điều chỉnh tư thế cho bé khi bú và khi nằm để tránh việc chướng hơi gây đau bụng cho bé.

• Thay đổi loại sữa công thức phù hợp nếu bé bị đau bụng do dị ứng với protein trong sữa bò.

Hơn nữa, cần lưu ý về vệ sinh cá nhân và răng miệng cho bé, tránh cho bé mút tay hoặc ngậm đồ chơi bẩn để ngăn ngừa nhiễm khuẩn đường ruột và hạn chế các vấn đề rối loạn tiêu hóa.