Buzz
Theo thông báo từ Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ, mỗi năm có khoảng 2,4 triệu người, trong số đó hơn một nửa là trẻ em dưới sáu tuổi, gặp nguy cơ nuốt phải hoặc tiếp xúc với các chất độc. Chất độc có thể bị hít vào, nuốt vào hoặc ngấm qua da. Các thủ phạm gây ngộ độc nguy hiểm nhất bao gồm thuốc, sản phẩm tẩy rửa, nicotine lỏng, nước rửa kính xe và nước chống đóng băng, thuốc trừ sâu, xăng, dầu hỏa và một số chất khác. Tác động của các chất này và nhiều loại chất độc khác có thể khác nhau đến mức thường rất khó biết chuyện gì đã xảy ra, khiến nhiều trường hợp việc chẩn đoán bị chậm trễ. Trong mọi trường hợp nghi ngờ ngộ độc, điều quan trọng nhất và cần thiết nhất là ngay lập tức gọi dịch vụ cấp cứu hoặc trung tâm kiểm soát chất độc.
Bước tiếp theo
Tìm kiếm sự trợ giúp y tế
Phân biệt triệu chứng ngộ độc. Các biểu hiện của ngộ độc có thể thay đổi tùy thuộc vào loại chất độc đã nuốt phải, chẳng hạn như thuốc trừ sâu, thuốc tây hoặc pin nhỏ. Ngoài ra, các triệu chứng thường gặp của ngộ độc có thể giống với các bệnh lý khác, bao gồm co giật, phản ứng insulin, đột quỵ và say. Một trong những cách hiệu quả nhất để xác định liệu chất độc đã được nuốt phải hay chưa là quan sát các dấu hiệu như chai hoặc vỏ hộp trống, vết ố hoặc mùi trên cơ thể của nạn nhân hoặc ở gần đó, các đồ vật không còn ở vị trí ban đầu, hoặc ngăn tủ mở. Tuy nhiên, vẫn có một số triệu chứng cụ thể mà bạn có thể chú ý, bao gồm:
- Vết bỏng và/hoặc vùng miệng đỏ
- Hơi thở có mùi hóa chất (xăng hoặc dung môi pha sơn)
- Nôn hoặc ọe
- Khó thở
- Buồn ngủ
- Rối loạn tâm thần hoặc thay đổi tâm trạng
Phát hiện xem nạn nhân có đang hô hấp không. Quan sát xem ngực có nổi lên không; nghe âm thanh của không khí vào phổi; cảm nhận không khí bằng cách đặt bàn tay lên miệng của nạn nhân.
- Nếu nạn nhân không thở hoặc không có dấu hiệu khác như cử động hoặc ho, hãy thực hiện hồi sức tim phổi CPR và gọi cấp cứu hoặc nhờ người gần đó gọi cấp cứu.
- Nếu nạn nhân nôn mửa, đặc biệt là khi họ bất tỉnh, hãy lật đầu của họ sang một bên để tránh nguy cơ nghẹn.
Gọi ngay dịch vụ cấp cứu. Gọi 911 (ở Việt Nam gọi 115) hoặc số điện thoại cấp cứu địa phương nếu nạn nhân bất tỉnh và có nghi ngờ bị ngộ độc, tiêu thụ quá liều thuốc, chất kích thích hoặc rượu (hoặc bất kỳ sự kết hợp nào trong số đó). Hãy gọi ngay 911 nếu bạn nhận thấy nạn nhân có những triệu chứng nghiêm trọng của ngộ độc như sau:
- Bất tỉnh
- Khó thở hoặc ngưng thở
- Lo lắng hoặc hỗn loạn
- Co giật
Gọi trung tâm chống độc (Poison Help). Nếu lo lắng rằng có ngộ độc nhưng tình trạng của nạn nhân vẫn ổn định và không có triệu chứng, hãy gọi số 1-800-222-1222 (ở Mỹ) để được hỗ trợ. Hoặc gọi trung tâm kiểm soát chất độc địa phương. Những trung tâm này là nguồn thông tin tin cậy về chất độc và có thể khuyến nghị bạn theo dõi và tự điều trị tại nhà (xem phần 2) là đủ.
- Số điện thoại của các trung tâm kiểm soát chất độc có thể khác nhau tùy khu vực, bạn có thể tìm kiếm trên mạng để biết số của khu vực bạn ở. Dịch vụ này là miễn phí và bạn không phải trả tiền khi đến bệnh viện cấp cứu hoặc thăm bác sĩ.
- Trung tâm chống độc hoạt động quanh thời gian và cả ngày, nhân viên sẽ hướng dẫn bạn từng bước điều trị cho nạn nhân đã nuốt phải chất độc. Họ có thể hướng dẫn cách điều trị tại nhà hoặc khuyến nghị đưa nạn nhân đến cấp cứu. Làm theo hướng dẫn của họ một cách chính xác, không thêm bất kỳ thứ gì khác; nhân viên trung tâm chống độc có kỹ năng cao trong việc giúp đỡ các trường hợp ngộ độc tiêu hóa.
- Bạn cũng có thể sử dụng trang web của trung tâm chống độc để nhận hướng dẫn cụ thể. Tuy nhiên, chỉ sử dụng trang web này nếu: nạn nhân từ 6 tháng đến 79 tuổi, không có triệu chứng bệnh, không mang thai, chất độc đã được nuốt phải, nghi ngờ chất độc là chất kích thích, thuốc, sản phẩm gia dụng hoặc quả dại, ngộ độc là vô tình và chỉ xảy ra một lần.
Chuẩn bị thông tin quan trọng. Hãy thu thập thông tin về tuổi, cân nặng, triệu chứng, các loại thuốc đang dùng và thông tin về việc nuốt phải chất độc cho nhân viên y tế. Hãy cung cấp địa chỉ nơi bạn đang ở.
- Ngoài ra, hãy giữ lại nhãn hoặc bao bì (chai, hộp, v.v.) hoặc bất kỳ vật phẩm nào nạn nhân đã nuốt phải. Cố gắng ước lượng số lượng chất độc nạn nhân đã tiếp xúc.
Cấp cứu khẩn cấp
Xử lý chất độc đã tiếp xúc hoặc nuốt phải. Hãy khuyến nạn nhân nhổ hết chất độc còn lại trong miệng và đảm bảo chất độc đang ở ngoài tầm với. KHÔNG gây nôn và KHÔNG sử dụng bất kỳ loại xi-rô gây nôn nào. Thay vào đó, hãy gọi ngay dịch vụ cấp cứu và trung tâm chống độc và tuân theo hướng dẫn cụ thể của họ.
- Nếu nạn nhân nuốt phải pin, hãy gọi ngay dịch vụ cấp cứu để điều trị tại phòng cấp cứu của bệnh viện. Chất axit trong pin có thể gây bỏng dạ dày của nạn nhân trong vòng 2 giờ, do đó cần phải cấp cứu ngay lập tức.
Chăm sóc mắt bị dính chất độc. Hãy nhẹ nhàng rửa mắt bị dính chất độc bằng nước mát hoặc nước ấm trong 15 phút hoặc cho đến khi đội cấp cứu đến. Hãy cố gắng rót nước vào góc trong của mắt để làm loãng chất độc.
- Nạn nhân không nên cố gắng mở mắt mạnh mẽ khi rửa mắt.
Đối phó với chất độc hít phải. Khi xử lý khói hoặc hơi độc như monoxit cacbon, hãy ra ngoài trời có không khí trong lành cho đến khi dịch vụ cấp cứu đến.
- Hãy cố gắng xác định loại chất độc để báo cho trung tâm chống độc hoặc dịch vụ cấp cứu để họ có thể xác định cách điều trị tiếp theo.
Xử lý chất độc trên da. Nếu nghi ngờ nạn nhân tiếp xúc da với chất độc hại, hãy cởi bỏ mọi đồ dính chất độc và rửa vùng da đó trong 15-20 phút với nước mát hoặc nước ấm dưới vòi sen hoặc vòi nước.
- Quan trọng là ghi nhận nguồn gây ngộ độc để giúp xác định cách điều trị tiếp theo.
Lời khuyên
- Không bao giờ nói thuốc là 'kẹo' để dỗ trẻ em uống. Trẻ có thể muốn ăn 'kẹo' khi không có bạn ở đó.
- Dán số điện thoại của trung tâm chống độc quốc gia 1-800-222-1222 (ở Mỹ) lên tủ lạnh hoặc cạnh điện thoại để có sẵn khi cần.
Cảnh báo
- Mặc dù xi-rô gây nôn và than hoạt tính có bán ở các hiệu thuốc, nhưng Hội Nhi khoa Hoa Kỳ và Hiệp hội các Trung tâm Chống độc Hoa Kỳ hiện không khuyến khích tự điều trị tại nhà vì có thể hại nhiều hơn lợi.
- Ngăn ngừa việc sử dụng chất độc sai cách. Ngăn ngừa là biện pháp tốt nhất để đề phòng ngộ độc. Cất mọi loại thuốc, pin, véc-ni, bột giặt và các chất tẩy rửa gia dụng trong ngăn tủ có khóa, và luôn để trong bao bì ban đầu của chúng. Đọc kỹ nhãn để biết cách sử dụng đúng cách.
