Hướng dẫn giáo dục về giới tính cho trẻ tuổi dậy thì

Việc giáo dục về giới tính luôn là một vấn đề được cha mẹ quan tâm, đặc biệt là khi con cái bước vào tuổi dậy thì.

Để trở thành một thanh niên hoặc một thiếu nữ, mọi đứa trẻ đều phải trải qua tuổi dậy thì, giai đoạn quan trọng với những biến đổi lớn về cả thể chất và tâm lý. Đây là thời kỳ "bí ẩn" khiến cha mẹ đau đầu trong việc quản lý và nuôi dưỡng con cái, bởi ngay cả những đứa trẻ ngoan nhất cũng sẽ bắt đầu biến đổi theo hướng "khó nhằn" và "nổi loạn" với cha mẹ. Do đó, phương pháp giáo dục giới tính phù hợp cho con trai và con gái ở tuổi dậy thì rất quan trọng.

I. Các dấu hiệu của tuổi dậy thì

Mặc dù từng đứa trẻ có biểu hiện khác nhau, nhưng nói chung, hầu hết các bé trai và bé gái khi đến tuổi dậy thì sẽ thể hiện những hành vi như sau:

1. Tạo khoảng cách với cha mẹ

Khi cảm nhận được những thay đổi về cơ thể của mình, các con sẽ tự nhiên giữ khoảng cách với cha mẹ hoặc anh chị em, đặc biệt là với người thân khác giới. Việc con bạn không còn ôm hôn cha mẹ như trước mà thay vào đó là tránh xa hơn, tránh những hành động thân mật như thế là điều tự nhiên.

2. Ít nói và nhạy cảm

Đứa trẻ ở tuổi dậy thì thường trở nên ít nói hơn so với khi còn nhỏ và dễ cáu kỉnh. Các bé gái thường nhạy cảm hơn, dễ 'miết ướt', còn các chàng trai thường có thể trở nên hung hăng hơn. Nguyên nhân chính là sự biến đổi hormone trong cơ thể ảnh hưởng đến tính cách. Đồng thời, vì cần phải chấp nhận và thích nghi với nhiều thay đổi của bản thân, các bé sẽ cần nhiều thời gian riêng tư hơn cho mình. Do đó, các con sẽ phản ứng mạnh mẽ với những điều mà chúng cho rằng 'không quan trọng' hoặc 'phiền phức'.

3. Thích giấu giếm và ở một mình

Con cái ở tuổi dậy thì thường rất coi trọng sự riêng tư của bản thân vì chưa sẵn sàng chia sẻ với cha mẹ những thay đổi mà ngay cả chúng vẫn chưa thể lý giải về bản thân mình. Đồng thời, ý thức về cái tôi của con càng lúc càng lớn nên việc người khác tự ý xâm phạm sự riêng tư đồng nghĩa với sự xúc phạm về danh dự. Do đó, phần lớn các bé sẽ phản ứng rất mạnh khi cha mẹ vô tình hoặc cố ý xâm phạm đến những điều riêng tư như phòng ngủ, cặp sách, quần áo, điện thoại hoặc máy tính cá nhân.

4. Thường cãi bướng và cứng đầu

Tuổi dậy thì hay còn được gọi là 'tuổi nổi loạn' vì các bé luôn muốn chứng tỏ rằng họ đã lớn và không cần sự chăm sóc hoặc giám hộ mà cha mẹ cho là quá đáng. Tuy nhiên, với sự hiểu biết và kinh nghiệm còn non nớt, các bé vẫn chưa đủ 'lý lẽ' để thắng. Vì thế, chuyện cãi bướng hoặc làm trái lời cha mẹ là điều dễ hiểu và rất khó tránh khỏi. Nếu có anh chị em, các bé sẽ dễ nổi nóng và cãi nhau với họ hơn. Điều này khiến nhiều phụ huynh phát ý vì sự ngỗ ngược của con và tìm cách áp chế một cách nghiêm khắc hơn.

5. Dành nhiều thời gian cho bạn bè hơn là gia đình

Từ khi con bước vào tuổi dậy thì cho đến khi chúng trưởng thành, các bậc phụ huynh hãy chuẩn bị tâm lý để đón nhận việc con sẽ dành nhiều thời gian cho bạn bè chúng hơn là cho mình. Đồng thời, những biểu hiện quan tâm chăm sóc quá đáng của cha mẹ trước mặt bạn bè của con sẽ làm cho con bạn cực kỳ khó chịu và có thể có phản ứng mạnh. Điều này là biểu hiện bình thường về mặt tâm lý vì con bạn chỉ muốn chứng tỏ với bạn bè rằng họ đã lớn.

6. Rất nhạy cảm với những thay đổi về ngoại hình

Một đứa trẻ dù vô tư đến mấy cũng sẽ trở nên hết sức nhạy cảm đối với những thay đổi quá rõ ràng diễn ra hàng ngày đối với cơ thể mình. Các bé thường dành rất nhiều thời gian để ngắm nhìn gương mặt và cơ thể mình và đồng thời tỏ ra hết sức nhạy cảm đối với những lời nhận xét hoặc trêu đùa về những khiếm khuyết và thay đổi trên cơ thể.

7. Quan tâm nhiều về giới tính và tình dục

Ở tuổi dậy thì, việc các bé quan tâm đến những vấn đề liên quan tới giới tính và tình dục là điều hiển nhiên. Cả hai giới đều rất tò mò muốn biết sự khác biệt về cơ thể của người khác giới như thế nào. Do sự thúc đẩy của các hormone sinh dục, các bé bắt đầu bị hấp dẫn bởi vẻ đẹp giới tính của người khác giới, muốn tìm hiểu về việc quan hệ tình dục và có hiện tượng thủ dâm.

8. Kết quả học tập giảm sút

Do có quá nhiều thay đổi bên trong lẫn bên ngoài cơ thể cũng như quá nhiều mối quan tâm khác, một số trẻ tuổi dậy thì sẽ có khuynh hướng lơ là và sa sút trong việc học tập. Điều này khiến rất nhiều bậc cha mẹ lo lắng mất ăn mất ngủ vì nghĩ rằng con mình mê chơi hoặc bị ảnh hưởng bởi bạn bè xấu nên sao nhaãng việc học hành.

Trước những thay đổi về tính khí của con cái tuổi dậy thì, các bậc phụ huynh cần phải tế nhị và tâm lý để hạn chế những mâu thuẫn xung đột không đáng giữa cha mẹ và con cái hoặc tạo nên những tổn thương cho con cái và chính mình khi cả hai bên không thể kiểm chế cảm xúc của bản thân. Đồng thời, những biến cố của gia đình trong thời gian này cũng sẽ có ảnh hưởng mạnh tới sự phát triển tâm lý của con cái tuổi dậy thì.

II. Sự tò mò về giới tính và tình dục có phải là biểu hiện của sự hư hỏng?

Một trong những vấn đề đau đầu mà phụ huynh của các bé tuổi dậy thì phải đối diện là sự phát triển về giới tính của con cái kèm theo là những tò mò cũng như khao khát muốn trải nghiệm về tình dục của con cái. Ở thời đại mà các phương tiện truyền thông và giải trí mang nặng những yếu tố tình dục, sự tò mò và mong muốn trải nghiệm chuyện tình dục của trẻ em đến nhanh hơn và khó tránh khỏi. Xét cho cùng, đây là một điều hết sức tự nhiên trong qua trình dậy thì của một đứa trẻ vì khi hormone sinh dục được tiết ra, cơ thể sẽ có những phản ứng mang tính chất bản năng tương ứng và điều này nằm ngoài sự kiểm soát của trẻ đồng thời cũng không chiều 'nghe lời' của bố mẹ.

Tiếc thay, phản ứng của phần lớn cha mẹ Việt Nam đối với sự tò mò về giới tính và tình dục của con cái vẫn còn khá cực đoan và lạc hậu. Hầu hết các bậc phụ huynh ở Việt Nam đều cảm thấy shock, bối rối, lo lắng hoặc thậm chí cực kỳ tức giận khi phát hiện ra những đứa con ở tuổi cấp 2 của mình có bồ (qua việc kiểm tra tin nhắn hoặc phát hiện thư tình của hai đứa trẻ), xem phim ảnh hoặc truyện khiêu dâm hoặc có giữ bao cao su/thuốc ngừa thai trong mình. Đối với các bậc cha mẹ Việt Nam, đó là những biểu hiện của sự 'hư hỏng' của con mình và nếu không can thiệp bằng những biện pháp mạnh thì con mình sẽ hư hỏng thật.

Nhiều người căng thẳng và suy sụp tới mức không thể tập trung vào công việc hàng ngày hoặc không kiềm chế được sẽ lớn tiếng la mắng cấm đoán con một cách thô bạo trong khi chính bản thân mình cũng chưa thực sự hiểu rõ nguồn cơn. Đối với các cậu bé, hình phạt của cha mẹ khi bắt gặp con mình xem những video khiêu dâm hoặc truyện sex thường là đánh cho một trận ra tro. Con đối với các cô bé gái, tuy không thường bị đánh nhưng lại bị cha mẹ si rọi bằng những lời nặng nề thô tục.

Tuy nhiên, trái với mong đợi của cha mẹ, những hình phạt khắc nghiệt cùng với những chế tài chặt chẽ không những không ngăn được sự tò mò của con cái về những chuyện “hư hỏng” mà còn khiến cho con bạn tìm đươc rất nhiều cách tinh vi hơn để đối phó với sự cấm đoán của phụ huynh.

III. Phải làm gì khi con bạn là người đồng tính

Phát hiện con là người đồng tính, một cú sốc không hề dễ dàng chấp nhận.

Cha mẹ chuyển từ yêu thương sang căm ghét khi biết con là người đồng tính, thậm chí có những hành động đau lòng.

Tâm lý học không coi đồng tính là bệnh, nhưng việc hiểu và chấp nhận vẫn khó khăn.

Áp lực và mặc cảm của người đồng tính không chỉ từ xã hội mà còn từ gia đình, gây nhiều đau khổ và cuộc sống giả tạo.

Cha mẹ cần thấu hiểu và chấp nhận giới tính thật của con, không ép buộc và gây tổn thương.

Giáo dục giới tính cho con cần sự thông cảm và không làm áp lực cho trẻ.

Giáo dục giới tính không chỉ là nói về quan hệ tình dục mà cũng là hướng dẫn trẻ về sự hiểu biết và trách nhiệm.

Hướng dẫn giáo dục giới tính phải phù hợp với từng độ tuổi của trẻ.

Giáo dục về giới tính không chỉ là vấn đề quan hệ tình dục mà còn là việc tài bảo của tương lai.

Hướng dẫn giáo dục giới tính cho trẻ ở tuổi dậy thì là vấn đề phức tạp cần sự thông cảm và tâm sự của cả bố và mẹ.

Cha chàng nên truyền đạt kiến thức về giới tính cho con trai, mẹ nên chia sẻ với con gái những điều quan trọng.

Xem thêm:

Nguồn/Ảnh: Kenh14, We25

Người đăng: Đoàn Phương Dung

Tags: Cách dạy giáo dục giới tính cho trẻ ở giai đoạn tuổi dậy thì