Buzz
Trong bài viết này, mình sẽ chia sẻ các bước cần làm sau khi mua một laptop đã được cài đặt hệ điều hành Ubuntu. Ubuntu, một phiên bản Linux phổ biến, thường xuất hiện trên những dòng laptop có giá thành phải chăng. Dell là một đối tác quan trọng của Canonical - nhà phát triển Ubuntu. Mặc dù nhiều người khi mua laptop Dell chạy Ubuntu thường muốn cài lại Windows, nhưng nếu biết cách sử dụng, Ubuntu vẫn có thể đáp ứng mọi nhu cầu từ cơ bản đến chuyên sâu.
Laptop Dell mình sử dụng là Inspiron 15 3000 Series với CPU Intel Core i3-4005U 1,7 GHz, RAM 4 GB và ổ cứng 500 GB. Máy đã được cài đặt sẵn Ubuntu 12.04 LTS - một phiên bản ổn định của Ubuntu. Phiên bản mới nhất hiện nay là 14.04 LTS, bạn có thể nâng cấp từ 12.04 LTS lên nếu muốn. Tuy nhiên, trong bài viết này, mình sẽ hướng dẫn từ 12.04 LTS để giới thiệu cho những người mới sử dụng Ubuntu.
Trước khi bắt đầu, mình sẽ giới thiệu sơ lược về giao diện của Ubuntu 12.04 LTS. Sau khi đăng nhập, bạn sẽ thấy một giao diện như trên ảnh. Đây là giao diện Unity, đã được Canonical áp dụng từ phiên bản Ubuntu 11.04 LTS trở đi.
1. Hướng dẫn cập nhật hệ thống:
Để cập nhật hệ thống, bạn có thể nhấn nút Windows trên bàn phím hoặc nút Ubuntu trên thanh Launcher để mở Dash Home, sau đó tìm đến Update Manager và nhấn Enter để khởi động chương trình cập nhật.
Bấm vào nút Check và sau đó chọn Install Updates. Update Manager sẽ yêu cầu bạn nhập mật khẩu, chỉ cần nhập mật khẩu giống với mật khẩu đăng nhập vào máy, sau đó đợi quá trình cập nhật hoàn tất và khởi động lại máy.
Sau khi máy khởi động lại, bạn tiếp tục cập nhật các gói phần mềm trong kho Ubuntu Store: Mở Dash Home, tìm đến Terminal hoặc sử dụng tổ hợp phím Ctrl + Alt + T để mở Terminal, và sau đó gõ lệnh
P/S: Một số người mới sử dụng Ubuntu có thể tự hỏi tại sao cần phải sử dụng lệnh để cập nhật và cài đặt phần mềm. Dù không phải là chuyên gia về Ubuntu, nhưng từ khi bắt đầu sử dụng từ Ubuntu 9.10, mình đã quen với việc sử dụng Terminal để cài đặt phần mềm. Hiện nay, với Ubuntu Store, việc cài đặt trở nên đơn giản hơn với giao diện người dùng thân thiện hơn. Tuy nhiên, mình vẫn khuyên bạn nên sử dụng Terminal vì cài đặt nhanh chóng và tiện lợi chỉ với một lệnh và mật khẩu. Hãy thử làm quen với Terminal, bạn sẽ thấy nó rất hữu ích 😃
2. Hướng dẫn cài đặt bộ gõ tiếng Việt:
Trên Ubuntu, bạn có nhiều bộ gõ tiếng Việt như SCIM Unikey và iBus Unikey. Mình thường sử dụng iBus Unikey do nó ổn định hơn. Dưới đây là hướng dẫn cài đặt và sử dụng.
Mở Terminal (sử dụng tổ hợp phím Ctrl + Alt + T) > nhập lệnh sau:
Mở Dash Home > tìm iBus > chọn Keyboard Input Methods > nếu xuất hiện bảng hỏi Yes/No, chọn Yes để kích hoạt bộ gõ > iBus Preferences sẽ mở lên để bạn thiết lập cho bộ gõ.
Trong iBus Preferences > trong phần General, ở mục Font and Style, chọn Always ở Show language panel để hiển thị bảng tùy chọn kiểu gõ.
Chọn thẻ Input Method > tích vào ô Customize active input methods > trong danh sách bên dưới, chọn Vietnamese - Unikey > nhấn Add để thêm bộ gõ (xem hình minh họa) > Close.
Bây giờ bạn đã có thể sử dụng bộ gõ Tiếng Việt theo kiểu Telex. Nếu muốn gõ theo kiểu VNI, khi nhập liệu, hãy chọn Telex từ bảng Language Panel ở góc dưới bên phải màn hình sang VNI.
Để chuyển đổi giữa các bộ gõ, ví dụ từ tiếng Việt sang tiếng Anh, bạn có thể nhấn tổ hợp phím Ctrl + Space. Biểu tượng chữ V trên thanh thông báo sẽ chuyển thành hình bàn phím.
3. Hướng dẫn cài đặt msttcorefonts:
Khi truy cập trang web hoặc đọc văn bản, bạn có thể gặp phải vấn đề với font chữ hiển thị không chính xác hoặc không đẹp. Để khắc phục, bạn cần cài đặt bộ font TrueType Core Fonts. Thực hiện như sau:
Mở Terminal > nhập lệnh:
Trên màn hình EULA, sử dụng phím Tab để chọn Ok (được đánh dấu màu đỏ) > nhấn Enter > chọn Yes > nhấn Enter để tiến hành cài đặt.
Sau khi hoàn tất việc cài đặt, bạn có thể truy cập trang web và nhấn F5 để xem sự thay đổi về font chữ. Như minh họa, bên trái là trước khi cài đặt font, bên phải là sau khi cài đặt, bạn có thể so sánh sự khác biệt ở hai dòng chữ trong khung đỏ.
4. Tùy chỉnh giao diện với các thiết lập có sẵn:
Ubuntu mang đến cho bạn một giao diện hấp dẫn và hiện đại. Giống như các phiên bản Linux khác, giao diện Unity của Ubuntu cung cấp khả năng tùy chỉnh linh hoạt. Trong bài này, chúng ta sẽ khám phá các cài đặt sẵn có, trong bài tiếp theo, mình sẽ hướng dẫn tùy chỉnh sâu hơn từ các nguồn bên ngoài.
Để tùy chỉnh giao diện, bạn có thể mở Dash Home và gõ Appearance hoặc click chuột phải trên desktop và chọn Change Desktop Background:
Trong phần Look:
Bạn có thể thay đổi hình nền bằng cách chọn các hình có sẵn ở khung bên phải hoặc thêm hình bạn thích bằng nút dấu cộng (+) ở dưới cùng. Hình nền có thể được hiển thị dưới nhiều chế độ như Zoom, Tile, Center, Scale, Fill, Span… gần nút dấu cộng.
Bạn cũng có thể thay đổi theme cho toàn bộ hệ thống, với 4 theme mặc định là Ambiance, Radiance, High Contrast, High Contrast Inverse. Trong ví dụ, mình đã chọn theme Radiance và giao diện đã chuyển sang màu trắng ngà.
Điều chỉnh kích thước biểu tượng trên thanh Launcher được thực hiện qua mục Launcher icon size. Mặc định là 48 x 48 pixel, bạn có thể điều chỉnh kích thước theo ý muốn.
Trong phần Behavior:
Trong Ubuntu 12.04 LTS, bạn có thể bật chế độ tự động ẩn Auto-hide cho thanh Launcher. Mặc định, thanh Launcher luôn hiển thị, nhưng khi bạn bật chế độ này, thanh Launcher sẽ tự động ẩn đi. Để hiển thị lại thanh Launcher, bạn chỉ cần đưa con trỏ chuột vào cạnh trái màn hình. Ngoài ra, bạn có thể chọn Top left corner ở mục Reveal location để hiển thị Launcher khi di chuyển con trỏ chuột vào góc trên bên trái màn hình. Bạn cũng có thể điều chỉnh tốc độ hiển thị của Launcher thông qua Reveal sensitivity.
5. Khám phá Launcher và Dash Home:
Sau khi đã sử dụng Dash Home để tìm kiếm ứng dụng, bạn đã quen với hai thành phần này. Tuy nhiên, cả Dash Home và Launcher còn nhiều tính năng hấp dẫn khác:
Dash Home:
Dash Home trên Ubuntu 12.04 LTS cho phép bạn tìm kiếm nhiều loại nội dung khác nhau. Trong phiên bản 14.04 LTS, Dash Home có thêm nhiều tính năng hơn, mình sẽ giới thiệu trong các bài viết sau khi cập nhật. Bạn có thể tìm kiếm tập tin, thư mục, ứng dụng, cài đặt, nhạc và video cả trên máy tính và trực tuyến.
Bạn sẽ nhanh chóng quen với cách tìm kiếm bằng cách nhập tên bạn muốn vào Dash Home. Điều này giúp bạn tìm kiếm ứng dụng, cài đặt, tập tin/thư mục, âm nhạc, video, hoặc địa chỉ website để mở trên trình duyệt.
Để tìm kiếm nội dung cụ thể, bạn có thể sử dụng nút Filter results để lọc kết quả theo loại ứng dụng, đánh dấu sao, và nguồn dữ liệu khác.
Thanh Launcher:
Thanh Launcher cho phép bạn thêm ứng dụng vào để truy cập nhanh. Để thêm ứng dụng, bạn chỉ cần kéo và thả chúng từ Dash Home vào thanh Launcher. Để xóa ứng dụng khỏi Launcher, bạn có thể kéo chúng vào biểu tượng Thùng rác ở dưới cùng hoặc nhấp chuột phải và chọn 'Unlock from launcher'.
Thanh Launcher cũng hiển thị các ổ đĩa ngoại vi, như USB, cho phép bạn mở, ngắt kết nối, hay format chúng khi nhấp chuột phải.
6. Khám phá thanh Menu:
Nếu bạn đã sử dụng Mac OSX trước đây, thanh Menu của Ubuntu sẽ khiến bạn cảm thấy quen thuộc. Ngược lại, nếu bạn là người dùng Windows, sẽ có chút lạ lẫm với cách tổ chức này. Trên Windows, mỗi ứng dụng thường có thanh công cụ riêng, trong khi Ubuntu sử dụng chung một thanh Menu cho hầu hết các ứng dụng.
Khi mở một ứng dụng, thanh Menu sẽ hiển thị các tùy chỉnh và cài đặt của ứng dụng đó. Khi có nhiều ứng dụng mở cùng lúc, thanh Menu sẽ thay đổi tương ứng. Ví dụ, khi mở trình duyệt Firefox và trình quản lý tập tin, mục Bookmark trên thanh Menu sẽ hiển thị khác nhau cho mỗi ứng dụng.
7. Khám phá khu vực thông báo:
Thanh Menu cũng chứa các thông báo và các thiết lập kết nối.
Ở góc phải, bạn có thể tìm thấy biểu tượng hệ thống với các thiết lập như hiển thị màn hình, các ứng dụng khởi động, cập nhật phần mềm, máy in, và các tùy chọn như khóa màn hình, đăng xuất, tạm ngừng, và tắt máy.
Dưới đó, bạn có thể chuyển đổi tài khoản hoặc truy cập thông tin về tài khoản khách.
Tiếp tục là thông tin về thời gian, lịch, âm thanh, và điều khiển nhạc.
Các tùy chọn Wi-Fi, Bluetooth, thông báo pin, email và các ứng dụng chat cũng có mặt ở đây.
Tổng kết: Vậy là, chúng ta đã khám phá 7 mục cơ bản về Ubuntu cho người mới sử dụng. Trong bài tiếp theo, chúng ta sẽ khám phá cách cài đặt ứng dụng và tận hưởng thêm nhiều tính năng hấp dẫn của hệ điều hành này.
