Buzz
Chia sẻ từ trang facebook của bác sĩ Wynn Tran tại Los Angeles, bài viết này mong muốn hỗ trợ cộng đồng.Dù đã không còn virus Sars-cov-2 (kết quả xét nghiệm Covid-19 là âm tính), nhiều bệnh nhân vẫn mắc các triệu chứng như mệt mỏi, đau nhức, insomnia, hoặc khó thở. Bài viết hướng dẫn cách điều trị triệu chứng, cải thiện dinh dưỡng, thực hành liệu pháp thể chất và cách quản lý tâm lý sau Covid-19, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng và thời gian mắc bệnh.Covid-19 tác động mạnh mẽ đến mọi phần của cơ thể, gây ra đa dạng triệu chứng
Virus sars-cov-2 xâm nhập và gây hại cho nhiều loại tế bào, đặc biệt là tế bào của mạch máu (Endothelial cell) và hệ thống hô hấp, kích thích phản ứng từ hệ miễn dịch và gây tổn thương. Các nghiên cứu, bao gồm một bài trên Nature, đã chứng minh mối liên kết giữa Covid-19 và các vấn đề về mạch máu, ảnh hưởng đến tất cả cơ quan trong cơ thể.Tổn thương mạch máu và viêm phổi là hậu quả của việc tấn công vào tế bào phổi. Đau khớp xảy ra khi mạch máu ở khớp gối bị tổn thương. Tổn thương mạch máu ở não có thể dẫn đến mất trí nhớ hoặc suy giảm khả năng suy nghĩ. Tổn thương ở mạch máu vùng sinh dục cũng có thể gây rối loạn cương dương.Điều trị Covid-19 nặng tại bệnh viện và hậu quả hậu Covid-19
Trong quá trình điều trị tại bệnh viện, việc sử dụng máy thở, thuốc kháng virus, và thuốc ức chế miễn dịch có thể gây ra các tổn thương bổ sung. Việc nằm viện kéo dài có thể làm yếu cơ bắp, thậm chí gây teo cơ, đặc biệt với bệnh nhân sử dụng máy thở, ảnh hưởng đến khả năng vận động sau này. Thuốc kháng virus và ức chế miễn dịch có thể tác động xấu đến gan và thận, trong khi steroid có thể làm trầm trọng thêm các bệnh lý nền.Hội chứng sau ICU bao gồm các triệu chứng kéo dài sau khi hồi phục từ khoa hồi sức cấp cứu, với khoảng 1/3 bệnh nhân trải qua thở máy gặp phải di chứng như khó thở, ho, đổi giọng, và có thể kéo dài hàng tháng sau khi rời ICU. Các vấn đề khác như chậm suy nghĩ, khó tập trung, và mất trí nhớ cũng có thể xuất hiện sau khi xuất viện.Liệu pháp phục hồi chức năng cho bệnh nhân sau nhập viện hoặc sử dụng máy thở bao gồm vật lý trị liệu như tập vận động tay chân, bài tập thở, sử dụng Spirometry, và tập thở bụng để cải thiện chức năng phổi.Liệu pháp tâm lý cho bệnh nhân sau Covid-19
Sau Covid-19, không ít người trải qua lo âu, trầm cảm, cảm giác cô độc do sợ hãi bệnh tật, đau buồn từ mất mát người thân trong dịch bệnh, lo lắng cho tương lai không chắc chắn, gây ra stress, mất ngủ, giảm cân, hoặc hoảng loạn.Sử dụng thuốc điều trị tâm lý và tâm thần sau Covid-19 cần có mức độ, để tránh tình trạng lệ thuộc vào thuốc. Các thuốc như Ambien hay Benzodiazepine chỉ nên dùng khi thực sự cần thiết, kết hợp với liệu pháp tâm lý như tư vấn, trị liệu giao tiếp giúp giảm lo lắng và hiểu rõ về triệu chứng cũng như cách phục hồi.Năm 2022 mang lại hy vọng với nhiều phương pháp điều trị mới hiệu quả hơn bao gồm Vaccine, thuốc uống, và các phác đồ điều trị khác nhau. Đồng thời, chúng ta cần chú trọng tới việc chăm sóc bản thân, tập thể dục, và dành thời gian cho sức khỏe cơ thể.Không chỉ những người mắc Covid-19, nhưng cả những người có người thân bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh cũng có thể trải qua cảm giác trầm cảm và lo lắng. Việc tìm kiếm sự tư vấn từ bác sĩ có thể giúp hiểu biết thêm về Covid-19 và cách đối phó với nó.Điều trị sớm các triệu chứng Covid-19 và duy trì điều trị dài hạn sau khi khỏi bệnh
Cách khắc phục tình trạng khó thở:Khởi đầu với các bài tập thở sâu tại chỗ, thở ra chậm rãi và tăng cường độ khi đi bộ. Áp dụng tập thở trong các tư thế ngồi, nằm, hoặc khi đi bộ, sử dụng máy thổi Spirometry, tập thở dưới nước hoặc tập hát để cải thiện khả năng thở. Thiền định cũng hỗ trợ việc thở chậm và sâu, giúp phổi làm việc hiệu quả hơn.Điều trị ho kéo dài:Bệnh nhân gặp vấn đề về phổi sau Covid-19 như ho kéo dài hoặc ho có đờm có thể được chỉ định sử dụng thuốc ho Benzonatate, xịt ProAir, chống đàm Mucinex, hoặc các loại thuốc khác để cải thiện hơi thở. Việc kết hợp tập thở với thuốc ho giúp chấm dứt ho mạn tính hiệu quả.Khắc phục tình trạng tim đập nhanh:Bệnh nhân gặp phải tình trạng tim đập nhanh hoặc loạn nhịp sau khi hồi phục từ Covid-19 cần thăm khám bác sĩ, kiểm tra tim qua siêu âm và EKG. Được khuyên dùng thuốc điều chỉnh nhịp tim và tập thể dục nhẹ nhàng để ổn định nhịp tim.Giải pháp cho tình trạng mệt mỏi và suy nhược:Thực hiện tập thể dục nhẹ nhàng để tăng cường sức bền và sức mạnh cơ bắp, đặc biệt cho bệnh nhân từ ICU trở về. Kết hợp các bài tập nhẹ và tập thở giúp giảm mệt mỏi. Bệnh nhân mệt mỏi kéo dài cần tư vấn bác sĩ tim mạch hoặc hô hấp để xác định nguyên nhân.Cách điều trị đau nhức khớp:Sử dụng các loại thuốc giảm đau không cần kê đơn như Ibuprofen/Aleve hoặc Acetaminophen cho các cơn đau, trừ khi có vấn đề với dạ dày hoặc thận. Tiếp tục với vật lý trị liệu, tham khảo video hướng dẫn của tôi để giảm đau khớp. Người lớn tuổi cần kiên nhẫn với quá trình phục hồi đau khớp sau Covid-19.Giải pháp cho mất mùi hoặc mất vị giác:Áp dụng các bài tập khôi phục khứu giác và vị giác từ nguồn trên Youtube để nắm bắt phương pháp và lý do tập luyện.Cải thiện trí nhớ, tăng cường sự tập trung và giảm tình trạng hay quên:Tăng cường hoạt động trí não thông qua việc đọc sách, chơi trò chơi tư duy như cờ vua, học nấu ăn, làm bánh, và các hoạt động khác giúp kích thích não bộ và cải thiện khả năng nhớ.Giải pháp cho tình trạng rụng tóc sau Covid-19:Tình trạng rụng tóc chủ yếu do lo lắng và stress sau Covid-19, nhưng phần lớn sẽ mọc trở lại sau vài tuần hoặc vài tháng. Sử dụng sản phẩm như Rogaine có thể hỗ trợ kích thích mọc tóc.Cách điều trị da nổi mẩn sau Covid-19:Thường gặp các vấn đề da như viêm da, nổi mề đay, hoặc dị ứng sau Covid-19. Bác sĩ sẽ kê đơn kem bôi và đa số trường hợp sẽ nhanh chóng hồi phục.Vai trò của dinh dưỡng trong quá trình hồi phục sau Covid-19
Bệnh nhân cần một chế độ dinh dưỡng cân đối để hồi phục hiệu quả sau Covid-19, bao gồm đủ nước, chất xơ, protein, tinh bột và vitamin. Một chế độ ăn đa dạng với nhiều bữa nhỏ, giàu rau củ, trái cây, protein và tinh bột, cùng với việc uống đủ nước và nước trái cây sẽ hỗ trợ tối đa quá trình phục hồi.Chế độ ăn cân đối bao gồm đủ rau củ, trái cây, và thịt ít chế biến giúp cung cấp đầy đủ vitamin mà không cần bổ sung thêm. Nên giảm tiêu thụ đường, tránh rượu, thuốc lá và hạn chế cafe/trà để không ảnh hưởng đến giấc ngủ.Triệu chứng của các bệnh khác có thể giống Covid-19
Bệnh về tim mạch, phổi hoặc đau khớp có thể gây ra các triệu chứng tương tự như Covid-19. Quan trọng là cần thăm khám bác sĩ để xác định nguyên nhân của các triệu chứng, xem chúng có phải do Covid-19 hay do bệnh lý khác.Bệnh nhân mắc các bệnh mạn tính như tiểu đường, huyết áp cao, hay đau khớp có thể gặp triệu chứng hậu Covid-19, cần theo dõi lượng đường và các chỉ số khác để đảm bảo các bệnh này được kiểm soát hiệu quả.Kết luận chung:
