Hướng dẫn tổ chức lễ cúng đầy tháng và thôi nôi cho trẻ

Trong những năm tháng đầu đời, cúng đầy tháng và thôi nôi là hai nghi lễ rất quan trọng. Vậy cúng đầy tháng và thôi nôi cho trẻ có ý nghĩa gì và cách thực hiện ra sao? Mời bạn đọc khám phá chi tiết trong bài viết dưới đây!

Lễ cúng đầy tháng và thôi nôi cho trẻ

Trong văn hóa truyền thống Việt Nam, lễ cúng đầy tháng và thôi nôi là hai nghi thức thiết yếu cho mỗi đứa trẻ. Cúng đầy tháng được tổ chức khi bé tròn 1 tháng tuổi, là lễ nghi đầu tiên sau khi bé ra đời. Nghi thức này thể hiện lòng biết ơn đối với 12 bà Mụ đã giúp tạo ra hình hài và đưa bé đến với cuộc sống bình an. Đây cũng là dịp để gia đình cầu nguyện sự che chở, bảo vệ từ thần linh và tổ tiên, mong cho bé được khỏe mạnh và phát triển toàn diện.

12 bà Mụ theo tín ngưỡng dân gian Việt Nam

Thôi nôi là lễ cúng đánh dấu bé tròn 1 tuổi, chuyển từ giai đoạn nằm nôi sang học đi và khám phá thế giới. Nghi thức này không chỉ mang ý nghĩa chúc phúc cho bé mà còn là dịp để gia đình bày tỏ lòng cảm ơn thần linh đã bảo hộ bé trong năm đầu đời. Nhiều người còn xem thôi nôi như một cơ hội để “dự đoán tương lai” của bé thông qua việc chọn đồ vật, từ đó hình dung lĩnh vực mà bé sẽ theo đuổi khi lớn lên.

Ngày cúng đầy tháng cho bé được tính theo âm lịch. Nhiều gia đình vẫn giữ truyền thống cúng đầy tháng dựa trên quan niệm dân gian rằng “gái lùi hai, trai lùi một”. Điều này có nghĩa là bé trai sẽ cúng đầy tháng lùi 1 ngày và bé gái lùi 2 ngày theo lịch âm.

Ví dụ: 

• Nếu bé trai sinh vào ngày 4/8 (ÂL), ngày cúng đầy tháng sẽ rơi vào ngày 3/9 (ÂL), và cúng thôi nôi là ngày 3/8 (ÂL).
• Nếu bé gái sinh vào ngày 4/8 (ÂL), ngày cúng đầy tháng sẽ là ngày 2/9 (ÂL), và cúng thôi nôi là ngày 2/8 (ÂL).

Việc chọn ngày khác với ngày sinh thật sự là cách mà dân gian sử dụng để giúp gia đình “che mắt quỷ thần”, bảo vệ bé khỏi những điều không may mắn và quấy rầy.

Mâm lễ này được dâng lên 12 bà Mụ, những vị thần có vai trò thiết yếu trong việc “nặn” hình hài và bảo vệ em bé từ khi còn trong bụng mẹ cho đến khi ra đời. Do đó, bạn cần chuẩn bị 12 phần lễ vật giống hệt nhau, cùng với 1 phần lớn hơn để dâng cho Bà Chúa. 

Tùy thuộc vào từng vùng miền, lễ vật có thể có một số khác biệt, nhưng những món cơ bản không thể thiếu bao gồm:

Món mặn:

• 12 chén cơm nhỏ và 1 bát cơm lớn.
• 12 quả trứng vịt.
• 12 đĩa bánh hỏi.
• 12 chén xôi nhỏ và 1 đĩa xôi lớn.
• 1 con gà luộc chéo cánh.
• 1 miếng thịt quay.

Mâm cúng thôi nôi với các món ngọt

Món ngọt:

• 12 bát chè nhỏ và 1 tô chè lớn.
• 12 đĩa bánh và kẹo.
• 12 ly rượu nhỏ và 1 bình rượu lớn.
• 1 mâm ngũ quả.
• Hương, hoa, trà và rượu.

Việc sắp xếp mâm cúng đầy tháng và thôi nôi rất quan trọng, thể hiện lòng kính trọng và biết ơn đối với các vị thần và tổ tiên. Do đó, bạn cần chú ý đến cách bày trí mâm cúng để đảm bảo sự trang trọng và đúng nghi thức.

Nguyên tắc đầu tiên là chuẩn bị hai bàn lễ vật:

• Một bàn nhỏ đặt trước bàn thờ để cúng Đức Ông.
• Một bàn lớn hơn đặt phía sau, cao hơn để bày lễ vật cúng 12 Bà Mụ. Giữ khoảng cách giữa hai bàn khoảng 10cm.

Ngoài ra, bạn cũng nên sắp xếp các món ăn gọn gàng và cân đối trên đĩa. Chẳng hạn, đặt gà luộc ở giữa, còn chè, cháo và xôi nếp thì bày đều hai bên. Hãy chú ý đến vị trí đặt mâm cúng và bình hoa. Theo quan niệm dân gian: 'Đông bình Tây quả', bình hoa nên để ở phía Đông, trong khi mâm cúng và trái cây ở phía Tây.

Theo truyền thống, ông nội hoặc cha của bé sẽ đại diện gia đình thắp hương, dâng lễ lên tổ tiên và giải thích lý do tổ chức lễ cúng này. Sau đó, bố hoặc mẹ bé sẽ thắp 3 nén hương trên bàn thờ gia tiên, bế bé ra trước mâm cúng và đọc bài khấn đã chuẩn bị. Trong buổi lễ, mọi người trong gia đình cùng thể hiện lòng thành kính với tổ tiên và cầu mong cho bé luôn bình an, khỏe mạnh và gặp nhiều điều may mắn.

Nghi thức khai hoa, hay còn gọi là 'bắt miếng', là một phần ý nghĩa trong lễ cúng đầy tháng. Bố hoặc mẹ sẽ bế bé đặt ở giữa bàn thờ. Vị chủ tế sẽ rót trà, thắp hương, xin phép khai hoa, rồi nhẹ nhàng vẫy một bông hoa trước miệng bé, đồng thời đọc những lời chúc phúc, mong rằng bé lớn lên sẽ nói những lời hay ý đẹp và được nhiều người yêu quý: 

“Mở miệng ra cho có bông, có hoa,

Mở miệng ra cho kẻ thương, người nhớ,

Mở miệng ra cho có vàng, có bạc,

Mở miệng ra cho hàng xóm quý mến…”

Lễ khai hoa trong lễ thôi nôi

Sau khi hoàn thành lễ khai hoa, gia đình sẽ thực hiện nghi thức đặt tên cho bé, một truyền thống đã tồn tại qua nhiều thế hệ trong gia đình Việt. Bố hoặc mẹ sẽ đặt hai đồng bạc cổ vào đĩa sâu lòng để 'xin keo'. Nếu gieo ra một đồng xu úp và một đồng xu ngửa, điều đó có nghĩa là tên đã được thần linh chấp thuận. Ngược lại, nếu cả hai đồng xu đều úp hoặc ngửa, gia đình sẽ phải gieo lại. Nếu sau ba lần gieo mà vẫn không đạt, bố mẹ sẽ phải chọn một cái tên khác cho bé.

Lễ thôi nôi là dịp để chính thức đặt tên cho bé

Lễ vật cúng thôi nôi cho bé sẽ gồm hai mâm: một mâm dâng lên Ông Thần Tài, Thổ Địa, Ông Táo, và một mâm dành cho 12 Mụ Bà cùng Đức Ông.

Mâm cúng cho Ông Thần Tài, Thổ Địa, Ông Táo bao gồm:

• 1 mâm ngũ quả 
• 1 chén chè đậu xanh
• 1 đĩa xôi đậu xanh hoặc xôi gấc
• 1 bộ tam sên gồm: thịt luộc, trứng luộc, tôm hoặc cua biển luộc (tôm, cua phải chọn con tươi, không bị hỏng)
• 3 ly nước sạch, hoa tươi, nhang đèn để thắp.

Lễ vật cúng thôi nôi cho 12 Mụ Bà và Đức Ông

Mâm cúng cho 12 bà Mụ và Đức Ông bao gồm:

• 1 con gà luộc chéo cánh, đầy đủ bộ phận, đặt sao cho đầu ngẩng cao.
• Trầu têm cánh phượng.
• Heo quay (có thể dùng 1 miếng hoặc cả con tùy theo điều kiện gia đình), bánh hỏi.
• 1 đĩa trái cây.
• 1 bình hoa tươi màu sắc rực rỡ.
• 12 đĩa xôi nhỏ, 1 đĩa xôi lớn.
• 12 chén chè (nếu bé gái chọn chè xôi nước, bé trai chọn chè đậu trắng) kèm 1 tô chè lớn.
• 12 chén cháo kèm 1 tô cháo lớn.
• 12 chén nước sạch hoặc rượu trắng.
• 12 cây nến và hương để thắp.
• Bộ giấy tiền cúng thôi nôi; chuẩn bị thêm 12 bộ chén, đũa, muỗng. Cùng với 1 đôi đũa hoa vì theo truyền thuyết, Mụ Bà thích dùng đũa này.

Nghi thức bốc đồ dự đoán tương lai cho bé là một phần thú vị và có ý nghĩa trong lễ thôi nôi. Đây là cách mà gia đình dự đoán vận mệnh, tính cách và tương lai của bé thông qua các món đồ mà bé lựa chọn.

Chuẩn bị một mâm đồ chơi với nhiều loại vật phẩm khác nhau như: bút, sách, đồng hồ, tiền, thước, gương,... tùy theo sở thích của gia đình. Bố mẹ sẽ bế bé đến gần mâm đồ chơi. Nếu bé chọn món nào đầu tiên thì món đồ đó sẽ liên quan đến tương lai của bé. Ví dụ, nếu bé chọn bút, điều đó tượng trưng cho học vấn và trí thức. Nếu bé chọn tiền, đó là dấu hiệu của sự thịnh vượng và tài chính tốt trong tương lai.

Chuẩn bị đồ dùng cho nghi thức bốc đồ thôi nôi của bé

Đây là một nghi thức mang tính giải trí, tạo niềm vui và sự hào hứng cho gia đình và bé, nên không cần quá nghiêm túc và áp đặt. 

Lưu ý: Đảm bảo rằng các món đồ trên mâm không có cạnh sắc nhọn để bảo đảm an toàn cho trẻ.

Nam mô a di Đà Phật! (3 lần)

Con kính lạy Đệ nhất Thiên tỷ đại tiên chúa.

Con kính lạy Đệ nhị Thiên đế đại tiên chúa.

Con kính lạy Đệ tam Tiên Mụ đại tiên chúa.

Con kính lạy Thập nhị bộ Tiên Nương.

Con kính lạy Tam thập lục cung chư vị Tiên Nương.

Hôm nay là ngày…. tháng….. năm…. âm lịch.

Vợ chồng con là .......... đã sinh được con (trai, gái) và đặt tên là ........ 

Chúng con cư trú tại:......................

Nay nhân ngày ………. (đầy tháng hoặc thôi nôi), chúng con thành tâm chuẩn bị hương hoa lễ vật cùng các thứ cúng dâng bày lên trước án, kính cẩn trình lên chư vị Tôn thần:

Nhờ ân đức của thập phương chư Phật, các vị Thánh hiền, Tiên Bà, các đấng thần linh, Thổ công địa mạch, Thổ địa chính thần, cùng tổ tiên nội ngoại, cho con sinh ra cháu tên là………… vào ngày…… được mẹ tròn con vuông.

Cúi xin chư vị Tiên Bà, các Tôn thần giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành và thụ hưởng lễ vật, phù hộ độ trì, che chở cho cháu ăn ngoan, ngủ yên, chóng lớn, không bệnh tật, không tai ương, phù hộ cho cháu tươi đẹp, thông minh, sáng suốt, mệnh bình yên, cường tráng, và hưởng vinh hoa phú quý suốt đời. Gia đình con được phúc thọ, an khang, nhân lành phát triển, nghiệp dữ tiêu tan, bốn mùa không lo lắng.

Xin thành tâm dâng lễ, mong được chứng giám lòng thành.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Khi tiến hành lễ cúng đầy tháng cho bé, ba mẹ cần chú ý những điều sau đây:

• Sau khi lễ cúng hoàn tất, gia chủ sẽ rót trà, khấn vái cảm tạ tổ tiên, đốt tiền vàng và thực hiện các nghi thức như vẩy rượu, rắc muối, và rải gạo quanh nhà.
• Sau khi kết thúc lễ cúng Bà Mụ, gia đình và người thân sẽ tặng quà cho bé như một cách chúc mừng, cầu mong bình an và hạnh phúc cho bé.
• Bố mẹ có thể bế bé qua nồi nước sôi và đi vòng quanh nhà. Bé trai đi 7 vòng, bé gái đi 9 vòng, đây là nghi thức tẩy uế sau tháng đầu tiên ở cữ.
• Khi mẹ đi chợ lần đầu sau sinh, có thể mua ít muối và gạo, đồng thời làm rơi vài đồng bạc lẻ, đây là cách cầu mong cuộc sống của bé sẽ ấm no và hạnh phúc.

Lễ cúng đầy tháng và thôi nôi không chỉ là biểu hiện văn hóa truyền thống, mà còn là cách gia đình gửi gắm tình yêu thương cùng những lời chúc tốt đẹp nhất cho bé. Đây cũng là dịp để thắt chặt mối liên kết giữa các thành viên trong gia đình và bày tỏ lòng biết ơn với tổ tiên. Nếu bạn đang chuẩn bị cho lễ cúng đầy tháng hoặc thôi nôi cho bé, hãy tham khảo kỹ lưỡng các bước trên để có một buổi lễ trọn vẹn và ý nghĩa nhất.

Thỏa sức mua sắm mà không phải lo lắng về giá tại Siêu Thị Mytour!

Nếu bạn đang tìm kiếm những sản phẩm thiết yếu như: điện thoại di động, tủ lạnh, nồi cơm điện chính hãng với giá cả phải chăng, hãy đến với Siêu Thị Mytour. Đây là địa chỉ tin cậy để bạn mua sắm các mặt hàng thiết yếu cho mình và gia đình, tất cả đều đảm bảo chính hãng 100%, giá cả luôn hợp lý, kèm theo nhiều chương trình khuyến mãi hấp dẫn và quà tặng giá trị. Hãy ghé Siêu Thị Mytour ngay hôm nay để không bỏ lỡ những ưu đãi tuyệt vời!