Buzz
Làm cha mẹ là một trải nghiệm thiêng liêng và hạnh phúc nhất trong cuộc đời, tuy nhiên không dễ dàng. Bất kể con bạn đã bao nhiêu tuổi, trách nhiệm làm cha mẹ vẫn tiếp tục. Để trở thành người cha mẹ tốt, bạn phải thấu hiểu giữa việc thể hiện tình yêu thương và dạy con biết phân biệt đúng sai. Bằng cách tạo ra một môi trường đầy yêu thương, bạn giúp con phát triển thành những cá nhân tự tin, độc lập và biết quan tâm đến người khác.
Các bước
Xây dựng Môi Trường Yêu Thương
Tặng con yêu thương không ngần ngại. Tạo ra mối quan hệ vững chắc về cảm xúc và tinh thần với con trong suốt thời kỳ trẻ thơ. Một cái ôm ấm áp hay một lời nói dịu dàng có thể làm cho trẻ cảm nhận sâu sắc tình yêu của bạn. Dưới đây là một số cách để thể hiện tình yêu dành cho con:
- Âu yếm, hôn nhẹ, ôm hoặc thậm chí là một cái chạm nhẹ trên vai chơi chơi xổ sốu là cách tốt để thể hiện sự ấm áp và quan tâm mà bạn dành cho con.
- Nói với con rằng bạn yêu thương họ hàng ngày, ngay cả khi bạn không hài lòng với hành vi của con.
Yêu thương con không điều kiện. Hãy để con biết rằng bạn luôn yêu thương con, không vì bất kỳ điều gì mà con làm được. Đừng ép buộc con phải trở thành một phiên bản của bạn, mà hãy chấp nhận con với cá tính riêng của mình.
- Ví dụ, nếu bạn mong muốn con trở thành một vận động viên, nhưng con không hứng thú với thể thao, hãy cho con biết rằng điều đó không thành vấn đề và cùng con tìm kiếm sở thích phù hợp khác.
- Giống như vậy, nếu bạn là người thích giao tiếp, đừng làm con cảm thấy kém cỏi khi con cần thời gian để thoải mái với người khác.
Đặt trọng tâm vào trải nghiệm hơn là đồ chơi. Đồ chơi có thể làm cho trẻ vui trong thời gian ngắn, nhưng chúng không thể thay thế được tình yêu thương và quan tâm của cha mẹ. Hãy dành thời gian với con trong những hoạt động thú vị, thậm chí là những điều đơn giản như ăn kem ốc quế ở công viên cũng tạo ra những kỷ niệm đáng nhớ hơn bất kỳ món đồ chơi nào.
- Ngay cả việc nằm trên sàn nhà đọc sách cùng con cũng là một cách tuyệt vời để tạo mối liên kết với con.
Khen ngợi khi con đạt được điều gì đó. Điều này giúp con tự hào về thành tích của mình và có cái nhìn tích cực về bản thân. Khi con làm việc tốt, hãy công nhận và cho con biết rằng bạn tự hào về con. Nếu không động viên con, con sẽ không có đủ tự tin để đối mặt với những thách thức trong cuộc sống.
- Thể hiện sự khen ngợi cụ thể để con biết con đã làm gì tốt. Thay vì nói “Con làm tốt lắm!”, bạn có thể nói “Con thật xuất sắc khi chia sẻ với em khi chơi” hoặc “Cảm ơn con đã dọn dẹp đồ chơi sau khi chơi”.
- Tập trung vào việc khen ngợi hành động tích cực hơn là khen ngợi năng khiếu. Điều này giúp con học cách đánh giá bản thân dựa trên những hành động thực tế hơn là những khả năng bẩm sinh.
- Cố gắng khen ngợi thành công và hành động tích cực nhiều hơn là chỉ trích. Mặc dù phải lên tiếng khi con làm sai là quan trọng, nhưng việc tạo lòng tin tích cực cho con cũng rất quan trọng. Nếu bạn tập trung quá nhiều vào những lỗi của con, con có thể lặp lại hành vi đó để thu hút sự chú ý của bạn.
Tránh so sánh con với người khác, đặc biệt là với anh/chị/em. Mỗi đứa trẻ đều có cá tính và đặc điểm riêng của mình; vì vậy, hãy tôn trọng sự khác biệt của các con. Nếu bạn liên tục so sánh con với những đứa trẻ khác, con sẽ cảm thấy không đủ tốt trong mắt bạn. Điều này có thể cản trở con đạt được tiềm năng của mình trong tương lai. Thay vào đó, hãy dạy con cách đạt được mục tiêu riêng của mình và khuyến khích con phát triển theo đúng con đường cá nhân của mình.
- So sánh con với anh/chị/em có thể khiến con phát triển tinh thần ganh đua. Hãy xây dựng mối quan hệ yêu thương giữa các con, thay vì khuyến khích sự cạnh tranh.
- Đừng thiên vị bất kỳ người con nào - khi các con xung đột, bạn nên công bằng và trung lập.
Chú ý lắng nghe khi con nói. Giao tiếp mở cửa với con là một phần quan trọng của việc làm cha mẹ; vì vậy, hãy dành thời gian để lắng nghe khi con muốn chia sẻ với bạn những thắc mắc hoặc lo lắng. Đồng thời, thể hiện sự quan tâm và sẵn sàng hỗ trợ con trong mọi tình huống. Điều này giúp con cảm thấy thoải mái khi tìm kiếm sự giúp đỡ từ bạn, dù vấn đề có nhỏ đến đâu.
- Chú ý lắng nghe để con cảm nhận được sự quan tâm của bạn. Nhớ nhìn con khi con nói chuyện và thể hiện sự quan tâm bằng cách gật đầu và nói “Con hiểu rồi” hoặc “Con nói tiếp đi”. Khi đến lượt bạn nói, hãy tổng hợp lại những gì con nói trước khi phản hồi. Ví dụ, bạn có thể nói “Con nói rõ là muốn nói về việc chia sẻ công việc trong nhà”.
- Thử dành thời gian cố định mỗi ngày để nói chuyện với mỗi con, như trước khi đi ngủ, vào lúc ăn sáng hoặc sau khi đón con từ trường về. Đánh giá cao thời gian này và hạn chế sự phân tâm từ điện thoại hoặc công việc khác.
Dành thời gian đặc biệt với từng con. Đảm bảo rằng mỗi đứa trẻ đều cảm thấy quan trọng và được chú ý bằng cách dành thời gian riêng cho từng người con. Có thể bạn sẽ có kế hoạch cho những hoạt động khác nhau với từng con, nhưng điều quan trọng là phải tạo ra một không gian riêng tư để tương tác với con - nghe con nói và trò chuyện cùng con. Đôi khi, việc chỉ đơn giản là ngồi bên cạnh nhau cũng đủ làm cho con cảm thấy hạnh phúc.
- Hãy cố gắng phân chia thời gian nếu bạn có nhiều con. Tuy nhiên, không nhất thiết phải làm cùng một hoạt động với mỗi con - có thể một trong các con thích đi xe trượt và con khác thích đọc sách.
- Hãy quan tâm đến việc học hành của con. Ví dụ, bạn có thể tham gia các sự kiện ở trường của con, làm bài tập với con và theo dõi kết quả học tập của con để biết con đang tiến triển như thế nào.
- Tuy nhiên, hãy đảm bảo rằng không khiến con cảm thấy bị kiểm soát - hãy để cho con biết thời gian bên bạn là quý giá mà không cảm thấy bị ép buộc.
Tôn trọng không gian riêng của con để xây dựng niềm tin. Để con cảm thấy an tâm và tin tưởng, hãy tôn trọng không gian riêng của con. Điều này bao gồm việc không xâm phạm vùng riêng tư của con và không đọc nhật ký cá nhân của con mỗi khi con không có mặt. Bằng cách này, bạn dạy cho con biết tôn trọng không gian cá nhân và quyền riêng tư của mọi người. Đồng thời, việc này cũng giúp xây dựng niềm tin giữa bạn và con.
- Cho con biết rằng con được phép giữ một phần riêng tư và tôn trọng việc con giữ một số bí mật, đặc biệt khi con đã lớn lên. Hãy duy trì sự cởi mở để con thoải mái tìm kiếm sự giúp đỡ từ bạn khi cần thiết.
Tham gia vào những sự kiện quan trọng trong cuộc sống của con. Dù bạn có bận rộn đến đâu, hãy cố gắng có mặt trong những dịp quan trọng trong cuộc sống của con, từ buổi biểu diễn và sinh nhật đến lễ tốt nghiệp. Hãy nhớ rằng thời thơ ấu của con sẽ trôi qua nhanh chóng và con sẽ có cuộc sống riêng của mình trước khi bạn biết. Sếp của bạn có thể không nhớ việc bạn không tham gia một cuộc họp, nhưng con của bạn nhất định sẽ nhớ nếu bạn không xuất hiện khi con biểu diễn.
- Nếu bạn không thể tham dự một sự kiện quan trọng nào đó, hãy cho con biết rằng bạn rất tiếc và hứa sẽ bù đắp bằng một sự kiện khác. Ví dụ, nếu bạn không thể đưa con đến trường vào ngày đầu tiên, hãy thưởng cho con bằng cách chuẩn bị một bữa ăn yêu thích và một món tráng miệng đặc biệt vào buổi tối đó.
Trở thành người định kỷ luật.
Thiết lập quy định và hình phạt hợp lý. Hãy thiết lập các quy định giúp con có cuộc sống tổ chức và hạnh phúc. Hãy đảm bảo rằng các quy định này phù hợp với tuổi của con và nhớ rằng chúng được thiết lập để giúp con phát triển. Tuy nhiên, đừng quá nghiêm ngặt đến mức làm con cảm thấy mình không thể làm đúng điều gì cả.
- Ví dụ, nếu có con nhỏ, bạn có thể thiết lập quy định như “Không ra ngoài một mình”, với hình phạt là phải ở trong nhà nếu con không tuân theo. Với trẻ lớn hơn, bạn có thể thiết lập một số quy định về công việc nhà và hình phạt là cấm sử dụng điện tử nếu con không làm việc nhà.
- Hãy lắng nghe ý kiến của con về các quy định nhưng hãy nhớ rằng bạn là cha mẹ và bạn cần đặt ra giới hạn. Con cần biết rằng có những quy định mà họ phải tuân thủ. Trẻ được phép làm mọi thứ mình muốn sẽ gặp khó khăn khi phải đối mặt với xã hội khi trưởng thành.
- Tránh áp đặt hình phạt quá nặng và không bao giờ áp dụng hình phạt về mặt thể chất - ngoài việc là hành vi phạm tội, điều này thực sự có thể làm tăng nguy cơ xảy ra các vấn đề hành vi nghiêm trọng hơn ở tương lai.
Thực hiện nguyên tắc một cách nhất quán. Đôi khi điều này có thể khá khó khăn, nhưng việc áp dụng các quy định giống nhau ở mọi thời điểm là vô cùng quan trọng. Đừng để cho con chi phối bạn và tạo ra các ngoại lệ. Nếu bạn cho phép con làm điều gì đó mà con không nên chỉ vì con giận dữ, điều đó chỉ cho thấy rằng các quy định của bạn có thể bị phá vỡ.
- Nếu con biết rằng các quy định có thể bị phá vỡ, con sẽ không còn cố gắng tuân thủ chúng nữa.
Kiểm soát cảm xúc của mình. Điều quan trọng là bạn phải giữ bình tĩnh và lý trí khi tương tác với con, ngay cả khi con không nghe lời. Dù có khó khăn, nhưng điều này rất quan trọng để đảm bảo một môi trường ổn định cho con. Khi bạn cảm thấy tức giận hoặc muốn phản ứng mạnh mẽ, hãy tạm dừng và thử tìm cách để giải tỏa cảm xúc của mình trước khi tương tác tiếp với con.
- Thỉnh thoảng, chúng ta có thể mất kiểm soát và nói hoặc làm những điều mà sau này chúng ta sẽ hối hận. Nếu điều đó xảy ra, hãy dạy con biết cách xin lỗi và chấp nhận lỗi lầm - điều này quan trọng hơn là hành xử như thể bạn luôn đúng.
Hãy đồng lòng với đối tác của bạn trong việc nuôi dạy con cái. Điều này rất quan trọng để trẻ cảm thấy an toàn và có sự ổn định trong cuộc sống. Hãy đảm bảo rằng cả hai bạn đều đưa ra những quyết định giống nhau về việc nuôi dạy con cái. Nếu trẻ cảm thấy mẹ sẽ nói “có” và bố sẽ nói “không”, chúng có thể tận dụng điều đó để đạt được những gì chúng muốn.
- Điều này không có nghĩa là bạn phải đồng ý hoàn toàn với đối tác. Trong thực tế, hợp tác với nhau trong việc giáo dục con cái là chìa khóa để giải quyết mọi vấn đề, thay vì xung đột với nhau.
- Tránh tranh cãi trước mặt con cái. Trẻ có thể cảm thấy không an toàn và lo lắng khi thấy cha mẹ mình cãi nhau. Thay vào đó, hãy cho con thấy rằng bạn có thể bình tĩnh trao đổi ý kiến mặc dù bạn không đồng ý với nhau.
Xây dựng lịch trình hoạt động có tổ chức để duy trì nề nếp gia đình. Điều này giúp con cảm thấy an toàn và ổn định trong cuộc sống. Bạn cần lên kế hoạch cho các hoạt động gia đình và sinh hoạt hàng ngày để tạo ra một môi trường ổn định cho con. Điều này bao gồm việc đặt ra quy định về giờ ngủ, thức dậy, ăn uống, học tập và giải trí.
- Ví dụ, bạn có thể thiết lập thói quen giữ gìn vệ sinh cá nhân như tắm rửa và đánh răng, và dạy con thực hiện những việc này mỗi ngày.
- Dạy con trách nhiệm bằng cách giao cho chúng các công việc nhà hoặc nhiệm vụ hàng ngày.
Phê bình hành vi, không phải con người. Khi con cư xử không đúng mực, hãy chỉ rõ hành vi mà bạn không thích, không phải là con của bạn. Điều này giúp con cảm thấy được yêu thương và che chở dù bạn không hài lòng với hành vi của họ. Hãy tập trung vào việc giáo dục và hướng dẫn con cách thay đổi hành vi mà không làm tổn thương tinh thần của chúng.
- Ví dụ, thay vì nói “Con hư quá!”, bạn có thể nói “Hành vi của con làm tổn thương cảm xúc của người khác, mẹ nghĩ con nên xin lỗi và sửa đổi hành vi của mình”.
- Hãy trực tiếp nhưng lịch sự khi chỉ ra lỗi của con. Bạn cần đưa ra phản hồi mạnh mẽ nhưng không quá khắc nghiệt hoặc tức giận khi nói chuyện với con về vấn đề này.
- Nếu phải phê bình con ở nơi công cộng, hãy chờ đến khi bạn ở trong môi trường riêng tư để thảo luận vấn đề với con. Điều này giúp tránh làm con cảm thấy xấu hổ trước mặt người khác.
Không đặt kỳ vọng không thực tế lên trẻ. Hãy tránh làm cho con cảm thấy như phải hoàn hảo hoặc tuân thủ theo các tiêu chuẩn không thực tế mà bạn đặt ra. Thay vào đó, khuyến khích con xây dựng thói quen học tập và tinh thần thể thao tích cực, và để con tự nỗ lực theo khả năng của mình.
- Nếu bạn luôn đòi hỏi điều tốt nhất từ con, con sẽ cảm thấy bất mãn và thậm chí có thể nổi loạn.
Hỗ trợ con phát triển tính cách
Khuyến khích con trở nên tự lập. Dạy con biết rằng sự độc lập là điều quan trọng và không cần phải đi theo dòng chảy. Hãy giúp con phân biệt giữa đúng và sai từ khi còn nhỏ, và khuyến khích con tự quyết định thay vì bạn ra quyết định cho con.
- Cho con quyền lựa chọn. Ví dụ, bạn có thể chuẩn bị 2-3 bộ quần áo và để con chọn, hoặc cho con tự chọn món ăn.
- Đối với trẻ lớn hơn, hãy để con tự chọn hoạt động ngoại khóa và bạn bè mà con muốn gặp gỡ, miễn là bạn cảm thấy an tâm về sự an toàn của con.
- Hãy nhớ rằng con cái không phải là bản sao của bạn. Họ là cá nhân riêng biệt đang nhận được sự hướng dẫn từ bạn, không phải là bản sao của bạn.
Trở thành một bản mẫu cho con. Một trong những điều quan trọng nhất mà cha mẹ có thể làm là trở thành một bản mẫu mà con có thể noi theo. Nếu bạn muốn con học điều gì đó, hãy làm điều đó trước mắt con. Bạn không cần phải hoàn hảo, nhưng hãy cố gắng làm những điều mà bạn muốn con học, và sẵn lòng nhận lỗi khi bạn mắc sai.
- Ví dụ, nếu bạn muốn con học cách lịch sự và tử tế, hãy mẫn cảm khi tham gia giao thông hoặc xếp hàng tại cửa hàng.
- Nếu bạn muốn con hiểu về việc giúp đỡ người khác, hãy dẫn con tham gia các hoạt động từ thiện và giải thích tại sao bạn tham gia vào đó.
- Nếu bạn muốn con tham gia vào việc làm nhà, hãy nhờ con giúp đỡ trong việc dọn dẹp nhà cửa và không chỉ làm việc đó một mình.
Dạy con về lịch sự. Các kỹ năng lịch sự cơ bản là điều quan trọng để thành công trong cuộc sống hàng ngày; vì vậy, từ khi còn nhỏ, hãy dạy con nói “Vui lòng”, “Cảm ơn” và “Xin lỗi”. Hãy dạy con biết cách chờ đợi, chia sẻ và giao tiếp.
- Con học những điều này từ gia đình, vì vậy bạn cũng cần thể hiện những hành động tương tự!
Khích lệ trẻ sống một lối sống lành mạnh. Một trong những điều quan trọng nhất mà bạn có thể làm là đảm bảo rằng trẻ ăn uống đủ chất, thường xuyên vận động và có đủ giấc ngủ mỗi đêm. Hãy tạo điều kiện cho trẻ có nhiều lựa chọn lành mạnh hơn là thức ăn vặt, và kế hoạch cho các hoạt động vận động cho cả gia đình.
- Chơi thể thao từ khi còn bé giúp trẻ phát triển đam mê cho một lối sống lành mạnh.
- Dạy trẻ ăn uống lành mạnh từ khi còn nhỏ. Hãy cho trẻ thử nhiều loại rau củ và hoa quả phù hợp với độ tuổi thay vì thức ăn vặt như bim bim và kẹo.
Cho phép trẻ học từ sai lầm. Cuộc sống là một người thầy tuyệt vời, vì vậy đừng luôn cố gắng ngăn con tránh hậu quả của hành động của mình. Bạn không thể bảo vệ con mãi mãi, và việc để trẻ học từ sai lầm sẽ mang lại lợi ích cho cả bạn và con.
- Thí dụ, nếu trẻ không muốn mặc áo ấm, hãy để trẻ cảm nhận lạnh và học từ sai lầm của mình. Tuy nhiên, bạn có thể mang theo áo ấm nếu trẻ thay đổi ý.
- Cân nhắc việc để trẻ đối mặt với hậu quả của hành động. Đôi khi, để trẻ trải nghiệm hậu quả của hành động của mình có thể tốt hơn là liên tục can thiệp.
- Tránh nói “Bố/mẹ đã bảo thế mà” khi con học từ sai lầm của mình. Hãy để con tự rút ra kết luận từ kinh nghiệm của mình.
Dạy dỗ trẻ trong độ tuổi teen và thanh niên
Nhấn mạnh tính tự quản và trách nhiệm khi uống rượu bia. Bạn có thể thảo luận về vấn đề này với con từ khi con còn bé. Hãy giải thích rằng con cần phải chờ đến độ tuổi quy định mới được uống rượu bia, và nói về việc không nên uống rượu bia khi tham gia giao thông. Hơn nữa, hãy trực tiếp nói về hậu quả của rượu bia đối với sức khỏe của con.
- Khuyến khích con chờ đến độ tuổi phù hợp trước khi uống rượu bia. Tuy nhiên, hãy nhớ rằng con không được phép lái xe sau khi uống rượu bia và hãy đảm bảo rằng con biết là có thể gọi bạn để được đưa về nhà một cách an toàn nếu cần.
Tôn trọng sự thật với trẻ về chủ đề tình dục. Nếu trẻ đặt câu hỏi về tình dục, hãy trả lời một cách bình tĩnh và không ngần ngại. Việc không trả lời các câu hỏi này có thể khiến trẻ cảm thấy thiếu thông tin và xấu hổ, dẫn đến những vấn đề hậu quả sau này. Từ khi còn nhỏ, hãy nói với trẻ về cơ thể của họ, bao gồm cả tên đúng của các bộ phận. Khi trẻ lớn lên, hãy trò chuyện với trẻ về tuổi dậy thì, thụ thai, tránh thai và ảnh hưởng của tình dục đối với mối quan hệ.
- Việc trẻ tò mò về cơ thể của mình là một phần tự nhiên của quá trình lớn lên. Nếu trẻ hỏi, hãy trả lời một cách trực tiếp và không cảm thấy ngần ngại.
Luôn bên cạnh con suốt quãng đời, dù con đã trưởng thành. Cách bạn dạy dỗ con sẽ ảnh hưởng đến cuộc sống của con trong thời gian dài, và dù bạn có ở xa, con vẫn cần những yêu thương của bạn. Cho dù bạn không thường xuyên có mặt, hãy cho con biết rằng bạn luôn quan tâm và sẵn lòng ủng hộ con.
- Nếu mối quan hệ của bạn với con là tốt, con sẽ luôn tìm đến bạn để nhận lời khuyên dù ở bất kỳ độ tuổi nào.
Một số gợi ý hữu ích
- Hãy lựa chọn kỹ càng những người lớn mà bạn giới thiệu cho con.
- Đừng ép buộc con phải sống cuộc đời của bạn. Hãy để con tự lựa chọn và theo đuổi ước mơ của mình.
- Luôn tìm kiếm sự cân bằng và hỗ trợ khi bạn cần sự giúp đỡ trong việc dạy dỗ con, và luôn tử tế với bản thân khi bạn gặp khó khăn.
- Hãy tham gia các khóa học về cha mẹ tại các trung tâm giáo dục dành cho người lớn để bạn cảm thấy tự tin hơn trong vai trò của mình.
- Dù có nhiều lời khuyên từ người khác về việc nuôi dạy con, nhớ rằng bạn là người quyết định cách nuôi dạy con của mình.
Cảnh báo
- Khi khen ngợi con, hãy tập trung vào nỗ lực chứ không phải kết quả cuối cùng để tránh tình trạng con trở nên “nghiện” khen ngợi.
- Đừng chiều chuộng con quá mức. Hành động này có thể khiến con trở nên ương ngạnh và thiếu trách nhiệm.
