
Phần I
ĐỀ BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN (HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
Đọc các đề bài dưới đây và trả lời câu hỏi (trang 65 SGK Ngữ văn 9, tập 2)
a) Những vấn đề nào được đề cập trong các đề bài về nghị luận về tác phẩm truyện?
b) Làm thế nào để phân biệt bài làm khi đề bài yêu cầu suy nghĩ và phân tích khác nhau? (Gợi ý: Đề phân tích đòi hỏi đưa ra nhận xét sau khi phân tích tác phẩm. Đề suy nghĩ đề cập đến việc đề xuất nhận xét dựa trên một quan điểm, một góc nhìn nhất định, như quyền sống của con người, vị trí của phụ nữ trong xã hội,...)
Trả lời:
a)
- Vai trò của người phụ nữ trong xã hội cũ được thể hiện qua nhân vật Vũ Nương trong câu chuyện 'Chuyện người con gái Nam Xương' của Nguyễn Dữ.
- Diễn biến cốt truyện trong truyện ngắn Làng của Kim Lân.
- Vai trò của Thuý Kiều trong đoạn trích Mã Giám Sinh mua Kiều của Nguyễn Du.
- Tình cảm gia đình trong thời chiến trong truyện ngắn Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng.
b. Sự khác biệt giữa yêu cầu (mệnh lệnh) trong các đề bài trên được thể hiện qua hai khái niệm phân tích và suy nghĩ:
- Phân tích: Đánh giá tác phẩm hoặc một khía cạnh cụ thể của tác phẩm để đưa ra ý kiến về giá trị của nó.
- Suy nghĩ: Đưa ra đánh giá, nhận xét về tác phẩm từ một góc nhìn, khía cạnh cụ thể.
Trong việc viết văn suy nghĩ về tác phẩm (hoặc đoạn trích), có thể sử dụng nhiều kỹ thuật, trong đó có cả phân tích.
Phần II
TÌM HIỂU CÁC BƯỚC LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN (HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
Cho đề bài: Suy nghĩ về nhân vật ông Hai trong truyện ngắn 'Làng' của Kim Lân.
Đọc sơ đồ chi tiết trong sách giáo khoa
Phần III
LUYỆN TẬP
Cho đề bài: Quan điểm của bạn về truyện ngắn 'Lão Hạc' của Nam Cao.
Viết một đoạn Mở đầu và một phần Thân bài.
Trả lời:
1. Giới thiệu:
Cùng với tên tuổi của Ngô Tất Tố, Nguyên Hồng,… Nam Cao là một trong những nhà văn hiện thực nhân đạo đáng chú ý. Tác phẩm của ông không chỉ chân thực mà còn mang trong mình những giá trị triết lí sâu sắc về con người. Trong đó, truyện ngắn 'Lão Hạc' là một ví dụ điển hình! Nó đã thể hiện một cách rõ ràng, cảm động số phận của người nông dân trong xã hội cũ và nhấn mạnh đến phẩm chất cao quý của họ.
2. Nội dung chính:
Tham khảo một đoạn nội dung chính:
Kết thúc truyện, tác giả đưa nhân vật vào hai tình huống đối diện: với vợ ông giáo và Binh Tư. Trong cuộc trò chuyện với vợ, ông giáo suy ngẫm về cách nhìn nhận và đánh giá của mọi người. Trong khi trò chuyện với Binh Tư, ông giáo từ sự sửng sốt chuyển sang thất vọng về Lão Hạc. Ở đây, Nam Cao thực sự khéo léo - ông tạo ra một hiểu lầm không ngờ để sau đó 'lật tẩy' mọi thứ một cách bất ngờ, khiến người đọc cảm thấy thoải mái với sự hiểu biết hoàn toàn: Lão Hạc vẫn giữ nguyên sự trong sạch của mình cho đến khi qua đời.
