Huyện Kiến Xương

Huyện Kiến Xương nằm ở phía nam tỉnh Thái Bình, Việt Nam.

Vị trí

Huyện Kiến Xương nằm phía nam tỉnh Thái Bình, cách thành phố Thái Bình khoảng 14km về phía nam và cách thủ đô Hà Nội khoảng 124 km.

• Giáp huyện Tiền Hải ở phía đông
• Giáp thành phố Thái Bình và huyện Vũ Thư ở phía tây
• Giáp huyện Xuân Trường và huyện Giao Thủy thuộc tỉnh Nam Định ở phía nam
• Giáp huyện Đông Hưng và huyện Thái Thụy ở phía bắc

Đầu năm 2008, huyện Kiến Xương có tổng diện tích tự nhiên là 19.920,73 ha (199,21 km²) và dân số đạt 223.179 người, trong đó 6% theo đạo Thiên Chúa.

Quản lý hành chính

Huyện Kiến Xương có 33 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm thị trấn Kiến Xương (huyện lỵ) và 32 xã: An Bình, Bình Định, Bình Minh, Bình Nguyên, Bình Thanh, Đình Phùng, Hòa Bình, Hồng Thái, Hồng Tiến, Lê Lợi, Minh Quang, Minh Tân, Nam Bình, Nam Cao, Quang Bình, Quang Lịch, Quang Minh, Quang Trung, Quốc Tuấn, Tây Sơn, Thanh Tân, Thượng Hiền, Trà Giang, Vũ An, Vũ Bình, Vũ Công, Vũ Hòa, Vũ Lễ, Vũ Ninh, Vũ Quý, Vũ Thắng, Vũ Trung.

Văn hóa địa phương

Làng chạm bạc Đồng Xâm

Nằm ở xã Hồng Thái, làng Đồng Xâm nổi tiếng với nghề chạm khắc kim loại quý. Hơn 300 năm trước, nghệ nhân Nguyễn Kim Lâu đã di cư từ dọc sông Trà Lý đến đây và truyền nghề chạm bạc cho dân làng. Để tri ân ông, người dân đã xây dựng đền thờ tại Đồng Xâm. Nghề chạm bạc vẫn được gìn giữ và phát triển qua thời gian.

Lễ hội đền Đồng Xâm

Lễ hội tổ chức để vinh danh Triệu Vũ Đế, hoàng đế đầu tiên của nước Việt và là con rể của làng. Lễ hội diễn ra từ ngày mùng 1 đến mùng 3 tháng Tư âm lịch, với nhiều hoạt động như hội chợ trưng bày sản phẩm kim loại và bạc chạm tinh xảo, cùng các hoạt động bơi trải, diễn chèo, hát ca trù...

Làng Đồng Xâm còn có đền thờ Nguyễn Kim Lâu, người sáng lập nghề chạm bạc tại đây.

Lễ hội Đền làng Lại Trì

Làng Lại Trì hiện nay bao gồm xã Vũ Tây và xã Vũ Sơn (hiện là xã Tây Sơn). Đền làng thờ Khổng Minh Không, quốc sư triều Lý. Lễ hội được tổ chức từ ngày 10 đến 13 tháng 9 âm lịch, với các hoạt động như rước kiệu từ đền Thánh đến Am và ngược lại, dâng hương, tụng kinh, và tổ chức đua thuyền để tưởng nhớ Khổng Minh Không.

Di tích đình Bình Trật

Nằm tại xã An Bình, di tích đình Bình Trật cùng với giếng đình là những chứng tích lịch sử quan trọng của dân tộc, đã được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia vào năm 1984.

Lịch sử

Trong thời kỳ Lê Trung Hưng, huyện Kiến Xương được gọi là huyện Chân Định, thuộc phủ Kiến Xương, trấn Sơn Nam. Đến thời Nguyễn, vào năm 1832 dưới triều Minh Mạng, huyện này thuộc phủ Kiến Xương, tỉnh Nam Định (cũ). Tới năm 1889 và 1890, dưới triều Thành Thái, tên huyện được đổi thành Trực Định thuộc phủ Kiến Xương, tỉnh Thái Bình. Sau Cách mạng tháng Tám, huyện này được đổi tên thành Kiến Xương, tỉnh Thái Bình.

Sau năm 1954, huyện Kiến Xương bao gồm 32 xã: An Bình, An Bồi, An Ninh, Bắc Hải, Bình Định, Bình Minh, Bình Nguyên, Bình Thanh, Đình Phùng, Hòa Bình, Hồng Thái, Hồng Tiến, Lê Lợi, Minh Hưng, Minh Tân, Nam Bình, Nam Cao, Phương Công, Quang Bình, Quang Hưng, Quang Lịch, Quang Minh, Quang Trung, Quốc Tuấn, Quyết Tiến, Tán Thuật, Thanh Tân, Thượng Hiền, Trà Giang, Vân Trường, Vinh Quang, Vũ Lăng.

Ngày 12 tháng 7 năm 1958, hai xã Quang Minh và Vinh Quang đã bị giải thể.

Ngày 17 tháng 6 năm 1969, 13 xã từ huyện Vũ Tiên (cũ) được chuyển giao về huyện Kiến Xương, gồm: Vũ Đông, Vũ Tây, Vũ Sơn, Vũ Lạc, Vũ Quý, Vũ Trung, Vũ Thắng, Vũ Công, Vũ Lễ, Vũ An, Vũ Ninh, Vũ Hòa, Vũ Bình.

Ngày 10 tháng 9 năm 1969, năm xã: Bắc Hải, Phương Công, Vân Trường, Vũ Lăng, và An Ninh được chuyển sang huyện Tiền Hải quản lý.

Vào năm 1974, xã Quang Minh được tái lập.

Ngày 8 tháng 6 năm 1988, thị trấn Kiến Xương được thành lập bằng cách tách xóm Quang Trung và xóm Tân Tiến từ xã Tán Thuật.

Ngày 12 tháng 4 năm 2002, thị trấn Kiến Xương và xã Tán Thuật được hợp nhất để hình thành thị trấn Thanh Nê.

Ngày 13 tháng 12 năm 2007, hai xã Vũ Lạc và Vũ Đông được chuyển về thành phố Thái Bình quản lý.

Ngày 11 tháng 2 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 892/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thái Bình, nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 3 năm 2020.

• Thực hiện sáp nhập xã An Bồi và thị trấn Thanh Nê để tái lập thị trấn Kiến Xương.
• Hợp nhất xã Minh Hưng và xã Quang Hưng thành xã Minh Quang.
• Gộp xã Vũ Tây và xã Vũ Sơn thành xã Tây Sơn.
• Nhập xã Quyết Tiến vào xã Lê Lợi.

Hiện tại, huyện Kiến Xương có 1 thị trấn và 32 xã.

Những người nổi tiếng

• Nguyễn Thị Chiên, nữ anh hùng đầu tiên của lực lượng vũ trang Việt Nam.
• Trung tướng Phạm Tuân, phi công Việt Nam đầu tiên bay vào vũ trụ, quê xã Quốc Tuấn.
• Trần Thị Duyên, nhạc sỹ nổi tiếng với bài hát Bông hoa mừng cô.

Các làng nghề

Ngành tiểu thủ công nghiệp và các nghề phụ đã phát triển tại một số địa phương trong huyện, với một số nghề có thể bị mai một hoặc vẫn được duy trì như sau:

• Nghề chạm bạc Đồng Xâm ở xã Hồng Thái
• Nghề chạm bạc tại Lê Lợi
• Nghề dệt tơ đũi tại Nam Cao
• Nghề làm hương gần thị trấn Kiến Xương
• Nghề làm đệm lót và mây tre đan tại Thụy Bích (Quốc Tuấn)
• Nghề dệt thảm ở Vũ Trung
• Làng nghề mộc Đại Đồng (Vũ Ninh)
• Mây tre đan và phôi nhựa tại Đắc Chúng (Quốc Tuấn)
• Nghề làm móc sợi tại Bình Định
• Xã có nghề dệt tơ đũi tại Nam Cao
• Làng nghề mây tre đan Tây Ninh (Vũ Ninh)
• Nghề thủy sản và làm mắm cáy tại Hồng Tiến
• Mây tre đan tại xã Thượng Hiền
• Nghề mộc và thợ mộc tại Quang Trung.

Liên kết bên ngoài