Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ Nội tổng hợp - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Mytour Hải Phòng.

Huyết áp là một trong những chỉ số quan trọng để đánh giá sức khỏe con người. Huyết áp cao hoặc thấp có thể gây mệt mỏi, khó chịu và tạo ra nhiều vấn đề nguy hiểm. Hiểu biết về 2 thành phần của chỉ số huyết áp, huyết áp tâm thu và huyết áp tâm trương, giúp mọi người hiểu cơ bản về tình trạng sức khỏe của mình và biết cách duy trì mức huyết áp tốt.

Khi đo huyết áp, đặc biệt với máy điện tử, chúng ta thường thấy hai chỉ số chính là huyết áp tâm thu (tối đa) và huyết áp tâm trương (tối thiểu). Huyết áp tâm thu là áp lực của máu lên động mạch khi tim co bóp, thể hiện khả năng bơm máu của tim. Ngược lại, huyết áp tâm trương là áp lực máu lên thành động mạch khi tim giãn ra, thường ít được chú ý vì liên quan đến đàn hồi của thành mạch.

Sự chênh lệch giữa huyết áp tâm thu và tâm trương tạo nên áp lực tưới máu cho cơ quan. Sự chênh lệch này thường duy trì trong khoảng 20 mmHg. Dưới con số này có thể là trường hợp huyết áp kẹp và đòi hỏi xử lý cấp cứu.

Các mức huyết áp tâm thu và tâm trương đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động của tim, não và thận, cũng như sức khỏe tổng thể. Vậy huyết áp tâm thu bao nhiêu là lý tưởng và huyết áp tâm trương là bao nhiêu là lý tưởng? Theo WHO, huyết áp được coi là bình thường khi:

• Huyết áp tâm thu nằm trong khoảng từ 90 đến 140 mmHg
• Huyết áp tâm trương nằm trong khoảng từ 60 đến 90 mmHg

Huyết áp thấp xảy ra khi huyết áp tâm thu < 85 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương < 60 mmHg. Bác sĩ sẽ đưa ra chẩn đoán cao huyết áp khi huyết áp tâm thu từ 140 mmHg trở lên và/hoặc huyết áp tâm trương từ 90 mmHg trở lên.

Ở người trưởng thành, huyết áp cao là dấu hiệu của bệnh tăng huyết áp không rõ nguyên nhân, chiếm đa số trong cộng đồng với hơn 90% dân số chưa rõ nguyên nhân. Một số trường hợp khác là tăng huyết áp do nguyên nhân xác định, yêu cầu giải quyết nguyên nhân để huyết áp trở lại bình thường.

Điều này hoàn toàn khác biệt so với tình trạng huyết áp thấp. Cơ thể có nhiều cơ chế khác nhau để điều chỉnh áp lực tưới máu cho cơ quan, và nếu huyết áp đo thấy thấp, điều này là dấu hiệu cơ thể có vấn đề cần giải quyết sớm.

Để biết chính xác về chỉ số huyết áp, chúng ta cần đo huyết áp. Dụng cụ sử dụng để đo huyết áp được gọi là huyết áp kế.

Huyết áp kế trong bệnh viện hoạt động dựa trên cơ học và được sử dụng bởi nhân viên y tế có đào tạo. Tại nhà, máy đo huyết áp điện tử ở bắp tay hoặc cổ tay thường được ưa chuộng vì tính đơn giản và dễ sử dụng. Chú ý rằng huyết áp của chúng ta thay đổi tùy thuộc vào hoạt động, cảm xúc và sức khỏe tại thời điểm đo. Thậm chí những thay đổi nhỏ như thay đổi tư thế, uống cà phê hoặc hút thuốc đều có thể làm tăng huyết áp.

Do đó, để có kết quả chính xác, hãy đo huyết áp sau ít nhất 15 phút nghỉ ngơi, trong môi trường yên tĩnh, không căng thẳng và tuyệt đối không sử dụng cà phê hoặc thuốc lá. Hãy thực hiện đo huyết áp vào nhiều thời điểm trong một ngày và ghi chép lại. Nếu kết quả nằm ngoài giới hạn bình thường, hãy thăm bác sĩ để được đánh giá và xác định liệu pháp điều trị phù hợp.

Hiện nay, phương pháp Holter huyết áp tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Mytour Hải Phòng giúp theo dõi huyết áp một cách đơn giản và hiệu quả.