IBM chỉ trích Google 'vô căn cứ' về thành tựu Ưu thế Lượng tử, sử dụng 'chiêu trò' để tạo ra báo cáo khoa học đẹp mắt

Tuy nhiên, IBM cũng nhấn mạnh rằng họ không có ý muốn xích mích. Một báo cáo nghiên cứu và một bài blog chỉ có mục đích làm rõ ý nghĩa của cụm từ 'Uy thế Lượng tử' hoặc được cường điệu.

Chúng ta tưởng rằng khi có hai máy tính lượng tử mạnh mẽ, sẽ diễn ra cuộc đấu giữa IBM và Google để xác định máy nào xuất sắc hơn, nhưng thực tế không như vậy: cuộc chiến đầu tiên chính thức giữa IBM và Google có tính chất học thuật hơn so với dự kiến, khi IBM buộc tội Google đã giả mạo kết quả đo đạc.

Trong một báo cáo kỹ thuật và một bài blog, IBM chỉ trích báo cáo khoa học đã rò rỉ trong tháng Tám, một báo cáo quan trọng mang tính lịch sử, là sản phẩm của hợp tác giữa Google và NASA. Báo cáo này khẳng định Google đã đạt được Ưu thế Lượng tử - Quantum Supremacy, khả năng giải quyết một vấn đề mà máy tính cổ điển không thể.

Hôm thứ Hai, các nhà nghiên cứu lượng tử của IBM cho rằng tuyên bố đạt Ưu thế Lượng tử của Google là sai. IBM cho biết Google đã không tận dụng đúng sức mạnh tính toán của siêu máy tính hiện đại, tạo ra một kết quả thuận lợi cho máy tính lượng tử của họ trong cuộc đua giữa hai cỗ máy. “Chúng tôi chưa thấy ranh giới của khả năng của cỗ máy”, IBM viết trong bài blog. Google không đưa ra ý kiến.

Cộng đồng nghiên cứu lượng tử cần thời gian để đánh giá xem lời buộc tội của IBM có đúng hay không, và chờ đợi Google đưa ra lời xác nhận hoặc phản bác tuyên bố của IBM. Trong khi đó, Jonathan Dowling, giáo sư tại Đại học Bang Louisiana, cho rằng tuyên bố của IBM đáng để quan tâm. 

“Google đã chọn một bài toán toán học họ cho là khó với máy tính thông thường, nhưng IBM đã chứng minh rằng bài toán đó không hề khó như Google tuyên bố”, giáo sư Dowling nói.

Dù ai đúng ai sai, thì vị trí của Ưu thế Lượng tử vẫn là một khía cạnh học thuật. Đạt được ưu thế đó không có nghĩa là hiệu suất tính toán của máy tính lượng tử trong thực tế. Mục tiêu cuối cùng vẫn là áp dụng máy tính lượng tử vào các lĩnh vực như tính toán tài chính rủi ro, tổng hợp pin xanh, hay tìm ra các phương pháp điều trị mới.

Sự tranh cãi giữa IBM và Google tạo ra một phần quan trọng của cảnh quan nghiên cứu máy tính lượng tử. Trong những năm gần đây, có nhiều bước tiến đáng chú ý, khi các công ty hàng đầu như IBM, Google, Intel, Microsoft chuyển hướng vào lĩnh vực này. Google đã liên tục tuyên bố tiến gần đến Ưu thế Lượng tử, một chiến lược PR hữu ích để thu hút nhân tài. Mặc dù nhiều công ty tự nhận là gần đạt được máy tính lượng tử, thực tế cho thấy còn một quãng đường dài trước khi chúng trở thành công cụ thực sự.

Báo cáo khoa học bị rò rỉ của Google tường thuật về cuộc đối đầu giữa Sycamore - máy tính lượng tử thử nghiệm và Summit - siêu máy tính mạnh nhất thế giới, khi cả hai phải giải cùng một bài toán thống kê tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Oak Ridge. Kết quả: Summit của IBM mất 10.000 năm để giải bài toán, trong khi Sycamore chỉ cần 200 giây.

IBM khẳng định rằng siêu máy tính của họ có thể giải bài toán đó trong 2,5 ngày, chứ không phải 10.000 năm như báo cáo khoa học bị rò rỉ của Google ghi nhận; nếu có thêm thời gian cải tiến, Summit có thể giải nhanh hơn. Mặc dù thời gian giải toán của Summit vẫn chậm hơn kỷ lục của Sycamore, nhưng Summit đã giải được bài toán; điều này cho thấy Sycamore chưa thực sự đạt được Ưu thế Lượng tử, vì theo định nghĩa, máy tính lượng tử chỉ có Ưu thế khi máy tính thông thường không thể giải được bài toán khó.

Google đã từng bị 'bật mí' trước đây. Năm 2017, khi Google tuyên bố sẽ đạt Ưu thế Lượng tử, IBM đã đưa ra bằng chứng rằng máy tính cổ điển có thể mạnh bằng máy tính lượng tử 56 qubit (điều mà trước đây được xem là không thể, vì người ta tin rằng giới hạn của bộ nhớ máy tính chỉ cho phép máy tính cổ điển mạnh tương đương máy tính lượng tử 49 qubit), điều này khiến Google phải ngưng nghiên cứu.

Đầu năm 2018, Google ra mắt chip lượng tử Bristlecone, tuyên bố chuẩn bị chiếm lấy ngôi vương lượng tử. Không lâu sau đó, công ty Alibaba của Trung Quốc cũng có chương trình phát triển máy tính lượng tử riêng của họ, và công bố phản đối rằng Bristlecone không đạt được như Google tuyên bố.

Jay Gambetta, một nhà nghiên cứu hàng đầu về máy tính lượng tử của IBM và cũng là tác giả của nghiên cứu mới từ IBM, hy vọng báo cáo khoa học của họ sẽ ảnh hưởng đến ý kiến của cộng đồng công nghệ về kết quả của Google. Mặc dù IBM không mềm mỏng trong cách diễn đạt, Gambetta vẫn nói rằng những tuyên bố không phải là để gây hấn với Google, mà chỉ để làm sáng tỏ những điều chưa rõ về Uy thế Lượng tử.

'Máy tính lượng tử là một cột mốc quan trọng và sẽ thay đổi cách chúng ta tính toán. Hãy tập trung vào hành trình dài chứ đừng cường điệu về những thành tựu đã đạt được', Jay Gambetta nói.

Nhiều nhà nghiên cứu khác cũng đồng ý rằng Uy thế Lượng tử không phải là mục tiêu quan trọng nhất. 'Tôi không quá hứng thú với những tuyên bố về Uy thế Lượng tử. Bởi ngày mai, nó có thể là thứ cũ, và tôi muốn thấy máy tính lượng tử giải quyết các vấn đề thực tế', giáo sư Dowling nói.

Tham khảo Wired