Buzz
Năm 2024 dường như là một năm ảm đạm cho Intel - một công ty đã tồn tại hơn 50 năm. Những vấn đề nội tại tích tụ theo thời gian đã âm ỉ từ lâu, và chỉ chờ thời cơ bùng phát để quật ngã gã khổng lồ tưởng chừng vô địch này. Giống như một người tưởng khỏe mạnh cho đến khi ngã quỵ, Intel cũng đã mắc phải những 'căn bệnh' khó chữa từ lâu mà họ không hề hay biết.
Ban đầu, Intel không sản xuất chip x86 mà tập trung vào các sản phẩm như SRAM, DRAM, ROM... Trong những năm đầu, mảng chip nhớ chính là 'mỏ vàng' của họ. Tuy nhiên, sự cạnh tranh mạnh mẽ từ Nhật Bản khiến lợi nhuận của Intel sụt giảm vào giữa thập niên 80. Đúng lúc đó, IBM mở ra một thị trường mới cho chip xử lý, và dòng sản phẩm 8086 của Intel trở thành cứu cánh, giúp công ty chuyển hướng thành công khỏi lĩnh vực chip nhớ.
Một trong những sản phẩm 'sao chép' 8086 do AMD chế tạo
Ban đầu, Intel cho phép các công ty khác, bao gồm AMD, sản xuất chip 8080 và 8086 để đảm bảo IBM có nguồn cung cho PC. Tuy nhiên, khi Andrew Grove tham gia quản lý, ông nhận ra rằng Intel cần độc quyền dòng chip x86 để tránh lặp lại thảm họa chip nhớ. Grove chấm dứt nhượng quyền sản xuất x86 và tập trung hoàn toàn vào sản xuất dòng chip này, buộc AMD phải phát triển thiết kế chip x86 riêng.
Con đường không trải toàn hoa hồng
Mặc dù x86 đã giúp Intel đứng vững suốt nhiều thập kỷ, nhưng không phải mọi dự án của công ty đều thành công vang dội. Thực tế, x86 có lẽ là thành tựu lớn nhất của Intel, còn những dự án khác chỉ đạt mức trung bình, không gây thất bại nghiêm trọng nhưng cũng không tạo ra đột phá đáng kể nào.
Đầu tiên phải kể đến chip ARM
Intel từng mua bản quyền từ ARM để phát triển dòng sản phẩm XScale, thương mại dưới tên PXA. XScale được tạo ra nhằm phục vụ các thiết bị di động cao cấp như BlackBerry của RIM, Treo và Fire của Palm, hay các PDA và Pocket PC của Sharp, Motorola, từ rất lâu trước khi khái niệm 'smartphone' xuất hiện.
Chip PXA 270 của Intel dựa trên kiến trúc ARM
Dù mục tiêu lớn nhưng thị trường PDA lại quá nhỏ. Một phần do vào đầu những năm 2000, Internet di động chưa phát triển mạnh, khiến nhu cầu dùng PDA không cao (giống như smartphone ngày nay, thiếu 3G/4G/5G thì gần như không có giá trị). Sau 4 năm (từ 2002), Intel bán XScale cho Marvell vì lợi nhuận thấp trong khi chi phí nghiên cứu quá lớn. Với Intel, x86 vẫn là lựa chọn tối ưu nhất.
Chip nhớ flash NAND và 3D XPoint
Ít ai nhớ rằng Intel từng là một nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu, và đó là lý do bộ đệm L1, L2, L3 của họ thường vượt trội so với AMD. Tuy nhiên, sự cạnh tranh gay gắt đã buộc Intel phải rút khỏi lĩnh vực này vào cuối thế kỷ trước. Đến những năm 2000, Intel quyết định quay trở lại với chiến lược hợp tác cùng Micron. Kết quả là vào năm 2005, IM Flash Technologies (IMFT) ra đời, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong công nghệ bán dẫn.
Optane - mẫu SSD nhanh nhất thị trường
Sau thành công với NAND, Intel và Micron tiếp tục phát triển một loại bộ nhớ mới, 3D XPoint, còn được biết đến với tên thương mại Optane. Loại bộ nhớ này nằm giữa DRAM và NAND, với khả năng không mất dữ liệu như NAND nhưng tốc độ gần tương đương với DRAM. Tại thời điểm ra mắt, Optane trở thành mẫu SSD nhanh nhất. Tuy nhiên, nó không phải chuẩn mở và chỉ tương thích với hệ sinh thái Intel, khiến việc tiếp cận rộng rãi trở nên khó khăn.
Khó khăn trên hành trình làm GPU
Mặc dù hôm nay cái tên Intel Arc đã xuất hiện, nhưng trong quá khứ, Intel từng không ít lần 'ngã ngựa' với GPU. Lần đầu tiên là vào năm 1998 với Intel740, chiếc card AGP đầu tiên trên thị trường. Dù kỳ vọng lớn với giao tiếp tiên tiến hơn PCI, Intel740 lại thất bại vì GPU yếu và VRAM quá ít. Để giảm chi phí, Intel hy vọng sản xuất hàng loạt nhưng lại bị các đối thủ PCI khác vượt mặt. Sau 2 năm, Intel lặng lẽ rời khỏi cuộc đua này.
Xeon Phi mạnh mẽ trong siêu máy tính, yếu kém trong đồ họa
8 năm sau, Intel quay lại với dự án Larrabee, nhưng lần này tập trung vào GPGPU cho server và siêu máy tính. Thay vì thiết kế như GPU truyền thống, Larrabee sử dụng hàng chục nhân x86 hoạt động song song như CPU 'con'. Tuy khả năng xử lý đồ họa không mạnh, Larrabee lại rất giỏi trong tính toán song song và sau này được thương mại hóa dưới tên Xeon Phi, làm mưa làm gió trong thị trường siêu máy tính.
Itanium (IA-64) và WiMAX: Những canh bạc thất bại
Intel đã nhiều lần thất bại, và Itanium là một trong số đó. Cuối thập niên 90, cùng với HP, Intel bắt tay vào phát triển kiến trúc IA-64 nhằm thay thế x86. Nhưng chỉ vài ngày sau khi Itanium ra mắt vào năm 1999, AMD đã tung ra AMD64, cho phép x86 hỗ trợ 64-bit mà vẫn tương thích với phần mềm cũ. Sự cạnh tranh này khiến Itanium nhanh chóng bị lãng quên, và tới 2023, Linux chính thức dừng hỗ trợ cho kiến trúc IA-64.
WiMAX: Tham vọng không dây bị đánh bại bởi LTE
Giống như Itanium, WiMAX cũng là một thất bại khác của Intel. Được kỳ vọng trở thành chuẩn không dây toàn cầu, Intel đầu tư rất lớn vào WiMAX với hy vọng thay đổi cách thức truy cập Internet. Tuy nhiên, các nhà mạng di động không chào đón 'kẻ ngoại lai' này, và thay vào đó, LTE dần trở thành chuẩn 4G phổ biến nhất. Mặc dù WiMAX có một thời gian phát triển rực rỡ vào đầu thập niên 2010, nó nhanh chóng bị lùi lại sau khi LTE chiếm lĩnh thị trường.
