'Israel '- Phượng hoàng lửa bay ra từ cõi chết để nhảy múa vũ điệu cuộc sống

Gần đây, cơn sốt “trí tuệ Do Thái” bùng nổ với việc học tập người Israel từ dạy con đến làm nông nghiệp, đến lối sống. Thế nhưng, rất ít người Việt thực sự hiểu rõ về đất nước này. Tôi cũng vậy, cho tới khi đọc “Miền đất hứa của tôi” và “Từ Beirut đến Jerusalem”.

Nếu chỉ cần đọc hai cuốn sách để hiểu sâu sắc và toàn diện nhất về Do Thái, thì đây là hai cuốn bạn nhất định phải đọc: một góc nhìn của người con Do Thái, một góc nhìn khách quan từ vị khách đến từ nước Mỹ.

Bộ đôi bắt chước chân dung của một cộng đồng Do Thái, độc đáo không giống với bất kỳ cộng đồng nào khác. Họ sống gần gũi với nguy hiểm. Họ đến từ thế giới bên kia và luôn bị cái chết bao quanh, nhưng họ vẫn tạo ra một phong cảnh sống đầy ấn tượng.

'Một dân tộc nhảy múa vũ điệu cuộc sống tới tận cùng.'

Thân phận lưu vong qua 1800 năm

Nếu ai từng đọc các tác phẩm văn học kinh điển của châu Âu trong thời kỳ Trung cổ, Phục hưng, thậm chí cả thời kỳ Khai sáng,

Truy ngược về nguồn gốc, người Do Thái đã bị phạm tội phải lưu vong mãi mãi, không có quê hương, không có nơi tựa đầu – vì tội phản lại Thiên Chúa, vì tội đóng đinh Con Chúa lên cây thập giá. Không kể hết những đau khổ mà dân Do Thái đã chịu đựng, nhưng cũng qua đau khổ đó, cộng đồng này đã thể hiện sức mạnh trí tuệ và tinh thần của họ.

Trải qua 1800 năm, số phận của dân tộc Do Thái chưa từng được yên bình thực sự, cho đến khi một nhóm người tinh hoa của họ quyết định tìm đường trở về đất Thánh – nơi mà họ bắt đầu: Palestine.

Năm 1897, một chiếc tàu hơi nước mang 21 hành khách xa xỉ từ Anh và châu Âu đến Palestine. Trong số họ, có nhiều người Do Thái sinh ra và lớn lên ở châu Âu, thuộc tầng lớp tinh hoa, giàu có và học thức. Họ theo đuổi “chủ nghĩa Zion” (phục quốc Do Thái), đang tìm đường trở về quê hương.

Vào thời điểm đó, trên toàn thế giới có khoảng 11 triệu người Do Thái: gần 7 triệu tại Đông Âu, 2 triệu ở Tây và Trung Âu; 1,5 triệu tại Bắc Mỹ, và số còn lại phân bố rải rác trên toàn thế giới. Họ bị đối xử không công bằng ở Nga. Ở Ba Lan, họ phải chịu sự phân biệt đối xử. Ở các quốc gia Hồi giáo, họ sống như những công dân thấp kém. Thậm chí ở Mỹ, Pháp và Anh, sự phân biệt với họ vẫn được coi là hợp lệ.

Tương lai sẽ khốn khổ hơn quá khứ. Trong nửa thế kỷ tới, một phần ba số người Do Thái sẽ bị hại. Hai phần ba số người Do Thái tại châu Âu sẽ bị tiêu diệt. Bi kịch kinh hoàng nhất của dân tộc Do Thái đang dần đến gần.

Do đó, chuyến đi của 21 lữ khách này đại diện cho một nhu cầu cấp bách: đòi lại Palestine cho dân tộc Do Thái. Vùng đất cao lên này có thể là cứu cánh duy nhất cho họ. Để tồn tại, người Do Thái cần phải được biến đổi từ một dân tộc lưu vong sang một dân tộc có quyền tự trị. Họ cần có Đất Thánh.

Đất Thánh

Việc đặt viên gạch đầu tiên bắt đầu từ Cộng xã Degania (1909), một cộng đồng nhỏ bé, thân thiện, với phương châm tôn trọng nhu cầu và tự do cá nhân. Đến năm 1921, câu chuyện vĩ đại về Cộng xã Ein Harod được kể lại – khi những người Do Thái trẻ tuổi đối mặt với thách thức khó khăn vô cùng: “Khi chúng tôi di cư đến đây, chúng tôi đơn độc. Chúng tôi phải xây dựng cuộc sống của chúng tôi, tìm nguồn nước để sinh sống và truyền cảm hứng cho cuộc sống mới của chúng tôi”(Miền đất hứa của tôi).

Các giáo sĩ Do Thái tại Ein Harod đã hình thành một quan điểm mạnh mẽ về tính chủ động, điều này đã làm nên tinh thần của nhà nước Do Thái sau này. Nó ám chỉ việc thực hiện những giá trị cách mạng trong cuộc sống hàng ngày. Là sự phản kháng của người Do Thái trước số phận bi thương. Là nỗ lực của họ chống lại sự lãng quên.

Trong những năm đó, thế giới đang chuyển động mạnh mẽ và cuộc tàn sát người Do Thái bắt đầu: “Chỉ trong năm 1942- có 2,7 triệu người Do Thái bị Đức quốc xã giết. Trong vòng 12 tháng, mỗi sáu người Do Thái trên thế giới có một người bị giết và mỗi bốn người Do Thái ở châu Âu thì có một người chết vì đói, bị bắn, mắc bệnh hoặc ngạt thở”.

Hiện thực khắc nghiệt đó không làm phai nhạt ý chí của người Do Thái. Gutman, một diễn giả đã viết: “Mỗi chàng trai Do Thái ở Israel có giá trị bằng 10 người, vì chúng ta đã mất các cộng đồng Do Thái lớn gấp 10 lần cộng đồng Do Thái ở Palestine. Trong thực tế u tối này, chính các bạn, thế hệ lao động trẻ – phải tiếp tục nỗ lực của các nhà lập quốc và là ngọn đuốc dẫn đường, đưa ánh sáng tới với sự hồi sinh của dân tộc trên đất quê hương”. Thế hệ sau được đào tạo đồng thời với việc tập trung vào chiến đấu, văn học, âm nhạc cổ điển và thảo luận về kinh tế chính trị và tư tưởng Zion. Đọc Tagore, Gandhi, Zweig …

Chương “Vườn cam” trong cuốn “Miền đất hứa của tôi” là một chương tràn đầy cảm hứng về bắt đầu của nền nông nghiệp Israel huyền thoại sau này. Việc chăm sóc, thu hoạch và đóng gói cam: được thực hiện như một nghi lễ, cẩn thận, kỹ lưỡng, từng chi tiết đều được quan tâm. Chỉ sau 6 năm từ khi mua mảnh đất nghèo nàn, họ đã biến nó thành một khu rừng cam. Thập niên 1940, Palestine trở thành cường quốc xuất khẩu cam hàng đầu thế giới. Hơn một nửa diện tích đất này thuộc sở hữu của người Do Thái.

Nhà nước Israel ra đời – 1948 và mối quan hệ với các quốc gia khác

Người Do Thái bị đối xử không công bằng, bị coi thường như không có giá trị, làm sao mà đáng thương. Họ là những con người với tinh thần kiên cường, vượt qua mọi khó khăn để xây dựng đất nước của riêng họ. Dù đã trải qua bi kịch của nạn diệt chủng, nhưng họ vẫn giữ vững bản tính văn minh, dạy con cái kiến thức và lòng yêu nước. Họ không sống quá khứ, mà tập trung vào việc xây dựng tương lai.

Từ những năm 1950 đến 1959, nền kinh tế của Israel tăng trưởng mạnh mẽ, làm giàu cho cả dân tộc. Trong năm 1957, tỷ lệ sở hữu nhà cao nhất thế giới thuộc về người dân Israel. Họ không ngừng phát triển cơ sở hạ tầng, xây dựng các khu định cư mới, và trở thành một trong những quốc gia mạnh về quân sự, sở hữu vũ khí hạt nhân và các loại vũ khí tiên tiến. Từ việc chiếm 0,4% dân số Do Thái toàn cầu vào năm 1897, đến nay họ chiếm 45% dân số này, và dự kiến sẽ tiếp tục tăng trong tương lai.

Sự hình thành và phát triển của nhà nước Israel đã được viết kỹ lưỡng trong cuốn sách của Thomas Friedman, từ Beirut đến Jerusalem.

Đến nay, Israel vẫn đối mặt với nhiều thách thức từ nhiều phía: văn hóa Hồi giáo, bất đồng với thế giới Ả Rập, mối đe dọa từ Palestine, nội bộ xã hội, những biến động tinh thần và đạo đức, và sự đa dạng văn hóa. Ngoài ra, họ còn phải đối mặt với sự suy yếu của các lực lượng ủng hộ họ và sự gia tăng của chủ nghĩa cực đoan Hồi giáo.

Trong tác phẩm “Từ Beirut đến Jerusalem”, tác giả Thomas Friedman đã minh họa mối quan hệ phức tạp giữa Israel và các quốc gia lân cận, vùng lãnh thổ, và các lực lượng khác.

Tại phần đầu của cuốn sách, Friedman tường thuật chân thực về cuộc nội chiến ở Liban và sự tham gia của Mỹ trong xung đột này. Ông mô tả rõ ràng cả lịch sử và diễn biến của cuộc chiến, đồng thời nhấn mạnh sự khó khăn mà người Do Thái phải đối mặt.

Tuy nhiên, sức mạnh chính của dân tộc Do Thái nằm ở sự đoàn kết không thể phân chia. Như Ari Shavit đã viết: “Israel như một đứa trẻ mồ côi, không có vua, không có cha. Không quá khứ, không tương lai, không quyền lực. Chúng ta gắn bó với nhau vì chúng ta đều là những đứa trẻ mồ côi.”

Mytour.