Buzz
Những sinh vật xâm lấn là những nhân tố ngoại lai đặc biệt, nhập cảnh từ nơi khác, sinh sôi với tốc độ kinh ngạc, dần dần trở nên không kiểm soát, gây nguy hiểm đến cân bằng sinh thái và ảnh hưởng đến chuỗi thức ăn, đặc biệt có thể dẫn đến tuyệt chủng của những loài yếu thế. Loài người đã phải đối mặt với mối đe dọa từ những loài xâm lấn, và một trong những nguy cơ không thể tránh khỏi là đối đầu với Kiến.Năm 2001, bệnh viện thành phố Brisbane ở Úc ghi nhận một trường hợp cấp cứu đặc biệt: một nhân viên viễn thông nhập viện sau khi bị kiến lửa cắn, vết thương sưng đau và gây dị ứng có thể đe dọa tính mạng. Kiến lửa đỏ, loài động vật bản địa ở Nam Mỹ, nổi tiếng với tính hung dữ và sự hiếu chiến, nọc độc từ vết cắn gây đau nhức, đặc biệt là chúng có tập tính cắn nhỏ lá cây để mang về tổ. Bằng cách nào đó, loài vật này đã xuất hiện tại Úc, làm cảnh báo cho các nhà nghiên cứu: 'Cuộc chiến này, chúng ta không thể thua.'
Chuyến hành trình của kiến lửa đỏ, loài động vật ngoại lai từ vùng Nam Mỹ tới bờ biển Úc, được cho là do chúng lẻn lúc trong các tàu chở hàng hóa. Các biện pháp ngăn chặn của con người đang đối mặt với sự khó khăn; lực lượng an ninh biên giới ở các cửa khẩu hàng không đang nỗ lực kiểm tra hành lý của du khách, cấm họ mang theo cây cỏ hoặc chậu đất để ngăn chặn tình trạng kiến lửa 'điên loạn' tới Úc.
Đối mặt với loài xâm lấn này, kiến lửa Argentina đã xây dựng một đế chế toàn cầu từ Bồ Đào Nha đến Ý. Trên hòn đảo nhỏ Yap thuộc Liên bang Micronesia, những chú kiến lửa nhỏ bé nhưng hung dữ đã chiếm đóng ruộng đất của người bản địa. Tại đảo Giáng sinh, nổi tiếng với hàng tỷ con cua đỏ di cư mỗi năm, kiến vàng điên đã gây hại hàng triệu con cua để làm thức ăn.
Hàng triệu con cua đỏ tại đảo Giáng sinh mỗi năm đều phải đối mặt với mối đe dọa từ kiến lửa tàn bạo.
'Chúng ta chỉ mới chạm vào bề mặt của đám băng trôi,' Mark Wong chia sẻ. Ông là nhà môi trường học đang công tác tại trường đại học Tây Úc, là người chủ biên của một nghiên cứu về loài kiến xâm lấn ở Úc. Mark Wong và đồng nghiệp Benoit Guénard, cũng là tác giả trong nghiên cứu này, đều là thành viên của NatGeo Explorers.
Khi con người bắt đầu hành trình khắp thế giới, loài kiến cũng 'lưu lạc' theo họ, thường là trên các hàng hóa như thực phẩm, cây cỏ và đất đai. Những 'du khách' này đã bắt đầu lưu lạc cùng con người từ thế kỷ 17.
Ở mức độ nhỏ, kiến có thể gây phiền toái bằng cách châm chọc trẻ em, đào lên thức ăn trong bếp. Trong quy mô lớn, kiến xâm lấn có thể tạo ra sự mất cân bằng sinh thái, gây hại tài nguyên và gây tử vong cho nhiều loài động vật khác nhau. Tính từ năm 1930 đến 2021, thiệt hại kinh tế do kiến xâm lấn gây ra lên đến khoảng 51 tỷ USD.
Đàn kiến lửa đỏ (Solenopsis invicta) đang hưởng thụ mật ong, hình ảnh được ghi lại tại vườn thú Dallas, Mỹ. Kiến lửa đỏ là một trong những loài xâm lấn phổ biến nhất trên trái đất.
Quay lại với Mark Wong, nghiên cứu của ông và đồng đội đã duyệt qua 146.000 nghiên cứu về loài kiến trong vòng 200 năm qua, trên toàn cầu. Bản đồ kết quả cho thấy loài kiến có khả năng xây dựng đế chế ở mọi nơi trên thế giới. Đến 60% loài kiến ngoại lai đã tự do 'nhập cư' vào các vùng đất, tự do xây tổ để sinh sống. Phần còn lại, chúng ẩn nấp trong nhà và hàng hóa tại các cửa khẩu.
Để ngăn chặn kiến ngoại lai, các nhà nghiên cứu phải khám phá đặc điểm độc đáo của chúng, nguồn gốc và có thể tìm thấy ở đâu. Đa số loài kiến ngoại lai xuất phát từ vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, như Trung Mỹ, Nam Mỹ và Đông Nam Á. Đây là những nơi có sự đa dạng của thế giới kiến.
Vượt qua hàng nghìn km trên biển và hàng không để du hành khắp thế giới, cách mà kiến tồn tại và phiêu lưu trên toàn cầu là một bí ẩn mà các nhà nghiên cứu vẫn chưa thể hiểu rõ.
Trong khi nhiều loài động vật gặp khó khăn do biến đổi khí hậu, thì ngược lại, kiến lại có khả năng thích nghi tốt hơn khi có sự biến đổi này, bởi vì hầu hết chúng là sinh vật nhiệt đới và cận nhiệt đới. Việc cải thiện khả năng phát hiện kiến ngoại lai ở biên giới là quan trọng, giúp các quốc gia kiểm soát quá trình lọc các loài kiến xâm lấn có thể 'đột nhập' vào khu vực cụ thể. Tuy nhiên, trên quy mô toàn cầu, việc này vẫn chưa đạt được mức mong đợi từ các nhà nghiên cứu chuyên sâu về loài kiến ngoại lai.
Đến thời điểm hiện tại, loài người chỉ thành công trong việc loại bỏ 50 trường hợp kiến ngoại lai. Để thực hiện điều này, con người chỉ có thể ngăn chặn khi kiến vừa mới xuất hiện. Ngăn chặn chúng sau khi đã xây dựng tổ ở một nơi mới trở nên không khả thi. Bất kể chi phí nỗ lực có là thế nào, con người không được phép từ bỏ, vì nếu để thua cuộc trước loài kiến xâm lấn, thiệt hại sẽ lớn hơn nhiều lần.
Theo NatGeo, nguồn tin đáng tin cậy về thế giới động vật.
